Thương chiến Mỹ Trung: VN lợi trước mắt chứ không lâu dài
Nguồn: BBC Ngày đăng: 2019-06-07


Nhà báo Greg Rushford từng viết cho các tạp chí The Wall Street Journal và The Diplomat.
Có ý kiến từ Hoa Kỳ nói rằng Việt Nam về ngắn hạn "thì ổn" nhưng dài hạn "cũng đáng lo" trong bối cảnh căng thẳng mậu dịch Mỹ -Trung.
Trả lời phỏng vấn với BBC News Tiếng Việt tại London (06/06/2019), nhà báo Mỹ Greg Rushford cũng bình luận về quan điểm của người Mỹ về Trung Quốc và nhà lãnh đạo Tập Cận Bình.
Greg Rushford: "Các tổ chức quốc tế như GATT, WTO đều được hình thành từ thập niên 1940 với ‎ý tưởng là lợi ích an ninh sẽ bị tổn hại khi các nước tiến hành chiến tranh thương mại. Hoa Kỳ đang đe dọa các nước với hàng rào thuế quan như Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ, Mexico… Nếu tôi là người Việt Nam thì tôi cũng lo lắng bởi sẽ không biết lối ăn miếng trả miếng này sẽ đi tới đâu. Lần gần nhất xảy ra kiểu này là từ thập niên 1930 và sau đó xảy ra thế chiến.
"Về ngắn hạn có thể Chính phủ Việt Nam không quan tâm bởi một số luồng mậu dịch sẽ chuyển hướng từ Trung Quốc vào Việt Nam và việc Hoa Kỳ áp thuế với Trung Quốc khiến Việt Nam có thể hưởng lợi vì một số công ty sẽ chuyển từ Trung Quốc sang Việt Nam. Nhưng về dài hạn thì không thể biết tình hình sẽ thế nào.
"Việt Nam có dân số khoảng 100 triệu và sẽ không thể thay thế nền kinh tế của nước có 1,3 tỉ dân. Và Việt Nam sẽ không thể thay thế Trung Quốc như một trung tâm sản xuất hay chế tạo cho toàn thế giới. Tóm lại ngắn hạn thì ổn nhưng dài hạn thì tôi thấy cũng đáng lo.
BBC: Nói về chiến tranh thương mại Mỹ Trung thì công luận tại Hoa Kỳ đánh giá thế nào về Trung Quốc và ông Tập Cận Bình?


Nhà máy ở tỉnh Phúc Kiến, TQ
"Một điểm thống nhất chung giữa hai đảng Dân Chủ và Cộng Hòa tại Hoa Kỳ là đều nghi ngại Trung Quốc nói chung và Chủ tịch Tập Cần Bình nói riêng. Trung Quốc làm nhiều điều xấu trong thương mại. Họ đánh cắp sở hữu trí tuệ, yêu cầu các công ty phải đặt máy chủ dữ liệu ở Trung Quốc … thậm chí họ còn muốn các quan chức Trung Quốc có chân trong hội đồng quản trị của các tập đoàn nước ngoài. Như vậy là sai.
"Điều chúng ta cần làm làm là giúp Trung Quốc bằng cách làm việc cùng họ, thuyết phục họ tách xa kiểu kiểm soát bằng công ty nhà nước. Đây là các chủ đề kinh tế cần được giải quyết bằng việc phải tạo áp lực một cách khôn ngoan. Người Mỹ nói chung thấy chưa có vấn đề gì lắm với cuộc chiến thương mại nhưng nay thì bắt đầu thấy có những tổn thất đối với cả nhà nông và người tiêu dùng.
"Hoa Kỳ đang làm gián đoạn chuỗi cung ứng trên toàn cầu và xét về dài hạn thì cũng không có một tương lai lợi lộc gì nhiều. Do đó từ nay cho tới bầu cử tổng thống vào năm sau thì công chúng Mỹ có thể thay đổi cách nhìn nhận. Không phải là ủng hộ Trung Quốc mà là thấy thuế quan là tồi tệ".
------------

