Việt Nam có thể "thân Mỹ chống Trung" hay không?
Tác giả : Trần Đình Thu Nguồn: BBC News Tiếng Việt Ngày đăng: 2020-07-15


Chiều 12/11/2017, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump vẫy tay chào tạm biệt Việt Nam tại sân bay Nội Bài, kết thúc chuyến thăm 3 ngày để tham dự APEC ở Đà Nẵng và chuyến thăm cấp nhà nước tại Hà Nội
Cách đây hơn một năm, nếu ai đặt vấn đề này ra sẽ bị phản đối. Chính tôi cũng bị phản đối khi nói về khả năng đó trên trang Facebook cá nhân của tôi, mặc dù tôi nói khá dè dặt.
Nhưng sự kiện trang fanpage của Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội đăng bức thư của Tổng biên tập thời báo Hoàn Cầu để "Nói vài lời thật lòng với người Việt Nam" trong đó nhắc nhở Việt Nam chớ "phát triển quan hệ với Mỹ để kiềm chế Trung Quốc", hay nói cách khác là chớ theo Mỹ để chống Trung, khiến nhiều người thấy rằng vấn đề có thể được thảo luận một cách nghiêm túc hơn được rồi.
Vấn đề đặt ra, liệu Việt Nam, với một thể chế chính trị quá khác biệt với Mỹ, có thể trở thành thân thiết với Mỹ kiểu như đồng minh chẳng hạn, để kiềm chế Trung Quốc hay không.
Khác thể chế cũng có thể 'cùng phe'


Căng thẳng Mỹ Trung kéo dài trên nhiều mặt trận
Lịch sử loài người có một dẫn chứng trong Thế chiến II, khi Anh Pháp Mỹ đứng cùng phe với Liên Xô để chống lại phe phát xít. Lúc đầu có đắn đo nhưng về sau vì quyền lợi chung nên các nước đó đã chấp nhận.
Về nguyên tắc, nếu hai bên cùng bị một bên thứ ba gây thiệt hại thì có thể cùng nhau hợp lực tạm thời để chống bên thứ ba.
Về mặt lý thuyết, trường hợp Mỹ và Việt Nam cũng có thể xem như vậy.
Việt Nam bị Trung Quốc o ép trên Biển Đông, Mỹ bị ảnh hưởng đến tự do hàng hải, vậy thì hai bên có thể hợp lực để chống lại Trung Quốc cũng không có gì là quá khó hiểu.
Có cần lo thay đổi thể chế chính trị?
Đây chính là vấn đề mà nhiều người không tin rằng lãnh đạo Việt Nam chịu xoay trục về phía Mỹ để kiềm chế Trung Quốc.
Và cũng chính ông Tổng biên tập thời báo Hoàn Cầu Hồ Tích Tiến lấy ra để nhắc nhở lãnh đạo Việt Nam khi viết "Trung Quốc và Việt Nam đều là nước xã hội chủ nghĩa, đa số nước xã hội chủ nghĩa trên thế giới đều đã sụp đổ, là nước láng giềng của Trung Quốc, Việt Nam có thể duy trì cục diện chính trị ổn định, sự nâng đỡ chiến lược tiềm tàng lớn nhất là đến từ ổn định chính trị của Trung Quốc. Thể chế chính trị của Việt Nam rất khó trường tồn lâu dài một mình".
Đó dĩ nhiên là một đòn cân não khiến lãnh đạo Việt Nam phải đắn đo. Liệu họ có thể vượt qua nỗi lo này?
Nếu làm, thì đã có tính toán?
Thật sự nếu họ lo lắng thì họ đã không trở nên quá thân thiết với Mỹ như ngày hôm nay.
Nhưng hôm nay Việt Nam đã khá thân thiết với Mỹ và có một số phản ứng mạnh với Trung Quốc về vấn đề Biển Đông. Ngoài ra Việt Nam cũng đang hợp tác với Mỹ để chống gian lận thương mại từ Trung Quốc.
Vậy thì họ cũng đâu cần đến lời nhắc nhở của ông Hồ Tích Tiến mà họ đã trù liệu rồi.
Vấn đề là họ sẽ đi xa đến đâu mà thôi.
Chống Bắc Kinh, thân Mỹ, nhưng không đa đảng?
Đây cũng có thể là mô hình của Việt Nam trong thời gian trước mắt cho tới lúc nào nó còn phù hợp.
Đứng cùng phe với Mỹ để kiềm chế Trung Quốc nhưng vẫn giữ thể chế chính trị cũ.
Tuy nhiên màu sắc của chủ nghĩa xã hội có thể nhạt dần cho phù hợp. Cũng có thể mở rộng dân chủ một phần nhưng không có đa đảng.
Nhưng nếu không có dân chủ đa đảng trong thời gian truớc mắt, liệu có đáp ứng được khát vọng của nhân dân?
Thay lời kết luận, tôi xin chia sẻ thêm rằng một cuộc khảo sát từ Singapore truớc đây cho biết có đến 80% số người Việt Nam được hỏi cho biết họ thích Việt Nam quan hệ tốt đẹp với Mỹ. Tỷ lệ này cao nhất ASEAN.
Đồng thời Việt Nam cũng là nước có tỷ lệ người không tin tưởng vào Trung quốc rất cao.
Như vậy nếu lãnh đạo Việt Nam xoay trục qua chống Trung thân Mỹ thì theo tôi cũng đáp ứng phần nào nguyện vọng của nhân dân và điều ấy cũng sẽ có tác động đến sự phát triển nói chung.
Bài viết phản ánh quan điểm riêng của tác giả, một nhà báo tự do, cựu đạo diễn hãng phim và cựu biên tập viên của báo Thanh Niên, hiện đang sống ở Sài Gòn.
------------
Ý kiến độc giả :

