Author: Thu Hằng Source: RFI Posted on: 2018-04-04


Nhân viên ngành đường sắt Pháp biểu tình ở thành phố Lyon, ngày 03/04/2018.REUTERS/Emmanuel Foudrot
Ngày 04/04/2018, nhân viên ngành xe lửa Pháp bước sang ngày thứ hai của tuần đầu tiên trong đợt đình công dự kiến kéo dài 3 tháng, với nhịp độ hai ngày đình công, ba ngày đi làm. Theo số liệu của ban giám đốc Công ty Xe lửa Quốc GiaPháp (SNCF), gần 1/2 nhân viên (48%), thậm chí 3/4 lái tầu (77%) đã đình công trong ngày đầu tiên.
Le Figaro đánh giá « tỉ lệ tham gia ở mức trung bình, nhưng rối loạn nặng nề ». Đây chính là mục tiêu của nhân viên ngành đường sắt để mở đầu cho cuộc đọ sức dài hơi với chính phủ. Thậm chí, « dịch vụ tối thiểu », được quy định từ thời tổng thống Sarkozy, không còn được tôn trọng khi nhiều tuyến đường sắt bị hủy hoàn toàn, theo quan sát trên Le Figaro và Le Monde.
« Chính phủ vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường của mình », theo ghi nhận của Le Figaro. Còn Le Monde đánh giá « những cải cách tiếp theo trong nhiệm kỳ 5 năm sẽ được căn cứ theo phong trào này. Nếu tổng thống Pháp lùi bước trước nhân viên ngành đường sắt, mức độ tín nhiệm cải cách của ông sẽ bị ảnh hưởng ».
Cuộc đình công phản đối dự án của chính phủ đối với SNCF chỉ là một trong những điểm bất bình của khu vực dịch vụ công hiện được thể hiện qua các cuộc đấu tranh xã hội. Do vậy, « Một cuộc đình công có thể ẩn chứa nhiều cuộc đình công khác », theo hàng tựa trên trang nhất của Libération. Sau thành công của ngày đầu tiên đình công, hàng loạt lời kêu gọi liên tục được đưa ra để hội tụ các cuộc đấu tranh của các nghiệp đoàn.
« Hội tụ » hiện chưa xảy ra, nhưng khiến chính phủ lo ngại bởi vì sự bất bình ngày càng hiện rõ trong nhiều lĩnh vực công : giới sinh viên phản đối hệ thống « Parcoursup » (tạm dịch : Hành trình đại học), nhân viên của hệ thống nhà dưỡng lão Ehpad và tại các bệnh viện muốn có nhiều phương tiện hơn, nhân viên Công ty Điện lực EDF cũng lo ngại về khả năng tư nhân hóa, phi công của Air France muốn được tăng lương…
Chính phủ tỏ ra bình tâm kháng cự đợt đình công dài hơi, dựa vào sự bất bình của hành khách và chỉ trích những « đặc quyền đặc lợi của nhân viên đường sắt SNCF ». Tuy nhiên, xã luận của Libération cho rằng có một điểm yếu trong lập luận của chính phủ vì giữa các phong trào phản đối trên, có một điểm chung là sự cự tuyệt trước tự do hóa và bảo vệ truyền thống dịch vụ công tại Pháp. Thêm vào đó, tình hình kinh tế được cải thiện cũng là lý do chính đáng đòi hỏi tăng lương.
Bất chấp sự xuất hiện của « một thế giới mới », việc bảo vệ vai trò xã hội của Nhà nước vẫn là một giá trị bất biến của Pháp, vượt qua cả biên giới rào cản truyền thống giữa các đảng phái. Đến một ngày nào đó, như Euclid từng nói, trong hình học xã hội, những đường thẳng song song sẽ hội tụ tại một điểm, theo kết luận của Libération.
Pháp : Lĩnh vực công đang bị đe dọa ?
Vậy « phải chăng khu vực dịch vụ công đang bị đe dọa ? » Nhật báo Công giáo La Croix đặt câu hỏi lớn trên trang nhất, vì phong trào đình công của nhân viên ngành đường sắt mở ra cuộc tranh luận trên quy mô lớn hơn về tương lai của dịch vụ công tại Pháp. Bảo vệ lĩnh vực công là sợi chỉ kết nối trên mặt trận xã hội của « các điểm nóng » SNCF, bệnh viện, thu gom rác thải và năng lượng, đại học và trường phổ thông…
Nhân viên ngành đường sắt khẳng định khi đình công, họ không chỉ bảo vệ quy chế của mình mà còn bảo vệ quyền lợi của người sử dụng giao thông đường sắt vì tại Pháp, khó có thể chấp nhận được một dịch vụ công lại không nằm dưới sự kiểm soát trực tiếp của Nhà nước.
Xã luận của La Croix đưa ra một vài ví dụ khá thuyết phục về một số trường hợp tự do hóa và mở cửa cho cạnh tranh trong 30 năm qua : nhiều ngân hàng được tư nhân hóa nhưng chất lượng và dịch vụ không thật sự được cải thiện ; cổ tức của các công ty quản lý đường bộ được chia cho cổ đông, trong khi lại có lợi cho ngân sách Nhà nước. Vì vậy, theo xã luận của La Croix, chính phủ phải suy nghĩ kỹ trước khi nhượng lại thị phần mới. Dịch vụ công chắc chắn đáng được bảo vệ vì tính chính đáng thực sự duy nhất trong truyền thống dịch vụ công tại Pháp là phục vụ người dân.
-----------