Vì Sao Có Câu ‘Cái Cột Đèn Biết Đi’ ?
Tác giả : Lynn Huỳnh Nguồn: Việt Nam Thời Báo Ngày đăng: 2020-06-09
Người Sàigòn lúc bấy giờ có câu: “Cái cột đèn, nếu biết đi cũng bỏ nước ra đi”.
Ly hương chưa bao giờ là câu chuyện vui. Rời bỏ quê hương và gia đình không bao giờ là một chọn lựa dễ dàng. Thế nhưng người ta vẫn đi, nhất quyết phải đi, bằng mọi giá phải đi, khó cách mấy cũng đi, “chết” cũng đi, nuốt nước mắt mà đi !
Đó là cái thời mà người ta tin rằng nếu ở Sài Gòn, cái cột đèn mà có chân, nó cũng ‘mua bãi’ tìm đường vượt biển để tìm một thế giới tự do mà miền Nam đã mất từ sau tháng tư, 1975.
Khá bất ngờ, khi báo chí quốc doanh ở Việt Nam trích dẫn và sau đó đã bất ngờ ‘tháo xuống’, câu được cho là phát biểu trong phút ‘lên đồng’ của ngài thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: “Trước đây, sau năm 1975 một thời gian dài, người ta nói: ‘Nếu cái cột điện biết đi thì chạy sang Mỹ hết’. Còn bây giờ, thực tại nước Mỹ những tháng qua và nhiều nước khác thì nếu cột điện ở Mỹ biết đi thì sẽ về Việt Nam” (Hãng thông tấn Sputnik của Nga đã phát bản tin này tại https://sptnkne.ws/CCaC)
Không ít ý kiến cho rằng lối so sánh ‘cột điện – cột đèn’ trong câu nói của thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc là nhạy cảm chính trị trong giai đoạn đại hội đảng các cấp, và trên hết là căn bệnh mãn tính của thói kiêu ngạo cộng sản.
Ví von của ngài Nguyễn Xuân Phúc ít nhiều đưa đến thắc mắc của các thế hệ sinh từ thập niên 90 ở thế kỷ trước về sau, rằng ẩn tình thế nào của chuyện nếu cây cột đèn biết đi?
Trong một bài viết trên VOA, nhà báo Mạnh Kim từng chua chát nhận xét: “Những câu chuyện ‘làm thế nào để đi’ đang được chia sẻ công khai hàng ngày. Dịch vụ du học mọc như nấm. Dịch vụ ngân hàng ‘hỗ trợ vốn’ du học quảng cáo nhan nhản. Các chương trình EB1, EB3, EB5 giờ được nhiều người thuộc nằm lòng. Đó là những tấm vé vượt biên hợp pháp. Những tấm vé thay đổi số phận. Những ‘lá phiếu cử tri’ minh chứng cho sự thất bại ‘toàn tập’ của một chế độ. Những bằng chứng rõ ràng và cụ thể cho thấy chính sách cai trị của chế độ có kết quả ê hề và thảm hại như thế nào” – https://www.voatiengviet.com/a/neu-cai-cot-dien-biet-di/4718197.html".
Dưới chính sách khắc nghiệt của cộng sản, nếu cái cột đèn mà biết đi chắc nó cũng… vượt biên’ – Ginetta Sagan. Câu nói dí dỏm của bà Sagan đã diễn tả được một thực trạng rất bi hài của dân tộc Việt Nam kể từ tháng tư, 1975 (tham khảo https://www.nytimes.com/2000/08/30/us/ginetta-sagan-75-who-spent-her-life-fighting-oppression.html).
Cũng có ý kiến rằng quái kiệt Trần Văn Trạch (1924- 1994) mới là tác giả của ví von đầy chua chát, “ở Việt Nam, cái cột đèn cũng muốn ra đi”.
Dù tác giả là ai đi nữa thì đúng là cả miền Nam sau tháng tư, 1975 đi đến đâu cũng có thể nghe người ta bàn chuyện góp vàng ‘mua bãi’ để lên tàu vượt biển tìm kiếm sự tự do. Còn vì sao phải vượt biển đi tìm tự do đến độ nếu cây cột đèn có chân, dứt khoát nó cũng đòi đi theo? Bởi đó là cái thời mà chủ nghĩa lý lịch vô cùng nặng nề, và người ta nghi kỵ lẫn nhau, không ai tin ai. Người ta tự hào là “nguỵ”, vì ‘nguỵ’ đàng hoàng và có trình độ học vấn lẫn kỹ thuật, để phân biệt với cán bộ miền ngoài và du kích mới ‘tiếp thu’.
