Trung Quốc lừa Mỹ và châu Âu ở WTO như thế nào?
Source: RFI Posted on: 2018-07-10


Phát ngôn viên Phòng Thông tin Hội đồng Nhà nước Trung Quốc giới thiệu văn bản "Trung Quốc và Tổ chức Thương Mại Thế Giới" trong một hội nghị ngày 28/06/2018 tại Bắc Kinh. REUTERS/Stringer
« Trung Quốc đã lừa Mỹ và châu Âu như thế nào ở Tổ Chức Thương Mại Thế Giới ? » Đây là câu hỏi lớn được nhật báo kinh tế Les Echos đặt ra trong chuyên mục « Ý kiến & Bình luận » trong số ra ngày 09/07/2018.
Năm 2001, khi Trung Quốc được kết nạp vào định chế này, cả Hoa Kỳ lẫn Liên Hiệp Châu Âu ngây thơ tin rằng Trung Quốc sẽ hướng đến nền kinh tế thị trường, phi tập trung và tôn trọng các quy định của Tổ Chức Thương Mại Thế Giới - WTO. Thị trường hơn 1 tỉ dân Trung Quốc chuộng hàng Mỹ và châu Âu sẽ được mở rộng.
Sau gần 20 năm, Mỹ và châu Âu mới tỉnh ngộ, thấy mình bị lừa. Cả hai đang trả giá vì quá ngây thơ trước thực tế của thế giới Trung Hoa, theo nhận định của bài viết trên Les Echos.
Những lời hứa, cam kết rất chặt chẽ mà tổng thống Mỹ Bill Clinton khẳng định nhận được từ phía Bắc Kinh, càng thúc ông nhiệt tình ủng hộ ứng viên Trung Quốc năm 1999. Tuy nhiên, từ khi chính thức được kết nạp, những lời hứa đó trở thành vô nghĩa vì Trung Quốc đi theo một hướng hoàn toàn khác của định chế vì « WTO hướng đến việc tạo điều kiện cho thương mại giữa các nền kinh tế thị trường, trong đó vai trò của Nhà nước bị hạn chế ».
Năm 2001, Trung Quốc đứng trước một thách thức lớn vì nền kinh tế nước này chủ yếu dựa vào lĩnh vực công và các doanh nghiệp Nhà nước đóng vai trò chủ đạo. Phương Tây đưa ra thời hạn 15 năm để Bắc Kinh cổ phần hóa và tự do hóa các doanh nghiệp quốc doanh. Nếu không, toàn bộ hệ thống của WTO sẽ gặp nguy. Lời cảnh báo đang trở thành hiện thực !
Thực vậy, nền kinh tế Trung Quốc hiện nay được đánh dấu với việc tăng cường quyền lực của chủ tịch Tập Cận Bình, một chế độ ngày càng chuyên quyền, Nhà nước có mặt khắp nơi trong lĩnh vực kinh tế, trợ cấp rộng rãi và sự tồn tại dai dẳng của các doanh nghiệp Nhà nước. Thực tế này khác hoàn toàn với chuẩn của phương Tây. Và điều này cũng giải thích tại sao vào năm 2016, Washington và Bruxelles đã từ chối việc công nhận Trung Quốc là một nền kinh tế thị trường, như từng hứa năm 2001.
Sai lầm đầu tiên của phương Tây là nghĩ rằng tại Trung Quốc, tư bản Nhà nước có thể sẽ nhường chỗ cho tư bản thị trường và Bắc Kinh sẽ chấp nhận những giá trị dân chủ của phương Tây. Tuy nhiên, Bắc Kinh lại cho rằng mô hình phương Tây đã lỗi thời.
Một điểm khác biệt nữa là phương Tây và Trung Quốc không có chung « khái niệm thời gian ». Một doanh nghiệp phương Tây có thể sẽ không đầu tư vào một dự án không mang lại lợi nhuận tức thì. Tuy nhiên, Trung Quốc lại không chú trọng vào lợi nhuận trước mắt nếu như cần đến lợi ích chiến lược lâu dài. Điều này cũng giải thích tại sao Bắc Kinh lại tác động đến nền kinh tế.
Một ví dụ cụ thể chứng tỏ kinh tế thế giới mất cân đối và sản xuất dư thừa chính là cách Trung Quốc sản xuất không tuân theo nguyên tắc của thị trường. Từ năm 2001, Bắc Kinh triển khai nhiều chương trình hỗ trợ có quy mô lớn đối với các ngành công nghiệp thép, thủy tinh, giấy và thiết bị trong lĩnh vực sản xuất ô tô. Bà Elvire Fabry, chuyên gia thuộc Viện Jacques Delors (Pháp), thẩm định « doanh nghiệp Nhà nước hiện chiếm gần 40% các tập đoàn công nghiệp chính của Trung Quốc và chiếm đến 80-90% thị phần trong các ngành công nghiệp chiến lược ».
