Iran từ chối trao hộp đen của chiếc máy bay Boeing vừa bị rơi tại Tehran
Tác giả : Monavar Khalaj từ Tehran, Claire Bushey từ Chicago và Max Seddon từ Moscow Nguồn: Financial Times Ngày đăng: 2020-01-08
Bí ẩn về nguyên nhân thảm họa của hãng hàng không Ukraine (UIA) đã giết chết 176 người


Nhân viên cứu hộ tìm thấy một nạn nhân từ đống đổ nát của chuyến bay Ukraine International Airlines gần Tehran © Ebrahim Noroozi / AP
Giới thẩm quyền hàng không của Iran sẽ không trao hộp đen của chiếc máy bay Boeing 737-800 của hãng hàng không quốc tế Ukraine bị rơi tại Tehran cho hãng Boeing là nhà sản xuất loại máy bay này hoặc cho chính quyền Mỹ. Chuyến bay này đã bị rơi sau khi cất cánh từ Tehran không bao lâu, giết chết tất cả 176 hành khách và phi hành đoàn.
Người đứng đầu Tổ chức Hàng không Dân dụng Iran, ông Ali Abedzadeh nói rằng các dữ kiện thông tin trong các hộp đen sẽ được đánh giá ở Iran theo quy định của ICAO, nhưng các quan chức Ukraine có thể tham gia để đánh giá những dữ kiện ghi nhận của chuyến bay đó, được quy định bay đến Kyiv vào ngày thứ Tư.
Sự quyết định trên đã được đưa ra sau khi có lời tuyên bố đảo ngược của chính quyền Ukraine nói rằng không có nghi vấn về khủng bố trong việc máy bay bị rơi này. Trước đó đại sứ quán của Ukraine đã tuyên bố trên trang mạng của họ rằng nguyên nhân của tai nạn là hỏng động cơ, nhưng sau đó lại xóa tuyên bố đó rồi thay thế bằng một tuyên bố mới rằng : Không thể khẳng định được nguyên nhân của tai nạn nếu chưa có kết quả của ủy ban điều tra, và "mọi tuyên bố trước đó về các nguyên nhân là không chính thức."
Volodymyr Zelensky, tổng thống Ukraine, nói: "Chúng tôi cần kiểm tra mọi lý giải được đưa ra. Dù kết luận về lý do của vụ tai nạn ở Iran là gì, thì chúng tôi sẽ kiểm tra toàn bộ khả năng bay của đội ngũ hàng không dân dụng."
Thảm họa trong buổi sáng sớm đã xảy ra do "trục trặc kỹ thuật sau một vụ hỏa hoạn" trên chuyến bay, Ali Kashani, phát ngôn viên của sân bay nói với hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA.
Người phát ngôn của lực lượng vũ trang Iran, Abolfazl Shekarchi, bác bỏ suy đoán rằng chiếc máy bay đã bị lực lượng Iran tấn công một cách vô ý, ông nói suy đoán đó là một trò gán ghép "kỳ cục". "Tin đồn này về máy bay bị rơi hoàn toàn là dối trá tuyệt đối", ông nói, theo tin của truyền thông trong nước.