Thế nhưng cứ hễ là ‘ngụy’ mà giàu có thì sẽ bị ‘đánh tư sản’. ‘Ngụy’ mà có hàm quân đội từ cấp tá trở đi, thì coi như ‘học tập cải tạo mút mùa lệ thủy’. Con em ở những gia đình ‘ngụy’ này có học hành giỏi dang cỡ nào, thì cũng đừng mơ mộng vào các trường đại học hàng đầu của miền Nam… Trong bối cảnh như vậy thì người ta chỉ còn một cách là bỏ nước ra đi.
Ca khúc “Đêm chôn dầu vượt biển” của Châu Đình An phần nào giúp những thế hệ sau này hình dung cho duyên cớ ‘cột đèn cũng muốn ra đi’ (trích):
“Đêm nay anh gánh dầu ra biển anh đi
Ra đi trên sóng cuộn thấy gì ở quê hương
Xa xa ôi núi mờ xa dần
Một giọt nước mắt khóc phận thân
Hò ơi hò ới phận kẻ lưu vong
Hó ơi hò ới phận kẻ lưu vong
Đêm nay trên bản đồ có một thuyền ra đi
Hiên ngang trên sóng gào tự do đón chào
Xin chào tự do với nỗi niềm cay đắng
Nhìn lại bên bờ nước non mình muối mặn
Khóc nghẹn ngào !!!”.
Còn hôm nay thì sao, liệu cây cột đèn nếu có chân sẽ vẫn còn muốn ra đi?
Thử tìm câu trả lời khi dịch corona kết thúc, khi ấy chắc chắn người ta lại thấy quen thuộc trở lại hình ảnh trước cổng Lãnh sự quán Hoa Kỳ hoặc lãnh sự quán nào đó ở Sài Gòn, hàng đoàn người dài dằng dặc lại tiếp tục xếp hàng chờ phỏng vấn visa.


Người dân xếp hàng xin visa tại tổng lãnh sự quán Mỹ ở TP.HCM
Trời nắng chang chang hoặc mưa mịt mù, họ vẫn kiên nhẫn. Họ nắm chặt xấp hồ sơ trong tay. Họ đang cố nắm chặt số phận mình. Con đường phía trước dù mờ mịt như thế nào, thì ít nhất nó cũng dẫn đến một lối thoát cho tương lai con em họ…
Thực ra thì giữa đại dịch cúm Tàu, nhiều bà con mình ở bên Mỹ cũng muốn về Việt Nam vì sợ chết. Nói vui với nhau, cột điện có chân cũng chạy về – dĩ nhiên chỉ ‘về’ trong hoàn cảnh cụ thể đó. Nếu tâm trạng đang phấn khởi, người ta sẽ thấy ông thủ tướng nói như vậy là vui vui. Còn đang nẫu ruột vì dịch bệnh, vì chén cơm manh áo… thì nghe thật chối tai.
Mà lẽ ra, ông không nên nói vậy.
Lynn Huỳnh
-----------
Tại sao cột đèn không biết đi?
Tác giả : Cánh Cò Nguồn: rfavietnam Ngày đăng: 2020-06-09
Đây là câu hỏi ngớ ngẩn đối với nhân loại nhưng với riêng người Việt Nam thì không ngớ ngẩn chút nào. Người Việt vốn trầm luân khổ ải rất nhiều năm, cả ngàn năm bị Bắc thuộc rồi cả trăm năm bị đô hộ…tất cả nỗi đau dằng dặc ấy cộng lại chưa bằng 70 năm bị cộng sản cai trị. Nỗi uất ức chất chứa trong lòng mọi người khiến họ nhìn đâu cũng thấy bất công, đàn áp.
Qua lăng kính bất mãn ấy cây cột đèn đối với người Việt cũng bị ức chế, bạc đãi và vì vậy sau giài phóng, hòa vào niềm đau bỏ nước ra đi của người dân miền Nam những cây cột đèn tội nghiệp được sinh ra trước năm 75 cũng ao ước được ra đi tránh bị cộng sản ghim gút, nhưng tiếc rằng chúng không có chân nên người dân miền Nam ý thức rất sớm việc không biết đi của chúng mà nói giùm nỗi lòng của những cây cột đèn …bất hạnh.
Dù chỉ là một câu biếm nhẽ nhưng mấy ai đoan chắc rằng những cây cột đèn miền Nam không “suy nghĩ” như thế?
Người dân miền Nam “được” giải phóng và rất nhanh chóng sau đó họ được “tặng” nhưng món quá đầy ý nghĩa: Tập trung cải tạo hơn 600 ngàn ngụy quân ngụy quyền. Đưa đi Kinh tế mới hàng trăm ngàn người khác đang sống yên lành tại các thành phố miến Nam. Đánh tư sản mại bản khiến hàng chục ngàn người giàu có tay trắng và sống đời trôi nổi khắp thế giới. Hàng trăm ngàn người bỏ xác trên biển Đông và trong các trại tỵ nạn. Hàng triệu gia đình miền Nam bị bạc đãi, phân biệt, kỳ thị vì lý lịch, nhân thân. Còn bao nhiêu thảm cảnh khác xảy ra trên đất nước sau khi chiếc xe tăng ủi sập cổng đinh Độc lập đã tàn phá tâm hồn, đời sống người ở lại đất nước này.
