Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran
Author: Trọng Thành Source: RFI Posted on: 2018-05-09


Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh rút Hoa Kỳ ra khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, ngày 08/05/2018.REUTERS/Jonathan Ernst
Hôm qua, 08/05/2018, tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh tái lập các trừng phạt, bị đình chỉ kể từ khi thỏa thuận hạt nhân với Iran, được ký kết tại Vienna năm 2015, có hiệu lực. Ông Donald Trump ca ngợi đây là quyết định sẽ bảo đảm an toàn cho nước Mỹ, và đây là một cam kết quan trọng của ông với cử tri trong thời gian tranh cử tổng thống.
Việc Washington rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran không gây ngạc nhiên. Kể từ khi vào Nhà Trắng, Donald Trump từng hai lần dự định tái ban hành các trừng phạt, nhưng không thành công, do áp lực của các cộng sự viên. Nhiều quan chức cao cấp Mỹ, kể cả tân ngoại trưởng Mike Pompeo - trong buổi điều trần trước Thượng Viện mới đây -, đều thừa nhận Iran tôn trọng thỏa thuận 2015. Tuy nhiên, từ ít tháng trở lại đây, Nhà Trắng ngày càng ngả sang lập trường hết sức cứng rắn với Teheran, đặc biệt với việc ông John Bolton, một người chủ trương lật đổ chế độ Iran, được bổ nhiệm làm cố vấn an ninh quốc gia.
Thông tín viên Anne Corpet tường trình từ Washington :
« Mọi trừng phạt sẽ được thiết lập trở lại », tổng thống Mỹ thông báo như trên, đồng thời nhấn mạnh là « Mọi quốc gia giúp đỡ Iran trong mục tiêu sở hữu vũ khí nguyên tử sẽ bị Hoa Kỳ trừng phạt nghiêm khắc ». Như vậy, Donald Trump đã lựa chọn phương án khắc nghiệt nhất để rút khỏi một thỏa thuận bị ông thường xuyên đánh giá là « thảm họa, kỳ cục, tệ hại ».
Tuy nhiên, tổng thống Mỹ - vốn tự coi mình như một nhà thương lượng ngoại hạng - cho rằng vẫn có thể tái khởi động các đàm phán. Donald Trump hứa hẹn : « Một khi ra khỏi thỏa thuận, chúng ta sẽ làm việc với các đồng minh để đi đến một giải pháp thực tế, toàn diện và bền vững đối với mối đe dọa hạt nhân Iran ».
Ngoài hạt nhân, tổng thống Mỹ cũng muốn đưa ra vấn đề chương trình tên lửa đạn đạo của Iran, và cuộc chiến chống lại ảnh hưởng của Teheran tại khu vực. Donald Trump đe dọa Iran : « Nếu tiếp tục tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân, chế độ Teheran sẽ phải chuốc lấy các vấn đề nghiêm trọng chưa từng thấy ».
Cựu tổng thống Barack Obama nhận xét quyết định nói trên của Donald Trump là một « sai lầm nghiêm trọng ». Hiếm khi cựu tổng thống Obama đưa ra bình luận về các hành động của tổng thống đương nhiệm
Thỏa thuận về hạt nhân Iran là một di sản của tổng thống tiền nhiệm Barack Obama, mà đương kim tổng thống không ngừng tìm mọi cách để phá hủy mọi dấu vết, cho dù trên bình diện chính trị trong nước, hay trên trường quốc tế. Trong thông điệp nói trên, cựu tổng thống Obama cảnh báo, quyết định rút khỏi thỏa thuận với Iran sẽ dẫn Hoa Kỳ đến một thảm họa. Đó là, hoặc sẽ có một nước Iran sở hữu vũ khí nguyên tử, hoặc một cuộc chiến tranh mới sẽ bùng lên tại Trung Đông.