Trả lời Le Monde hồi tháng 06/2018 về sự ngây thơ của phương Tây, ông Pascal Lamy, cựu tổng giám đốc của WTO, cho rằng « lẽ ra chúng ta phải điều chỉnh tốt hơn ở hai điểm : trợ cấp của Nhà nước cho các doanh nghiệp và sự thâm nhập vào thị trường công ngay khi Trung Quốc phát triển nhanh chóng ».
Chiến lược « Made in China 2025 » gây lo ngại
Vẫn theo Les Echos, kế hoạch « Made in China 2025 » phản ánh rõ cách làm của Trung Quốc và đi ngược hoàn toàn với quy luật của nền kinh tế thị trường : « Chính phủ can thiệp có hệ thống vào thị trường Nhà nước để tạo điện kiện thuận lợi, dễ dàng cho việc các doanh nghiệp Trung Quốc thống trị nền kinh tế ».
Les Echos kết luận, đã đến lúc phải xem lại sự cân đối trong quan hệ thương mại và cải cách quy định của WTO. Có lẽ Bruxelles và Washington cũng phải mời Bắc Kinh ngồi lại vào bàn đàm phán.
Hạt nhân : Bắc Triều Tiên lên giọng
Hạt nhân Bắc Triều Tiên là chủ đề được Le Figaro quan tâm. Ngay sau cuộc đàm phàn thứ nhất với ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, « Bình Nhưỡng đã lên giọng » tố cáo « các phương pháp gangster » của chính quyền Mỹ.
Thông cáo của bộ Ngoại Giao Bắc Triều Tiên lên án những yêu cầu « đơn phương », cảnh cáo Hoa Kỳ về « sai lầm không tránh được » liên quan đến mục tiêu « phi hạt nhân hóa hoàn toàn, kiểm chứng được và không thể đảo ngược » của Washington. Ngoại trưởng Mỹ cũng đáp trả ngay lập tức tại Tokyo : « Nếu đó là những yêu cầu của bọn gangster thì cả thế giới là gangster vì Hội Đồng Bảo An hoàn toàn nhất trí về những việc cần làm » đối với Bắc Triều Tiên.
Le Figaro cho biết các cuộc đàm phán song phương rất tế nhị. Phía Mỹ chỉ trích chế độ Bình Nhưỡng vẫn tiếp tục chương trình hạt nhân căn cứ vào ảnh vệ tinh chụp gần đây. Bắc Triều Tiên đòi được nương tay ngay lập tức trong khi Washington yêu cầu Bình Nhưỡng giao đầu đạn hạt nhân và phi hạt nhân hóa trước đã.
Đằng sau những phát biểu cứng rắn, « cả hai lãnh đạo có một lợi ích chung là khai thác vấn đề hạt nhân Bắc Triều Tiên phục vụ kế hoạch trong nước », theo đánh giá của chuyên gia Cheong Seong Chang của Viện Sejong ở Seoul. Phía tổng thống Mỹ cần quảng bá thành công ngoại giao trong bối cảnh bầu cử bán phần Nghị Viện. Phía lãnh đạo Kim Jong Un cần sự giảm nhẹ trừng phạt của quốc tế để thúc đẩy nền kinh tế bấp bênh và tiếp tục duy trì quyền lực.
----------
Hoài nghi về thực tâm giải trừ hạt nhân của Bắc Triều Tiên
Author: Thanh Hà Source: RFI Posted on: 2018-07-10


Truyền hình Hàn Quốc loan tin về việc phá hủy bãi thử hạt nhân Punggye-ri ngày 24/05/2018. .REUTERS/Kim Hong-Ji
Bình Nhưỡng tiếp tục làm giàu chất uranium để chế tạo vũ khí nguyên tử. Ngoài cơ sở hạt nhân Yongbyon, nhiều cơ sở khác của Bắc Triều Tiên vẫn bí mật hoạt động. Căn cứ trên nhiều nguồn tin tình báo và các quan chức trong chính quyền Washington, truyền thông Mỹ liên tục tiết lộ những tin trên. Trong khi đó, tổng thống Trump một mực khẳng định tin tưởng vào tiến trình phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên, không nghi ngờ cam kết của Kim Jong Un.
Ba tuần sau thượng đỉnh Singapore, Bình Nhưỡng vẫn chưa đưa ra lịch trình và những thể thức cụ thể giải trừ vũ khí hạt nhân Bắc Triều Tiên. Một số dấu hiệu mà tình báo Hoa Kỳ thu thập được từ sau cuộc tiếp xúc lịch sử giữa Donald Trump và Kim Jong Un ngày 12/06/2018 cho thấy Bắc Triều Tiên vẫn bí mật triển khai các hoạt động chế tạo vũ khí nguyên tử và che giấu nhiều cơ sở hạt nhân khác ngoài hai địa điểm được nhắc tới nhiều là Yongbyon, cách thủ đô Bình Nhưỡng 100 cây số về hướng bắc và bãi thử Punggye Ri gần biên giới Trung Quốc - Nga.
