Làm sao biết Bắc Hàn thực sự phi hạt nhân hóa?
Author: Catherine Dill Source: BBC Posted on: 2018-05-22
Bắc Hàn nói sẽ dỡ bỏ một địa điểm thử hạt nhân cuối tuần này với sự chứng kiến của báo chí. Nhưng để xem họ làm gì để thực sự phi hạt nhân hóa.
Cơ sở thử nghiệm hạt nhân của Bình Nhưỡng - khu phức hợp Punggye-ri nằm ở vùng núi phía đông bắc Bắc Hàn.
Nơi này đã được dùng cho sáu vụ thử hạt nhân kể từ năm 2006, nhưng Bắc Hàn cho hay "các biện pháp kỹ thuật" sẽ được thực hiện từ 23-25/5 để tháo dỡ địa điểm này.
Bắc Hàn cam kết phi hạt nhân hóa, nhưng lại đe dọa rút khỏi các cuộc đàm phán dự kiến với ông Trump do bất đồng trong cách thức thực hiện.
Thoạt tiên, cam kết của Kim Jong-un về đóng cửa cơ sở thử hạt nhân dường như là bước đầu tiên để chấm dứt chương trình hạt nhân. Nhưng thực sự nước này sẽ đi xa đến đâu trong phi hạt nhân hóa?
Đánh giá đúng đắn
Punggye-ri là địa điểm thử nghiệm vũ khí hạt nhân của Bắc Hàn, với một hệ thống đường hầm đào dưới lòng núi Mantap gần đó. Địa điểm này được cho là đã sụp đổ một phần.
Bình Nhưỡng nói việc mời các nhà quan sát nước ngoài - các nhà báo Nam Hàn và quốc tế - chứng kiến các đường hầm bị đánh sập và các cơ sở quan sát bị dỡ bỏ sẽ thể hiện việc Bắc Hàn làm việc một cách 'minh bạch'.
Nhưng không rõ các chuyên gia có được mời hay không? Việc mời chuyên gia là biện pháp cần thiết để đánh giá một cách đúng đắn.


Ảnh vệ tinh cơ sở thử nghiệm hạt nhân Punggye-ri của Bắc Hàn
Việc mời Tổ chức Cấm Thử Hạt nhân Toàn diện (CTBTO) cho phép xác nhận rằng địa điểm này không còn khả năng tiến hành thử nghiệm hạt nhân nữa.
Tổ chức này, một nhóm giám sát do Liên Hiệp Quốc hậu thuẫn nhằm cấm các thử nghiệm hạt nhân trên toàn thế giới, duy trì một mạng lưới cảm biến để đảm bảo rằng không có vụ thử hạt nhân nào được tiến hành.
Các chuyên gia có thể đưa ra đánh giá kỹ thuật về việc hoàn tất phá hủy khu thử hạt nhân.
Các nhà phân tích sẽ chờ đợi chứng kiến sự sụp đổ của các đường hầm còn lại tại Punggye-ri và việc dỡ bỏ các thiết bị giám sát.
Sau buổi lễ, hình ảnh vệ tinh sẽ được các nước và các chuyên gia độc lập sử dụng để theo dõi hoạt động, các tòa nhà và thiết bị mới, việc này có thể giúp chỉ ra rằng Bắc Hàn có kế hoạch tiếp tục thử nghiệm hạt nhân nữa hay không.
Hình ảnh vệ tinh có thể không hữu ích nếu Bắc Hàn triển khai một địa điểm thử nghiệm hạt nhân mới. Nước này có nhiều ngọn núi khác có thể sử dụng cho mục đích này.
Nhưng nếu như vậy, Bắc Hàn cũng không thể giấu được bất kỳ hoạt động thử nghiệm nào dưới lòng đất, vì các chấn động địa chấn sẽ bị phát hiện.
Việc Bắc Hàn sẵn lòng tháo dỡ cơ sở thử hạt nhân ở Punggye-ri có thể chỉ ra nước này tin rằng các chương trình hạt nhân của mình đã đạt đến sự phát triển hoàn thiện và việc thử nghiệm toàn diện không còn cần thiết nữa.
Việc này cũng có thể chỉ là bước sơ khai hướng tới việc phi hạt nhân hóa, vì chương trình vũ khí hạt nhân của Bắc Hàn vượt xa sự tồn tại của một cơ sở thử nghiệm hạt nhân.
Bắc Hàn có một loạt các cơ sở cho phép làm giàu uranium và plutonium - các vật liệu phân hạch cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân.
Trong số này có một số mỏ uranium, cũng như các máy ly tâm, lò phản ứng hạt nhân và các thiết bị tái chế tại cơ sở chế tạo hạt nhân chính - Yongbyon.
Ngoài ra, Bắc Hàn có hệ thống vận chuyển vũ khí - một chương trình tên lửa đạn đạo liên lục địa.
Tuy nhiên, đầu năm nay, khi mối quan hệ giữa hai miền Nam Bắc trên bán đảo Triều Tiên ấm lên, Bắc Hàn tuyên bố ngưng tất cả các thử nghiệm tên lửa và hạt nhân.


