Hoa Kỳ: Ba cố tổng thống có tượng bị dọn đi hoặc kéo đổ
Nguồn: BBC Tiếng Việt Ngày đăng: 2020-06-22


Tượng Theodore Roosevelt bên ngoài Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên tại New York
Thành phố New York đồng ý với quyết định của Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên đưa đi tượng Theodore Roosevelt, tổng thống và khôi nguyên Nobel Hòa bình 1906 vì “hạ thấp người da đen và thổ dân Mỹ”.
Thị trưởng New York, Bill de Blasio nói vào hôm Chủ Nhật rằng ông đồng ý với quyết định của bảo tàng nổi tiếng, American Museum of Natural History, đưa tượng Theodore Roosevelt khỏi điểm trang trọng này.
Hiện nay, bức tượng nhìn xuống công viên Central Park gồm ba nhân vật: ông Roosevelt cưỡi ngựa, bên phải có người thổ dân Mỹ bản địa và bên trái là người Mỹ gố̃c châu Phi, đứng ở bên.
Những người phản đối trong phong trào đòi xét lại và lật đổ tượng đài liên quan đến chế độ nô lệ tại Hoa Kỳ cho rằng bức tượng “mô tả người da đen và người bản địa” ở vị thế thần phục, và kém cỏi hơn người da trắng, theo Reuters hôm 22/06/2020.
Còn theo trang web của đài CNN, tổng thống đương nhiệm Donald Trump đã phản đối việc dọn tượng ông Roosevelt và gọi đó là điều “kỳ quặc”.
Tổng thống Trump đã không ít lần lên tiếng chống lại việc phá tượng các nhân vật lãnh đạo, tướng lĩnh trong lịch sử Hoa Kỳ bị phái “Black Lives Matter” cho là “có tội lỗi vì khai thác nô lệ”.



Đa số các tượng đài này nằm ở các bang miền Nam trước Nội chiến Mỹ (1861-65), và vinh danh lãnh đạo Liên minh miền Nam (Confederate states) vốn ủng hộ việc duy trì chế độ nô lệ với người da đen.
Nhưng phong trào xét lại lịch sử nay đề cập tới cả các nhân vật lớn của Hoa Kỳ giai đoạn sau nữa.
Giải Nobel Hòa bình năm 1906
Ông Theodore Roosevelt sinh năm 1858 ở New York, và hai lần đắc cử vào Hạ viện Mỹ từ cánh của Đảng Cộng Hòa. Ông cũng đã làm thống đốc bang New York, bộ trưởng Hải quân và tướng quân đội.
Năm 1901, từ vị trí phó tổng thống Hoa Kỳ ông lên làm tổng thống thay cho William McKinley bị ám sát.
Chủ trương phát triển hải quân và can thiệp vào tình hình Nam Mỹ, ông đặt nền móng cho sự bành trướnge của Mỹ vào các vùng phụ cận và thúc đẩy ngoại giao Mỹ có vai trò lớn trên thế giới.
Được cho là người “bật đèn xanh” để xây Kênh đào Panama, ông còn là nhà hòa giải chấm dứt chiến tranh Nga – Nhật năm 1905.
Nhờ thành tích đó, ông được trao Nobel Hòa bình năm 1906.


Các cố tổng thống Washington, Jefferson, Roosevelt và Lincoln tại Núi Rushmore, outh Dakota
Những tuần qua, các yêu sách ở Anh, Mỹ và châu Âu đòi bỏ tượng các nhân vật bị cho là có liên quan đến thời buôn nô lệ hoặc rộng ra là chế độ thực dân, đế quốc.
Hôm 14/06, một nhóm người kéo đổ tượng tổng thống Thomas Jefferson khỏi trường Jefferson High School ở North Portland, Hoa Kỳ.
Bốn ngày sau, tượng tổng thống George Washington cũng bị kéo đổ ở Northeast Sandy Boulevard, Portland, bang Washington.
Hai bức tượng này hiện đã được cho vào bảo tàng.
Sinh thời, ông Washington từng là chủ nô lệ nhưng trong di chúc năm 1799 ông trả tự do cho tất cả các nô lệ da đen của gia đình.
Vài thời điểm Washington qua đời, điền trang nhà ông là Mount Vernont có 317 nô lệ, gồm một nửa là “của hồi môn” vợ ông, Martha Curtis đem về nhà chồng.
Tuy thế, các sử gia chỉ ra rằng trong số các lãnh đạo lập quốc của Hoa Kỳ là chủ nô, ông Washington là người duy nhất có động tác trao tự do cho nô lệ.
Trường Oriel College, Đại học Oxford sau một thời gian suy nghĩ, đã bỏ phiếu cho dọn tượng cựu lãnh đạo người Anh ở châu Phi, Cecil Rhodes (1853-1902) khỏi tòa nhà của trường tại Oxford.
----------