Sự tồn tại của chế độ độc đảng ở Việt Nam vốn năm ở chỗ chế độ này có được dân yêu mên và ủng hộ hay không. Nếu chế độ nào mà vẫn xem dân là thế lực thù địch thì chế độ đó không trường tồn được vì trước sau gì dân sẽ nổi dậy để lất đổ họ.
Việt Nam hiện nay vẫn xem dân là thù địch vì thế để giữ vững chế độ, họ phải nhờ cậy vào Tàu Cọng vì bọn Tàu này cũng rất sợ dân lật đổ cho nên lâu nay chúng đã thành công củng cố mọi biện pháp hữu hiệu để kiểm soát và diệt mọi mầm mống phản loạn trong nước, và Việt Nam rất cần sự trợ giúp của bọn Tàu Cọng giàu kinh nghiệm này để duy trì được sự toàn trị của mình.
Có thể nói rằng bọn Cọng Sản Việt Nam khó có thể bỏ Tàu theo Mỹ nếu chúng vẫn xem người dân là thù địch trong khi chưa đủ giàu để hoàn thành một hệ thống kềm kẹp vững chắc.
Chừng nào chúng chấm dứt ăn cướp của dân, biết ăn chia đồng đều với dân, không ỷ mạnh để đàn áp người dân yếu đuối thì lúc đó chúng mới có thể vững tâm không sợ bị lật đổ và mới có thể thân Mỹ để "thoát Trung".
Toàn trị không phải là vấn nạn, độc đảng cũng không là chướng ngại nếu chế độ vẫn ý thức sự tai hại của việc lộng hành khi có quyền toàn trị. Cha mẹ trong gia đình vốn có quyền mặc định toàn trị, nhưng con cái trong gia đình vẫn khuôn phép kính nể vì… họ còn giữ đạo đức của bậc sinh thành. Nhưng nếu họ hành xử quá đáng, bất chấp đạo đức thì có ngày cũng bị con cái trói gô giam vào lãnh cung mà thôi.
Nếu độc đảng và toàn trị mà có nền tảng đạo đức vững vàng, có luật pháp nghiêm minh thì có thể sẽ mang lại kết quả tốt đẹp hơn cả chế độ dân chủ quá trớn như ở Mỹ.

Điền Phong
----------