The New York Times: Phân tích ảnh vệ tinh đã chỉ ra chính xác thủ phạm gây cháy rừng Amazon
Nguồn: Khoa Học Tv Ngày đăng: 2019-08-29
Cháy rừng Amazon những ngày gần đây được đánh giá là thảm họa ở tầm cỡ địa cầu. Theo thông tin mới ghi nhận, lại có hơn 1.633 vụ cháy mới xảy ra trong 2 ngày 22 - 23/8, nâng tổng số các vụ cháy rừng tại Brazil lên hơn 76.600 vụ. Những vụ cháy lớn đến nỗi quan sát được từ trên vũ trụ, và khiến bầu trời tại những thành phố cách hiện trường hàng ngàn kilomet tối đen như mực ngay giữa ban ngày.
Thủ phạm là ai? Các nhà môi trường học tin rằng nguồn cháy bắt đầu từ những đợt dọn rừng làm nương rẫy của nông dân, mà nguyên nhân sâu xa là vì các tuyên bố sẽ khai phá triệt để tiềm năng kinh tế khu rừng của tổng thống đương nhiệm Jair Bolsonaro.


Tổng thống Jair Bolsonaro đú đởn trước công chúng trong khi nạn cháy rừng thì dửng dưng từ chối cứu trợ của tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ngược lại còn chê bai ông Macron mặc cảm vì có vợ già, lại còn quay lại chỉ trích nước Pháp bất lực trong vụ cháy nhà thờ Notre Dame. Nên đánh giá ông ta ra sao ??
Nhưng đó có phải thủ phạm thực sự không, hay chỉ là những giả thuyết chưa đủ căn cứ? Nghi ngờ điều này, mới đây tờ New York Times đã đưa ra một nghiên cứu, trong đó các chuyên gia phân tích dữ liệu ảnh chụp vệ tinh của Amazon, để rồi chỉ ra đích xác "thủ phạm" gây ra thảm họa là gì.
Và nguyên nhân thì quả đúng như những gì các chuyên gia lo ngại: các đám cháy hầu hết đều xuất phát từ các vùng đất nông nghiệp, nơi cây cối đã bị dọn dẹp sạch sẽ.


Màu vàng là các khoảng rừng bị chặt hạ trong năm 2018, và màu đỏ là nơi cháy rừng kể từ tháng 8.
Hầu hết các đám cháy chủ yếu do chính các nông dân châm lên, nhằm chuẩn bị cho vụ mùa trong năm tiếp theo. Theo ĐH Maryland (Mỹ), đây vốn là hành vi thường thấy trong ngành nông nghiệp Brazil. Như bức hình dưới đây là một ví dụ, cho thấy đám khói bốc lên từ các khu vực nông nghiệp của Amazon.
Đám khói bốc lên từ các khu vực nông nghiệp của Amazon.
Vấn đề nằm ở chỗ phần lớn đất nông nghiệp hiện tại được tạo ra "nhờ" việc chặt phá rừng Amazon trong nhiều năm. "Hầu hết chỗ đất này trước đó vốn là rừng," - Matthew Hansen, trưởng nhóm nghiên cứu tại ĐH Maryland.
"Rừng mưa đang ở đó, và rồi bỗng nhiên tất cả chuyển thành một rừng... đậu nành với ngô".
Biểu đồ dưới đây cũng là một bằng chứng khó mà chối cãi. Nó cho thấy tần suất cháy rừng theo từng tháng xuyên suốt rừng mưa Amazon theo từng năm kể từ 2011. Có thể thấy, cháy rừng xảy ra chủ yếu vào mùa khô - giai đoạn tháng 8 đến tháng 10, trùng với thời điểm nông dân chuẩn bị trồng vụ mới.


Cháy rừng tăng dần theo từng năm, nhiều nhất vào các tháng mùa khô.
Biểu đồ này được dựng lên nhờ những dữ liệu từ 2 vệ tinh của NASA là Terra và Aqua, vốn được trang bị công cụ tiếp nhận bức xạ phát ra khi có hỏa hoạn. Và nếu so sánh tháng 8/2019 với thời điểm cùng kỳ các năm trước đó, bạn sẽ hiểu vì sao người ta gọi đợt cháy rừng này là thảm họa địa cầu.