Tất cả 176 người thiệt mạng trong vụ tai nạn hàng không ở Tehran | DW News
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Michael Pompeo kêu gọi "tinh thần hoàn toàn hợp tác" với bất kỳ cuộc điều tra nào. Hoa Kỳ sẽ "tiếp tục theo sát vụ việc chặt chẽ" và sẵn sàng hỗ trợ Ukraine, ông nói trong một tuyên bố được đưa ra ngay trước khi tổng thống Donald Trump đưa ra lời tuyên bố hạ nhiệt cho sự căng thẳng giữa Mỹ và Iran.
Hãng sãn xuất máy bay Boeing đã không làm sáng tỏ bất kỳ tình huống nào ngoài lời chia buồn và nói rằng họ đã "sẵn sàng để hỗ trợ trong mọi trường hợp cần thiết".
Vài giờ trước khi vụ việc xảy ra, Iran đã tiến hành các cuộc tấn công tên lửa chống lại lực lượng Mỹ ở Iraq để trả đũa việc giết chết chỉ huy Vệ binh Cách mạng Qassem Soleimani.
Vào thời điểm gặp nạn, các hãng hàng không lớn đã bắt đầu thay đổi lại các đường bay hoặc hủy các chuyến bay để tránh bay vào không phận của Iraq và Iran sau khi Cục Hàng không Liên bang Hoa Kỳ cấm các máy bay chuyên chở Mỹ không được rời khỏi khu vực sau vụ phóng tên lửa.
Máy bay đã bị rơi lúc 6 giờ sáng giờ địa phương, khoảng sáu phút sau khi cất cánh từ sân bay Imam Khomeini, theo truyền thông địa phương. Họ cho biết thêm rằng nó đã rơi xuống gần Parand, một thị trấn cách thủ đô Tehran 35km về phía tây nam. Các quan chức Iran cho biết hai hộp đen ghi các dữ kiện của chuyến bay đã được tìm thấy.
Theo ông Vadym Prystaiko, Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine, 82 trong số hành khách là người Iran, trong khi 63 người đến từ Canada, nơi có cộng đồng người Ukraine và Iran lớn. Mười một người trong số tử vong, bao gồm chín thành viên phi hành đoàn, là công dân Ukraine. Những người khác gồm có ba công dân Anh, ba người Đức, 10 người Thụy Điển và bốn người Afghanistan, ông Prystaiko viết trên Twitter.
Tổng thống Ukraine Zelensky đã rút ngắn chuyến đi tới Oman để trở về Kyiv hầu đối phó với khủng hoảng. Ông thành lập một ủy ban đặc biệt để điều tra vụ tai nạn và ra lệnh cho các công tố viên mở một cuộc điều tra hình sự.
Tổng thống Iran, Hassan Rouhani bày tỏ lời chia buồn với quốc gia Iran và gia đình của những nạn nhân bao gồm cả sinh viên đại học trên chuyến bay 737-800. Hơn 20 sinh viên tốt nghiệp của các trường đại học danh tiếng của Iran, bao gồm Đại học Công nghệ Sharif, Đại học Công nghệ Amir Kabir và Đại học Khoa học và Công nghệ Iran, là hành khách trên chuyến bay của Ukraine.
Ihor Sosnovskiy, giám đốc chuyến bay của UIA, cho biết lần kiểm tra bảo dưỡng cuối cùng của máy bay vào thứ Hai đã không phát hiện ra lỗi nào khi đến Tehran hoặc trước khi cất cánh.
Các phi công của UIA đã được huấn luyện bay trên chiếc 737, đặc biệt là ở Tehran trong nhiều năm qua, ông Sosnovskiy nói thêm, bác bỏ giả thuyết rằng lỗi phi công có thể dẫn đến vụ tai nạn.


Nhân viên cứu hộ tìm kiếm tại hiện trường chiếc máy bay Ukraine bị rơi © Mahmoud Hosseini / dpa
"Ngày nay, chúng ta biết rằng khi chiếc máy bay ở độ cao 2.400 mét, thì khả năng xảy ra lỗi phi công là rất nhỏ, chúng ta không cứu xét vấn đề này. Với kinh nghiệm của họ, thật khó để nói rằng có thể có bất cứ điều gì với phi hành đoàn," ông nói với các phóng viên.
Phi công Volodymyr Yaponenko đã có 11.600 giờ bay - gần như toàn bộ trên chiếc 737 - trong khi người hướng dẫn bay Oleksiy Naumkin và phi công phó Serhiy Khomenko có lần lượt 12.000 và 7.600 giờ.
Đây là chiếc máy bay phản lực thứ ba của Boeing gặp sự cố trong 15 tháng qua. Cổ phiếu của công ty đã giảm khoảng 3% vào giữa trưa tại New York vào thứ Tư, với lĩnh vực hàng không bị ảnh hưởng rộng rãi bởi những lo ngại về hiểm nguy đối với ngành hành không do sự căng thẳng leo thang ở Trung Đông.
Một video phổ biến trên phương tiện truyền thông xã hội cho thấy chiếc máy bay bốc cháy trước khi nó chạm đất. John Cox, một nhà điều tra về tai nạn máy bay của Mỹ và cựu phi công của hãng hàng không cho biết, các lỗi động cơ thường không gây ra các vụ hỏa hoạn thảm khốc bởi vì có một tay cầm điều khiển duy nhất cho phép các thành viên phi hành đoàn bịt kín động cơ khỏi các vật liệu dễ cháy.
Nếu video chưa được xác nhận đó cho thấy chuyến bay 752 bốc lửa trước khi đâm xuống đất là chính xác, thì nguyên nhân của vụ tai nạn có thể nằm ở nơi khác, ông Cox nói. "Có thể nào là từ một lực lượng bên ngoài? Có thể lắm. Vẫn còn quá sớm để nói."
Các quan chức dịch vụ y tế khẩn cấp của Iran cho biết rằng các đội y tế đã bắt đầu thu lượm thi thể các nạn nhân.


