Trung Quốc : Cường quốc hàng đầu tại châu Phi ?
Tác giả: Minh Anh Nguồn: RFI Ngày đăng: 2018-09-04


Ngày họp thứ hai của thượng đỉnh "Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc - Châu Phi" lần thứ 7 tại Bắc Kinh, ngày 04/09/2018.Lintao Zhang/Pool via REUTERS
Ngày 03/09/2018, Trung Quốc trải thảm đỏ đón 53 lãnh đạo châu Phi đến dự thượng đỉnh « Diễn đàn hợp tác Trung Quốc – Châu Phi » lần thứ 7 tại Bắc Kinh. Sự kiện đã thu hút sự quan tâm theo dõi của một số nhật báo Pháp ngày hôm nay 04/09/2018. Tờ La Croix trong mục Tranh luận đặt câu hỏi « Liệu Trung Quốc có là cường quốc hàng đầu tại châu Phi hay không ? »
Trả lời cho câu hỏi này, cả hai chuyên gia Jean-Joseph Boillot, Trung Tâm Nghiên Cứu Kinh Tế Quốc Tế CEPII và ông Alain Antil, thuộc Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp đều khẳng định là « Có ».
Thống lĩnh kinh tế
Đầu tiên hết, ông Jean-Joseph Boillot, phân tích sự việc trên góc độ kinh tế. Theo ông, Trung Quốc hiện đang chiếm lĩnh đến phân nửa thị trường châu Phi. Tỷ trọng này chỉ ở mức có 4-5% trong những năm 1980. Trung Quốc đã vượt qua Hoa Kỳ đứng đầu các khoản đầu tư và trao đổi thương mại với châu lục.
Châu Phi giờ không chỉ là nguồn cung nguyên nhiên liệu mà còn là một « thiên đường » tiêu thụ các sản phẩm « Made in China » cho nhiều doanh nghiệp lớn chuyên cung ứng trang thiết bị và phát triển cơ sở hạ tầng của Trung Quốc.
Và đương nhiên hậu quả của các khoản đầu tư này tại đây là việc châu Phi tái mắc nợ. Nhưng đối với châu Phi, đó là những khoản đầu tư cho tương lai. Vấn đề đặt ra là nhiều nước châu Phi do không có khả năng trả nợ, có nguy cơ phải chuyển nhượng các mỏ khoáng sản như là một giải pháp để hoàn nợ.
Hơn nữa, theo chuyên gia Boillot, trong cuộc đua này tại châu Phi, rõ ràng phương Tây là kẻ thua cuộc. Hàng hóa phương Tây đắt hơn của Trung Quốc từ 3 đến 5 lần, trong khi mức hỗ trợ tài chính của Trung Quốc cho châu lục nhiều hơn của Ngân hàng Thế giới. Trong hoàn cảnh này để có thể cạnh tranh, phương Tây nên có những đề xuất đầu tư các dự án với mức giá hợp lý.
Cuối cùng, ông Jean-Joseph Boillot kết luận, Trung Quốc đang đặt ra một thách thức cho cả châu Phi lẫn phương Tây : Vừa thúc đẩy châu Phi phát triển kinh tế, vừa thúc giục phương Tây hợp tác tốt hơn với châu Phi.
Gia tăng vị thế quân sự
Về phần mình, ông Alain Antil cho rằng Trung Quốc không chỉ thể hiện sức mạnh trong lĩnh vực kinh tế, mà đang dần củng cố thế mạnh của mình trong lĩnh vực quân sự tại châu Phi.
Đương nhiên mục tiêu đầu tiên trong kế hoạch « ve vãn » châu Phi của Trung Quốc là để không một nước nào tại đây công nhận Đài Loan. Và Trung Quốc gần như đã thành công. Thế nhưng, việc bảo đảm an ninh cho các nguồn cung nguyên nhiên liệu và các Hoa kiều đang sinh sống và làm ăn tại châu Phi ngày càng trở nên cấp thiết với Bắc Kinh.
Do đó, Trung Quốc tăng cường tham gia các hoạt động chống cướp biển ngoài khơi Somalia, các chiến dịch gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc. Hiện Trung Quốc đóng góp đến 2.500 quân trong lực lượng Lính Mũ Nồi Xanh hiện diện tại Mali, Nam Sudan, Congo, Côte d’Ivoire.
Tóm lại, theo ông Alain Antil, sự hiện diện của Trung Quốc tại châu Phi minh chứng sự tiến triển của những mối tương quan lực lượng mới trong quan hệ quốc tế, với sự trỗi dậy của nhiều nước khác, mỗi nước có một chính sách riêng với châu Phi.