Biểu đồ thể hiện mật độ cháy rừng trung bình 8/2011- 2018 và tháng 8/2019.
So với mật độ cháy trung bình 8 năm vừa qua, tháng 8/2019 nhiều hơn tới 35%. Một số tiểu bang còn ghi nhận mức độ tăng tới hơn 110%.
"Cháy rừng có thể do sấm sét, nhưng về cơ bản không phải là hiện tượng tự nhiên của một khu rừng mưa nhiệt đới" - Mark Cochrane, chuyên gia về cháy rừng và sinh thái học từ ĐH Maryland cho biết. "Tất cả những đám cháy này đều là do con người"
Cochrane cũng chia sẻ một sự thật rất đáng chú ý, rằng dù đa số các đám cháy xảy ra ở những khu vực đã bị dọn sạch, thì vẫn có rất nhiều vụ xảy ra ở những nơi rừng khá rậm. Theo ông, đây có thể là những đám lửa dùng để phá rừng, chứ không phải dọn rừng chuẩn bị cho vụ mùa mới.
"Chặt hạ một khoảng rừng, dồn đống chúng lại, để khô và rồi đưa vào đó một mồi lửa, nó sẽ cháy rất mạnh và phát ra rất nhiều khói" - trích lời Cochrane. Mà thực tế cũng cho thấy tốc độ phá rừng tại Brazil đang tăng nhanh trong những năm gần đây. Đặc biệt là kể từ khi tổng thống Bolsonaro lên cầm quyền, tốc độ chặt hạ thậm chí đã tăng tới 278% trong 2 tháng gần nhất.
Trong bài phân tích của New York Times có chỉ ra rằng khả năng bảo vệ rừng của các cơ quan môi trường Brazil đã giảm 20% trong 6 tháng đầu năm, khi so với cùng kỳ năm 2018.
Sau nhiều ngày hứng chịu chỉ trích của dư luận địa phương lẫn quốc tế, tổng thống Bolsonaro đã phải xuống nước (hết kiêu căng và mất dạy - BBT/BCT), tuyên bố điều quân đội tới để chống lại giặc lửa, và thực thi các đạo luật về môi trường.

---------
Loạt ảnh Amazon trước và sau đại nạn cháy rừng 2019: Lá phổi xanh ngày nào đã mang đầy bệnh tật do con người đầu độc
TÁC GIả : ĐẠT LÊ, NGUồN: kenh14.vn NGÀY ĐĂNG: 2019-08-29
Rừng Amazon cho gỗ, oxy, mái nhà, nguồn lương thực và sự đa dạng sinh học - nói tóm lại là đem tới sự sống. Tuy nhiên hãy xem con người đã đáp trả các khu rừng và dòng sông ở đây như thế nào.
Amazon là rừng mưa nhiệt đới lớn nhất thế giới, nơi sinh sống của những bộ lạc bí ẩn, những loài động vật từ to lớn đến cực độc mà con người chưa thể khám phá hết. Nơi đó vốn là "rừng thiêng nước độc", suốt hàng triệu năm bất khả xâm phạm nhưng cũng không thể thoát khỏi nhát rìu, lưỡi cưa, ngọn lửa... của con người hiện đại.
Quá trình khai thác rừng tàn nhẫn bắt đầu được đẩy mạnh từ khoảng thập niên 70. Rừng phục hồi, tái sinh; con người lại đốn cây đốt phá làm nương rẫy. Hậu quả là thảm kịch cháy rừng Amazon kỷ lục như chúng ta đang chứng kiến. Hãy xem loạt ảnh so sánh dưới đây và bạn sẽ hiểu vì sao một nhà khoa học từng nói trên National Geographic rằng: "Phá rừng là tội ác chống lại thiên nhiên, chống lại loài người"!
Amazon - mái nhà của 3 triệu cá thể động thực vật và 1 triệu người - đang cháy. Thổ dân mất đi nhà cửa, bật khóc xót xa trước đám cháy không thể dập tắt; còn thú rừng thì vong mạng trong biển lửa và đối mặt với môi trường sống đã biến đổi hoàn toàn.