Một sĩ quan cảnh sát đứng bảo vệ các mảnh vỡ từ máy bay © AP
Hãng Boeing đã bị chỉ trích vì những đáp ứng của họ với hai vụ tai nạn trước đó liên quan đến loại máy bay 737 Max ở Indonesia và Ethiopia đã giết chết tổng cộng 346 người. Loại Boeing 737 Max là mẫu mới nhất của dòng 737, máy bay thương mại bán chạy nhất trong lịch sử.
Vào tháng 12, hội đồng quản trị Boeing đã loại ông Dennis Muilenburg khỏi chức giám đốc điều hành và thay thế ông bằng chủ tịch hội đồng quản trị David Calhoun. Máy bay 737 là một đặc điểm công nghiệp và một kiểu mang lại dòng tiền đáng kể cho Boeing. Trong khi chiếc 737-800 của hãng hàng không UIA thuộc cùng một dòng máy bay với 737 Max đã bị cấm bay, chúng là những mẫu khác nhau. Máy bay của Ukraine là kiểu 737NG, trong đó có hơn 8.000 dịch vụ trên toàn thế giới.
Liên doanh GE Hàng không / Safran sản xuất ra động cơ cho các máy bay của chuyến bay UIA, CFM, nói rằng họ không thể bình luận về nguyên nhân của vụ tai nạn. Động cơ này bước vào dịch vụ thương mại từ năm 1997 và, với tư cách là động cơ độc quyền cho Boeing 737 NG, nó đã chạy được hơn 415 triệu giờ bay.
Nhưng trong những tháng gần đây, kiểu may bay NG đã bị bao vây bởi các vấn đề. Một số hãng hàng không đã buộc phải cấm bay loại máy bay 737NG cũ của họ, bao gồm 800 chiếc, sau khi các vết nứt được tìm thấy trong các bộ phận gắn cánh vào thân máy bay, được gọi là "nĩa dưa chua" (Pickle fork).
Cục Hàng không Liên bang cũng đã ra lệnh cho Boeing thiết kế lại lớp vỏ bảo vệ của các động cơ đẩy máy bay NG sau khi một sự cố không rõ nguyên nhân của động cơ dẫn đến tai nạn nghiêm trọng.
Chiếc máy bay gặp nạn tại Tehran là một trong 24 chiếc Boeing 737-800 được hãng UIA sử dụng, theo trang web của hãng hàng không UIA, thì hãng này chưa đầy bốn tuổi. được thành lập như một hãng vận chuyển đại diện cho màu cờ quốc gia của Ukraine sau khi quốc gia này được độc lập vào năm 1992, sau đó được tư nhân hóa vào năm 2011. Tỷ phú Igor Kolomoisky, người chống lưng tạo nhiều dư luận tranh cải của tổng thống Zelensky, là người nắm cổ phần của hãng hàng không này.

Điền Phong biên dịch
---------------------
Boeing 737 rơi ở Iran: Ukraine rút tuyên bố 'hỏng động cơ'
Nguồn: BBC Ngày đăng: 2020-01-08
Chiếc Boeing-737 chở 176 người rơi ở Iran và giới chức nói không có khả năng tìm thấy ai sống sót.
Chuyến bay PS752 của Hàng không Quốc tế Ukraine đi Kiev rơi sau khi cất cánh từ sân bay Imam Khomeini ở Tehran lúc 06:12 sáng giờ địa phương.
Đa số hành khách trên chuyến bay là người Iran và Canada.
Sứ quán Ukraine tại Tehran lúc đầu nói nguyên nhân máy bay rơi là do động cơ hỏng, nhưng sau đó đã rút lại thông cáo này.
Thông báo ban đầu này có vẻ như ủng hộ kết luận của phía Iran rằng "một động cơ hỏng dẫn tới tai nạn".
Các chuyên gia về hàng không trong ngày cũng nêu ra vấn đề là chiếc phi cơ "hoàn toàn có khả năng xử lý cháy, hỏng động cơ", nhưng nó đã biến mất ngay lập tức khỏi màn hình sau khi đạt độ cao bình thường lúc cất cánh.
Tom Burridge, phóng viên giao thông cho BBC nói chiều 08/1 giờ London rằng, chiếc Boeing "không để lại tín hiệu là mất độ cao, mà biến mất [khỏi radar] luôn".
Cuối ngày 08/01, dòng thông báo về nghi vấn hỏng động cơ đã bị xóa khỏi trang web của ĐSQ Ukraine ở Iran.
Phía Ukraine nói sẽ bất kỳ bình luận nào về nguyên nhân tai nạn trước khi có cuộc điều tra đều là không chính thức.
Truyền thông Iran nói vụ rơi máy bay được cho là 'sự cố kỹ thuật' và dẫn lời một quan chức nói tình trạng khẩn cấp chưa được tuyên bố.
Các mảnh vụn và bộ phận của động cơ chiếc Boeing 737-800 NG được tìm thấy cách sân bay chừng 10 km. Nhân viên cứu hộ đeo mặt nạ tìm kiếm thi thể nạn nhân giữa đống đổ vỡ.
Hiện chưa rõ thảm kịch này có liên quan tới cuộc xung đột Mỹ-Iran hiện nay hay không.