--------------
Hạt nhân Iran :Trump đẩy Trung Đông vào thế bất ổn
Author: Thu Hằng Source: RFI Posted on: 2018-05-09


Tổng thống Donald Trump trưng sắc lệnh xác định Hoa Kỳ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran, ngày 08/05/2018.REUTERS/Jonathan Ernst
Donald Trump đã hứa và ông đã làm. Ngày 08/05/2018, tổng thống thứ 45 đã rút Hoa Kỳ khỏi thoả thuận hạt nhân với Iran mà 5 nước Hội Đồng Bảo An cùng với Đức đã đạt được vào năm 2015 tại Vienna, sau 12 năm đàm phán. Tất cả các nhật báo Pháp đều đưa tin « Trump rời thỏa thuận » trong số đề ngày 09/05.
Les Echos nhận định trên trang nhất « Cuộc đọ sức đáng lo ngại ». Trong vòng ba đến sáu tháng nữa, Mỹ sẽ tái lập các biện pháp trừng phạt Iran. Libération tiếp tục chơi chữ khi đưa tựa « Trump dùng vũ khí nguyên tử diệt thỏa thuận hạt nhân với Iran ».
Với ông Trump, đó là thoả thuận tồi tệ nhất mà Hoa Kỳ từng ký kết. Với phương Tây, thoả thuận hạt nhân với Iran là chưa đầy đủ, nhưng còn hơn là không có. Theo xã luận của Le Figaro, vũ khí nguyên tử tạo vị thế cường quốc cho quốc gia nắm giữ và bảo tồn quyền lực cho các nhà lãnh đạo. Số phận của Saddam Hussein và Mouammar Kadhafi đã khuyến khích Bắc Triều Tiên và Iran đi theo con đường hạt nhân.
Cám dỗ sở hữu vũ khí nguyên tử mạnh đến nỗi cộng đồng quốc tế phải triển khai mọi phương pháp để thuyết phục bất kỳ quốc gia nào có ý đồ phát triển từ bỏ con đường này. Đây chính là thành công tập thể của Hoa Kỳ, Liên Hiệp Châu Âu, Nga và Trung Quốc. Xã luận của La Croix nhắc lại thỏa thuận ký cách đây 3 năm không phải là một văn bản hoàn hảo và chỉ buộc Iran tạm dừng tham vọng hạt nhân. Thay vì từng bước hoàn thiện thỏa thuận trên như châu Âu vẫn đề xuất, Hoa Kỳ, được Israel ủng hộ, đã chọn cách cắt cầu.
Trung Đông trước hai mối đe dọa
Cả Le Figaro và Les Echos đều đánh giá quyết định rút Hoa Kỳ khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran tác động đến sự ổn định của Trung Đông, mở ra thời kỳ bất ổn với hai mối đe dọa chính. Trong ngắn hạn, có thể là cuộc đối đầu giữa Iran và Israel. Trong dài hạn sẽ là một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân.
Trước hết, Israel và Iran từ lâu vẫn gián tiếp đối đầu nhau thông qua các lực lượng dân quân trong khu vực và hiện tại là trên chiến trường Syria, theo nhận định của Le Figaro trong bài « Chính phủ Israel duy trì bầu không khí cảnh giới ». Sau khi tích cực tham gia cứu tổng thống Bachar Al Assad, Iran đang bị tình nghi tìm cách triển khai lâu dài quân đội trên lãnh thổ Syria. Cơ quan tình báo Israel khẳng định lực lượng quân sự Iran đã bắt đầu đưa các hệ thống phòng không, tên lửa tối tân, và chiến đấu cơ tự hành vào Syria.
Sau vụ đụng độ trực tiếp đầu tiên tại Syria vào ngày 10/02, Israel đã nhiều lần oanh kích vào các đoàn xe và kho vũ khí của lực lượng Hezbollah, được Iran hậu thuẫn. Tổng thống Nga bắt đầu lo ngại rằng căng thẳng leo thang giữa hai nước sẽ đe dọa đến sự ổn định của chế độ Syria. Chính trong bối cảnh này, ông Putin tiếp thủ tướng Benjamin Netanyahu ngày 09/05 tại Matxcơva.