Gia tăng ảnh hưởng
Cũng về chủ đề này, Les Echos trong bài viết có tựa đề «Tại Bắc Kinh, chủ tịch Tập Cận Bình bảo vệ mối quan hệ ʺTrung Quốc – châu Phiʺ », đưa ra một số nhận xét đáng chú ý. Chưa có một lãnh đạo Trung Quốc nào, chỉ trong vòng năm năm cầm quyền, đã bốn lần công du châu Phi như ông Tập Cận Bình. Và chỉ trong vòng 20 năm lại đây, Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại hàng đầu và là một trong các nhà đầu tư chính tại châu lục.
Trao đổi mậu dịch giữa đôi bên trong năm 2016 là 114 tỷ đô la. Các dự án đầu tư của Trung Quốc, chủ yếu trong phát triển cơ sở hạ tầng được nhiều nước châu Phi hoan nghênh. Hơn 2.500 doanh nghiệp Trung Quốc đang hoạt động tại đây trong nhiều lĩnh vực như khai thác nguyên nhiên liệu, nông nghiệp, xây dựng hoặc viễn thông.
Về phần mình, Le Figaro nhận xét « Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng tại châu Phi bằng các khoản đầu tư ». Chủ tịch Trung Quốc cam kết hỗ trợ thêm 60 tỷ đô la cho sự phát triển châu lục, trong đó có 15 tỷ cho vay không hoàn vốn và vay không lãi suất, đồng thời xóa bớt nợ cho nhiều nước châu Phi đang gặp khó khăn.
Để trấn an các nước châu Phi bắt đầu tỏ ra dè chừng về đầu tư của Trung Quốc, ông Tập Cận Bình phát biểu đầu tư của Trung Quốc « không kèm theo điều kiện tiên quyết nào, (…) Trung Quốc không can dự vào chuyện nội bộ của châu Phi và cũng không áp đặt ý muốn của mình ».
Chuyên quyền : Tập Cận Bình bị chỉ trích
Liên quan đến tình hình nội bộ Trung Quốc, Le Figaro cho biết « Hành động chuyên quyền của Tập Cận Bình bị chỉ trích ngay cả trong nước ».
Theo nhật báo, ngày càng có nhiều trí thức Trung Quốc lên tiếng chỉ trích thái độ chuyên quyền, cách xử lý căng thẳng thương mại với Hoa Kỳ và các vụ tai tiếng trong nước như vụ thuốc vắc-xin kém chất lượng.
Giới trí thức Trung Quốc đã cảm thấy bất mãn ngay từ việc bắt giữ hàng loạt các luật sư và các nhà đấu tranh nhân quyền hồi tháng 7/2015. Mối e sợ ngày càng gia tăng khi cải cách Hiến Pháp được thông qua hồi tháng 3/2018, cho phép ông Tập Cận Bình nắm quyền mãn đời. Các nhà trí thức chỉ trích giới lãnh đạo Trung Quốc chỉ vì sự an toàn cho bản thân mà gieo rắc nỗi hoảng sợ cho người dân trong xã hội.
Trong cuộc chiến thương mại với Mỹ, nhiều người lên án chế độ xử lý tình huống yếu kém, khi ngay từ đầu đã tỏ ra hiếu thắng, quá tự tin vào khả năng chịu đựng của nền kinh tế, làm xấu đi mối quan hệ Mỹ - Trung, chiếc chìa khóa làm nên thành công của Trung Quốc từ 40 năm qua.
---------
Ý kiến độc giả :

Với sự áp đảo về kinh tế cũng như mức độ di dân của người Tàu lên lục điạ Châu Phi thì dần dần các nước da đen này sẽ không thoát khỏi vòng làm nô lệ cho Trung Quốc.
Phải chăng dân da đen có định mạng là phải làm nô lệ cho cả thế giới, từ nô lệ cho người da trắng (đã được giải thoát bởi Abraham Lincoln) thì nay lại mang ách nô lệ của người da vàng (Tàu Chệt).
Rồi đây thế giới sẽ bừng tỉnh về nạn xâm lăng của giống da vàng hống hách này, đi đâu cũng gặm sạch mọi thứ và phóng uế bừa bải. Cũng may nước Mỹ nay đã sớm mở mắt, riêng anh Canada thì xem ra đang bị Tàu Chệt thôi miên đến mất hồn !!

Kim Hoa Bà Bà