Chiến tranh thương mại: Việt Nam ‘cần dứt khoát thoát Trung’
Nguồn: BBC Ngày đăng: 2019-06-07


Sở giao dịch chứng khoán New York- hình chụp ngày 2/8
Trung Quốc đang có cuộc chiến thương mại gia tăng với Hoa Kỳ kể từ tháng Bảy, trong lúc có lo ngại tăng trưởng của các quốc gia khác bị ảnh hưởng.
Trong diễn biến mới nhất, Trung Quốc nói sẽ áp thuế mới lên 5.200 sản phẩm Hoa Kỳ nếu Washington tiến hành áp thuế 25% lên hàng hóa Trung Quốc trị giá 200 tỉ đôla.
Từ Washington DC, chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Phạm Đỗ Chí, bày tỏ quan điểm riêng về cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung và tác động tới Việt Nam.
BBC:Cuộc chiến thương mại mà Tổng thống Donald Trump khởi xướng nhắm vào Trung Quốc, EU và cả không ít các đối tác đồng minh như Canada, Hàn Quốc có vẻ đã thực sự bắt đầu. Hiện theo ông quan sát thì các giới chỉ trích chủ yếu ở Phương Tây nói gì về chính sách này của Tổng thống Trump?
Phạm Đỗ Chí: Chính phủ Donald Trump đã tuyên bố nhiều lần rằng thuế quan (tariffs) là cần thiết để cắt giảm thậm hụt mậu dịch với EU và các đồng minh khác như Canada, Nhật và Hàn Quốc.
Dĩ nhiên phương Tây chỉ trích và lên án mạnh mẽ thuế quan là chính sách thương mại dân túy (America First) và không khác gì chủ nghĩa bảo hộ (protectionism). Họ chống lại đương nhiên cũng vì quyền lợi quốc gia của họ.
Điều phấn khởi là Mỹ và EU mới đây đồng ý hoãn lại việc đánh thuế quan và thương lượng để tháo gỡ rào cản thương mại. Đây phải là dấu hiệu rất khích lệ.
BBC: Mục đích thực sự đi xa hơn ngoài các biểu quan thuế khổng lồ nhắm vào hàng Trung Quốc của ông Trump là gì?
Thuế quan Mỹ đánh vào hàng Trung Quốc nhắm vào việc cắt giảm thâm hụt mậu dịch, bảo vệ tài sản trí tuệ, để tạo nền thương mại công bằng (fair trade).
Ông Trump đã hứa nhiều lần ngay lúc còn là ứng cử viên TT năm 2016. Và ông cương quyết giữ lời hứa này. Tuy nhiên, nếu cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung lan rộng, người ta cũng hiểu rằng đây không phải là cuộc chiến hoàn toàn về kinh tế mà còn về chính trị và quân sự để tái xác định siêu cường số một của Hoa Kỳ, kiểu "một hòn đá hạ hai con chim", trước tham vọng bá quyền công khai toàn cầu của Trung Quốc.