Một nhóm của cơ quan Chữ thập đỏ Iran tìm kiếm thi thể nạn nhân giữa các mảnh vụn
Những ai trên chuyến bay này
Trong số các nạn nhân có 82 người Iran, 63 Canada, 11 Ukraine (trong đó chín người là thành viên phi hành đoàn), 10 Thụy Điển, bốn Afghanistan, ba người Anh và ba người Đức, Bộ trưởng Ngoại giao Ukraine Vadym Prystaiko cho biết.
Quan chức cho biết 169 người đã mua vé cho chuyến bay nhưng hai người đã không lên máy bay.
Không rõ vì sao lại có nhiều người Canada trên chuyến bay đến vậy, tuy nhiên hãng hàng không Ukraine có các chuyến bay giá cả phải chăng từ Tehran đi Toronto transit qua Kiev.
Người đứng đầu lực lượng cứu trợ khẩn cấp của Iran nói có 147 nạn nhân là người Iran. Nếu vậy, có 65 người có hai quốc tịch.


Không có người nào sống sót sau vụ rơi máy bay Ukraine tại Iran
Trong khi đó, Liên đoàn Hàng không Mỹ đã cấm các hãng hàng không bay qua không phận Iran, Iraq, Vịnh Oman, và vùng biển giữa Iran và Ả Rập Saudi, sau khi Iran phóng tên lửa vào các căn cứ của Mỹ ở Iraq, theo Reuters.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã cắt ngắn chuyến công du tới Oman và trở về Kyiv.
"Xin chia buồn với người thân và bạn bè của tất cả hành khách và phi hành đoàn," ông Volodymyr Zelensky nói trong một thông cáo.
Dữ liệu chuyến bay từ sân bay cho thấy một chiếc Boeing 737-NG ba năm tuổi của hãng Hàng không Quốc gia Ukraine cất cánh vào sáng thứ Tư, sau đó ngừng gửi dữ liệu gần như ngay lập tức, theo trang web FlightRadar24.
Một phát ngôn viên của Boeing cho biết họ đã nhận được báo cáo về vụ một vụ tai nạn máy bay ở Iran và đang thu thập thêm thông tin.
Đã tìm ra hộp đen
Các đội cứu hộ của Iran đã tìm thấy hộp đen của chiếc máy bay bị rơi, truyền hình nhà nước Iran IRIB đưa tin, theo Reuters.
Ukraine cũng ngưng toàn bộ các chuyến bay tới Tehran và cho hay chiếc may bay bị rơi vừa hoàn thành bảo dưỡng định kỳ hôm thứ Hai.
Hãng Hàng không Quốc gia Ukraine nói sẽ làm mọi điều có thể để tìm ra nguyên nhân chiếc máy bay gặp nạn.
Chuyên gia an toàn hàng không Todd Curtis nói với BBC rằng chiếc phi cơ mới xuất xưởng năm 2016 và được bán khi còn mới cho hãng hàng không Ukraine.
"Chiếc máy bay bị tan ra thành nhiều mảnh, cho thấy hoặc bị va đập rất mạnh trên mặt đất, hoặc có gì đó xảy ra trên không trung,"
"Từ những gì thấy được thì đây là một chiếc phi cơ được bảo hành rất tốt và không có vấn đề gì nổi cộm theo đúng yêu cầu của nhà chức trách châu Âu và Hoa Kỳ. Vì thế, cho đến thời điểm này, không có gì cho thấy phi cơ có vấn đề cụ thể nào cả."


Bản quyền hình ảnhBBC SPORTImage captionBản đồ đường đi và khu vực máy bay bị nạn
------------