Tình báo Mỹ : Bắc Triều Tiên không có ý định từ bỏ vũ khí nguyên tử
Sau khi trung tâm nghiên cứu rất có uy tín của Mỹ về Bắc Triều Tiên, 38 North, tiết lộ cơ sở hạt nhân Yongbyon vẫn tiếp tục được nâng cấp, đến lượt nhật báo Washington Post ấn bản ngày 30/06/2018 trích dẫn 4 quan chức Mỹ, tất cả đều xin giấu tên, cho biết họ đã được đọc hay được thông báo về báo cáo mới nhất liên quan hồ sơ nhậy cảm này.
Theo các nguồn tin trên, các giới chức Bắc Triều Tiên đang tìm cách đánh lừa Mỹ về số lượng đầu đạn hạt nhân, tên lửa và các loại vũ khí Bình Nhưỡng đang có. Bắc Triều Tiên cũng tin tưởng rằng Hoa Kỳ "sẽ kém cảnh giác về các hoạt động nguyên tử" của chế độ Kim Jong Un.
Nhiều chuyên gia Mỹ cho rằng dường như Bắc Triều Tiên đang nắm giữ khoảng 65 tên lửa có trang bị đầu đạn hạt nhân, nhưng các giới chức ở Bình Nhưỡng lại đưa ra một con số thấp hơn rất nhiều.
Yếu tố thứ nhì được tờ báo uy tín này nêu bật là ngoài địa điểm Yongbyon, còn có nhiều cơ sở hạt nhân khác tại Bắc Triều Tiên như là cơ sở Kangson phía tây nam thủ đô Bình Nhưỡng. Đây là những nơi sản xuất chất uranium được làm giàu và theo một báo cáo từ năm 2010, khối lượng uranium tại Kangson có thể còn "lớn gấp đôi so với ở Yongbyon".
Một ngày trước tờ Washington Post, đài truyền hình NBC cũng đã khẳng định rằng Bắc Triều Tiên sản xuất tại nhiều địa điểm được giấu kín chất uranium được làm giàu để chế tạo vũ khí hạt nhân.
Chuyên gia David Albright, nguyên là thanh tra viên của Liên Hiệp Quốc về vũ khí nguyên tử và là chủ tịch Viện Khoa Học và An Ninh Quốc Tế -Institute for Science and International Security, lo ngại trong các vòng đàm phán với Bắc Triều Tiên, Hoa Kỳ sẽ tập trung quá nhiều vào cơ sở hạt nhân ở Yongbyon mà xao nhãng với các cơ sở khác.
Liên quan tới cam kết phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên từng được lãnh đạo họ Kim tuyên bố với tổng thống Trump nhân thượng đỉnh Singapore, cũng NBC đánh giá Bình Nhưỡng có ý định đòi Mỹ "nhượng bộ được bao nhiêu, tốt bấy nhiêu, nhưng không thực lòng muốn từ bỏ vũ khí hạt nhân".
Một quan chức Hoa Kỳ xin được giấu tên xác định với đài truyền hình NBC rằng "có những bằng chứng không thể chối cãi là phía Bắc Triều Tiên muốn đánh lừa Mỹ", cho dù là Bình Nhưỡng từ nhiều tháng qua đã ngưng hẳn các vụ thử bom nguyên tử và tên lửa đạn đạo.
Trước mắt Nhà Trắng chưa lên tiếng về những tiết lộ của truyền thông Hoa Kỳ, nhưng cố vấn an ninh của tổng thống Trump, ông John Bolton trên đài truyền hình Fox News, ngày 01/07/2018, tuyên bố rằng "không một ai có mặt tại thượng đỉnh Singapore đã tỏ ra ngây thơ. Tổng thống Trump tuyên bố là ông sẽ không phạm phải sai lầm của những người tiền nhiệm". Lời lẽ này ngầm nhắm vào cựu tổng thống Mỹ Bill Clinton và George W.Bush, vì cả hai đã không ngăn cản được Bình Nhưỡng phát triển chương trình tên lửa và hạt nhân.
Dù muốn hay không, tất cả những thông tin vừa nêu đang làm dấy lên mối nghi ngờ ngày càng lớn về thực tâm phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên đã được ông Kim Jong Un nêu lên ra trong buổi gặp gỡ đầu tiên và mang tính lịch sử với tổng thống của siêu cường số một thế giới.
--------