Một nhà máy làm cờ Mỹ ở tỉnh An Huy, Trung Quốc
BBC:Có quan điểm ở Việt Nam lo ngại chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ gây thiệt hại cho Việt Nam, có quan điểm khác vui mừng thấy Bắc Kinh bị tổn thươn. Vậy thái độ nào và hành động nào là phù hợp hơn cả vào lúc này?
Phải nói ngay là một thành phần nhỏ đang thiên về Trung Quốc và muốn Trung Quốc chiến thắng. Một cách thẳng thắn, tôi phải đưa ra ngay một thí dụ là có hẳn một nhóm trí thức, có cấp bằng Cao học hay Tiến sĩ, đang nghiên cứu việc thành lập và quản trị 3 đặc khu kinh tế và hành chính theo hướng làm lợi cho Trung Quốc, mong muốn Trung Quốc làm đầu tàu hướng dẫn "phát triển Việt Nam". Họ kêu gọi cả người viết tham dự nhiều buổi hội thảo ở Hà nội hay Paris từ dạo đầu năm và nhờ mời thêm một số cựu lãnh đạo Mỹ đảng Dân chủ. Tất nhiên lương tâm một con dân gốc Việt bắt tôi phải từ chối.
Những dấu hiệu hiện tại chưa cho thấy rõ Việt Nam bị thiệt hại hay hưởng lợi bao nhiêu trong cuộc chiến thương mại này. Song nếu cuộc chiến lan rộng nó sẽ ảnh hưởng đến Việt Nam và mọi quốc gia khác trên thế giới, vì giá sản phẩm sẽ tăng cao hơn cho mọi người tiêu thụ.


Tổng thống Mỹ Donald Trump từng thăm Việt Nam tháng 11/2017
Nhưng quan trọng nhất là về phương diện tiền tệ, sự phá giá của tiền đồng VNĐ theo đuôi một cách bắt buộc tiền Nhân dân tệ —giống như trường hợp nhiều nước Đông Nam Á khác đang chịu cùng áp lực để giữ cạnh tranh cho hàng hoá, sẽ tạo nhiều áp lực khủng hoảng kinh tế và chính trị.
Đơn cử một trường hợp nợ ngắn hạn bằng USD mà các nước này đã mượn trong 5-7 năm qua vì lãi suất Mỹ thấp. Nay lúc tiền Mỹ lên giá mạnh, gánh nợ ngắn hạn sẽ đưa các nước này vào khủng hoảng tiền tệ. Thí dụ của Thái Lan các năm 1997-98 còn rõ trong trí nhớ nhiều chuyên gia: tiền baht đã mất nửa giá từ 25 baht/$1 xuống 50 baht/$1; và cố gắng bảo vệ tỷ giá đã làm tiêu tan sạch cả khối dự trữ quốc gia hàng trăm tỷ đô của ngân hàng trung ương nước này.
Tham vọng bá quyền ngang ngược của Trung Quốc tại Biển Đông và toàn cầu phải khiến Việt Nam lo ngại cho tương lai bị Hán hóa. Nếu Hà Nội đứng về phía Bắc Kinh, tiếp tay với Trung Quốc tránh né thuế quan của Mỹ bằng cách xuất khẩu qua những Đặc khu Kinh tế đang theo đuổi, Mỹ sẽ làm cho Việt Nam thiệt hại bằng trừng phạt trả đũa. Nên nhớ Mỹ hiện đang có thâm hụt mậu dịch với Việt Nam. Và Mỹ sẽ gây áp lực giảm nó.
Do đó, lối ứng xử khôn ngoan của Việt Nam là hãy dứt khoát thoát Trung, hướng theo thế giới tự do bằng những cải cách thể chế cấp thiết mà giới trí thức và các tổ chức xã hội dân sự đã đề xuất trong vài năm nay. Và khôn ngoan điều chỉnh guồng máy sản xuất theo hướng thị trường Âu Mỹ đòi hỏi để nắm được thời cơ mới do cuộc thương chiến toàn cầu gây ra.
Về tiền tệ, nếu tiền đồng giảm tới mức 24,500-25,000 VNĐ/$1, đó sẽ là áp lực tiền tệ đã nêu trên. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đừng cố bảo vệ tỷ giá bằng cách dùng khối dự trữ ngoại tệ như hiện nay: con số ít ỏi trên 70 tỷ đôla (tuy là kỷ lục cho Việt Nam) sẽ có thể bay mất trong vòng 1 tháng do nhu cầu dân chúng và giới đầu cơ quốc tế.
TS Phạm Đỗ Chí muốn cám ơn Kỹ sư Dương Chí Thành về vài góp ý quan trọng cho bài phỏng vấn.

----------