(Ảnh: Getty, EPA-EFE, Reuters)
Amazon đã biết đến ngọn lửa hung tàn của con người suốt nhiều chục năm trở lại đây, nhưng cột mốc 2019 lần đầu chứng kiến hơn 72.000 vụ cháy cùng bùng phát. Nó được đốt lên bởi bàn tay của nông dân, tiếp tay bởi chính quyền Tổng thống Jair Bolsonaro muốn khai thác triệt để nguồn tài nguyên. Theo BBC, cháy quá 25% - rừng sẽ không thể phục hồi.


(Ảnh: Getty, Reuters)
Đâu chỉ có rừng, Amazon còn có gần 6.600 km đường sông nhưng cũng không thể cản nổi ngọn lửa dữ dội. Cuối cùng, Brazil phải huy động máy bay đem nước từ bên ngoài vào để dập tắt các đám cháy. Con người ngày càng can thiệp mạnh mẽ vào chốn "rừng thiêng" này!


(Ảnh: Reuters, EPA-EFE)
Năm 1973 khói bắt đầu bốc lên nhưng các mảng xanh vẫn còn đó. Amazon tự chữa lành vết thương, sương mù vẫn phủ giăng trên các ngọn cây trong bức ảnh năm 1988. Đến năm 2019, tất cả thay bằng biển khói dày đặc, lan rộng đến 1,2 triệu dặm vuông.


(Ảnh: Reuters, Getty, AFP)
Thậm chí khói bay xa đến 2.700 km để nhấn chìm siêu đô thị Sao Paulo trong bóng tối. Điều đó hoàn toàn khác biệt so với bầu trời trong xanh năm 2005.


(Ảnh: Getty, Reuters)
Ngược lại, bầu trời ở Humaitaa, Brazil đã bừng sáng suốt đêm 17/8/2019 mà chẳng thể tối lại một phút giây nào, theo Reuters.


(Ảnh: Reuters)
Những bức ảnh chụp trên cao cho thấy khu rừng ngày càng bị đục khoét, cắt xẻ để lấy gỗ, lấy đất làm nương rẫy. Đến hình ảnh năm 1999 thì chẳng thể gọi là "rừng rậm" được nữa, nhưng mảng xanh vẫn còn đó.


(Ảnh: Getty)
Ảnh năm 2014 cho thấy 4 giai đoạn phá rừng: Một mảng đã sẵn sàng để chăn thả gia súc, một mảng vừa san bằng, một mảng vừa đốt xong, mảng còn lại là chuẩn bị đốt!


(Ảnh: Getty)
Phá rừng vẫn tiếp tục năm 2019 nhưng hình ảnh nay đục màu hơn, do bầu trời toàn là khói mù.


(Ảnh: Reuters)
Không chỉ khói trên cao mà dưới mặt đất, khung cảnh cũng hoang tàn, trơ trọi...


(Ảnh: Reuters)
Rừng ngày càng thưa cây và thiếu vắng sự sống. Môi trường trở nên khô hạn, dễ bắt lửa. Và thay vì cung cấp oxy, hàng tỷ tấn carbon đã và sẽ bị thải ra không khí.
Các nhà hoạt động môi trường đã vận động bảo vệ rừng Amazon suốt nhiều năm. Dưới đây là hình ảnh tổ chức Greenpeace (Hòa bình xanh) khắc lên mặt đất trơ trọi 1 từ "CRIME" - Tội ác. Ảnh chụp ở Claudia, bang Mato Gross của Brazil năm 2005.
Khu rừng đã sống qua hàng triệu năm...
... cung cấp cho thổ dân mái nhà miếng ăn; là điểm du lịch thám hiểm kì bí; là chốn thực địa mà giới khoa học muốn tiếp tục khám phá
... vẫn chìm trong biển lửa, bất chấp đã có nỗ lực cứu chữa của con người.
Đau xót thôi là chưa đủ, hãy cùng nhau hành động trước khi quá muộn. Nhiều người cứ nghĩ rằng rừng Amazon cháy thì cũng không giúp được gì vì ở quá xa, nhưng trên thực tế chúng ta vẫn có những cách hết sức thiết thực để thay đổi câu chuyện này.
(Tham khảo Business Insider)