Và vì tận mắt nhìn thấy đời sống người dân mỗi đêm khi đường phố lên đèn nên những cây cột đèn rất muốn bỏ đi như con người không phải là một ý thức, một phản ứng, một ý muốn rất tự nhiên hay sao?
Hai câu nói nổi tiếng của miền Nam về chế độ Cộng sản đến nay vẫn âm ỉ trong lòng người dân, câu thứ nhất của Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu: “Đùng tin những gì cộng sản nói mà hãy nhìn những gì cộng sản làm”. Câu thứ hai: “Nếu cái cột đèn biết đi cũng bỏ nước ra đi” đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt, nhất là người Việt miền Nam.
Câu thứ nhất không cần bàn cãi, riêng câu thứ hai lại được chính thức lập lại từ miệng một Thủ tướng Nguyn Xuân Phúc khi ví von: “Trước đây, sau 1975, một thời gian dài, người ta nói: nếu cái cột điện biết đi thì nó chạy sang Mỹ hết. Còn bây giờ, thực tại nước Mỹ những tháng qua và nhiều nước khác, người ta nói: nếu cột điện biết đi ở Mỹ thì nó sẽ về Việt Nam”.
Tờ Thanh Niên lập lại nguyên văn lời nói của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc khiến cho ai nghi ngờ đây là fake news sẽ không hết ngạc nhiên. Trong “ví von” này chứa hai vấn đề:
- Thứ nhất ông Phúc xác nhận người ta nói nếu cái cột điện biết đi thì họ chạy sang Mỹ hết là sự thật chứ không phải là lời tuyên truyền của thế lực thù địch.
- Vấn đề thứ hai, ông Phúc xác định nước Mỹ những tháng qua và nhiều nước khác, người ta nói: “nếu cột điện biết đi ở Mỹ thì nó sẽ về Việt Nam”.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc vốn nổi tiếng là người hớ hênh trong các lần phát biểu. Có người tập trung lại những câu nói “để đời” ấy và liệt kê đầy đủ thì hình như tới tỉnh nào Thủ tướng cũng muốn tỉnh ấy là “đầu tàu” của cả nước. Hôm nay Thủ tướng cho rằng có rất nhiều “cột đèn” của Mỹ cũng muốn về Việt Nam thì hình như phát biểu của ông đã vượt mức cho phép của …bộ chính trị khi can đảm nhìn nhận một câu nói “kinh điển” mà chỉ có bọn phản động mới dám nói.
Nhưng dù muốn ví von thế nào thì ông Thủ tướng cũng không giấu nỗi sự thật phía sau câu nói mnag tính hài hước ấy. Trong cùng một bài báo, phía trên báo Thanh Niên “ca tụng” Thủ tướng về cái “cột đèn” thì những câu dưới lại lôi ra cái “đường sắt” Cát Linh Hà Đông ra để xối gáo nước lạnh vào lời vàng ý ngọc của ngài Thủ tướng khi ông nói:
Chúng ta có nhiều khuyết điểm, nhất là các dự án thua lỗ. Bao nhiêu dự án dầu khí cũ để lại không khắc phục nổi. Rồi thép Thái Nguyên, một đống sắt gỉ bây giờ thì làm sao có thể khắc phục được các đồng chí? Khó khắc phục”, Thủ tướng nhấn mạnh, và cho rằng cần có thời gian để tiếp tục khắc phục, giải quyết.
Dẫn ví dụ đường sắt Cát Linh - Hà Đông, Thủ tướng thông tin, và cho biết cố gắng trước Đại hội Đảng, tàu đường sắt có thể chạy được thì “may mắn”.
Nếu những cây cột đèn ở Mỹ có chân và chạy được về Hà Nội tỵ nạn không biết chúng sẽ nghĩ gì nếu được đứng hai bên con đường sắt dài 13 cây số từ Cát Linh về Hà Đông nhưng vĩnh viễn không nghe được tiếng rì rầm, ken két của chuyến tàu nổi tiếng này. Thật là may mắn vì những cây cột đèn của Mỹ không kịp về soi sáng cho đại hội Đảng, nếu không chúng không có cách nào chạy kịp về nơi chúng bỏ đi bởi bị kết án là không soi đủ sáng cho đại hội khiến các vị đại biểu kính yêu vẫn vòng vo với mớ lý thuyết dối trên lừa dưới như ông Thủ tướng.
Cánh cò