« Trung Đông như một thùng thuốc súng, nơi mà mọi tia lửa nhỏ cũng có thể khơi mào một cuộc xung đột trong vùng và những căng thẳng mới giữa các cường quốc », đây là nhận định của Les Echos. Quyết định của tổng thống Trump trước mắt sẽ tăng cường quan hệ giữa hai đồng minh của Mỹ trong khu vực là Israel và Ả Rập Xê Út.
Trong dài hạn sẽ là một cuộc chạy đua vũ khí hạt nhân. Tại Trung Đông, Ả Rập Xê Út từng đánh tiếng sẽ không ngồi yên trước mối đe dọa Iran. Về phần mình, « đối mặt với Washington, Teheran sẵn sàng với mọi khả năng có thể xảy ra », vẫn theo Le Figaro. Một mặt, Teheran đã cảnh báo khả năng khởi động lại chương trình hạt nhân, từng hoạt động trước khi ký kết thỏa thuận, và còn với nhịp độ nhanh hơn. Quyết định như vậy có thể sẽ mở đường cho việc nghiên cứu chế tạo bom nguyên tử và sẽ kéo theo những mối đe dọa quân sự, kể cả từ phía Israel.
Mặt khác, Iran vẫn muốn nhanh chóng đàm phán với các bên tham gia ký kết còn lại để xem các đối tác này có thể cam đoan các lợi ích cho Iran sau khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân hay không. Theo Libération, việc khó khăn nhất đối với châu Âu là thuyết phục Iran tiếp tục ở lại trong thỏa thuận, nhưng việc này lại cũng có nguy cơ gây căng thẳng với Hoa Kỳ. Phát biểu trên truyền hình tối 08/05, tổng thống Iran Rohani cảnh báo sẽ « chờ thêm vài tuần nữa trước khi áp dụng quyết định trên » (khởi động lại chương trình hạt nhân).
Kim Jong Un và Tập Cận Bình bí mật gặp nhau lần hai
Thời sự châu Á rất hiếm trên các nhật báo Pháp, trừ sự kiện « Kim và Tập cho thấy đang xích lại gần nhau », được Le Figaro đề cập. Hai nhà lãnh đạo gặp nhau ngày 08/05 trước thượng đỉnh lịch sử giữa Kim Jong Un và Donald Trump.
Cùng với hình ảnh hai nhà lãnh đạo sánh bước bên bờ biển, Le Figaro nhận định « Kim Jong Un và Tập Cận Bình không rời nhau nữa ». Cuộc đối thoại lần hai này diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đang tìm cách nắm lại vai trò trung tâm trong quá trình giải quyết khủng hoảng nguyên tử Bắc Triều Tiên và bảo vệ những lợi ích chiến lược ở trong vùng, còn Kim Jong Un thì tìm cách đa dạng các cơ hội ngoại giao.
Theo Tân Hoa Xã, lãnh đạo Bắc Triều Tiên nhắc lại mong muốn của ông là các bên liên quan phải có những biện pháp « tiến bộ »« đồng nhất » để đạt được thỏa thuận phi hạt nhân bán đảo Triều Tiên và thiết lập hòa bình lâu dài giữa miền Nam và miền Bắc. Nếu các bên liên quan « từ bỏ chính sách thù nghịch và đe dọa Bắc Triều Tiên », thì Bình Nhưỡng « không cần đến vũ khí nguyên tử ».
Bằng việc xích gần hơn đến Seoul và Washington, Kim Jong Un có ý không phụ thuộc quá nhiều vào Bắc Kinh. Nhưng ông cũng khéo léo trấn an Tập Cận Bình là Trung Quốc sẽ không bị gạt ra bên lề trong cuộc đàm phán với Hoa Kỳ, đồng thời cũng phòng ngừa trường hợp cuộc họp thượng đỉnh với Donald Trump không đạt được kết quả mong muốn.
Cuối cùng, ông Kim Jong Un cũng hiểu rằng Bình Nhưỡng vẫn cần đến nước láng giềng khổng lồ để phát triển kinh tế, đồng thời để tác động đến việc giảm trừng phạt đối với Bắc Triều Tiên.
------------