Các loại tên lửa mà Bắc Hàn được cho là đang sở hữu
Năm 1994, sau một Thỏa thuận Khung, Bắc Hàn ngưng chương trình hạt nhân, đổi lại nước này nhận được dầu nhiên liệu và hai lò phản ứng hạt nhân nước nhẹ.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã thực hiện thành công các cuộc kiểm tra để xác minh rằng Bắc Hàn không chuyển hướng vật liệu hạt nhân sang sản xuất vũ khí.
Tuy nhiên, cam kết của Bắc Hàn không thể không đảo ngược. Năm 2002, sau sự sụp đổ của thỏa thuận phi hạt nhân hóa, Bình Nhưỡng tuyên bố kích hoạt trở lại cơ sở chế tạo hạt nhân Yongbyon. Năm 2005, Bắc Hàn thừa nhận sản xuất vũ khí hạt nhân để 'tự vệ'.
Bất kỳ thỏa thuận phi hạt nhân hóa nào trong tương lai sẽ đòi hỏi các cuộc kiểm tra đột xuất được thực hiện.
Việc phá hủy địa điểm thử nghiệm hạt nhân Punggye-ri có thể mất vài tuần, nhưng để xác minh Bắc Hàn có dỡ bỏ hoàn toàn các cơ sở chế tạo vũ khí hạt nhân hay không phải mất nhiều năm.
Và có rất nhiều cách khiến quá trình này có thể trở nên tồi tệ.
----------
Trump: Thượng đỉnh với Kim có thể bị trì hoãn
Source: BBC Posted on: 2018-05-22


Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tiếp đón Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in tại Nhà Trắng hôm 22/5/2018
Tổng thống Hoa Kỳ nói một hội nghị thượng đỉnh lịch sử với lãnh đạo Kim Jong-un của Bắc Hàn vào tháng 6/2018 có thể bị trì hoãn.
Ông Donald Trump đưa ra phát biểu khi tiếp đón Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in tại Nhà Trắng để thảo luận về hội nghị thượng đỉnh.
Ông Moon "có thể sẽ nói với Tổng thống Trump những gì mong đợi và những gì không mong đợi từ ông Kim", hãng tin Yonhap của Hàn Quốc cho hay.
Tuần trước, Bình Nhưỡng nói họ có thể hủy bỏ thượng đỉnh nếu Hoa Kỳ khăng khăng đòi Bắc Hàn từ bỏ vũ khí hạt nhân một cách đơn phương.
"Nếu thượng đỉnh không diễn ra, có thể nó sẽ diễn ra sau đó", ông Trump được hãng tin AFP trích lời nói vào lúc bắt đầu cuộc hội đàm với Tổng thống Hàn Quốc.
Theo hãng tin Reuters, ông Trump nói có một "cơ hội đáng kể" là hội nghị thượng đỉnh sẽ không diễn ra vào tháng Sáu.
Hội nghị thượng đỉnh lịch sử ngày 12 tháng Sáu được dự kiến diễn ra tại Singapore.
Nó diễn ra sau một thượng đỉnh lịch sử khác giữa ông Kim và ông Moon vào tháng Tư.
Bắc Hàn dự kiến sẽ tháo dỡ một địa điểm thử nghiệm hạt nhân vào tuần này như một cử chỉ thiện chí, nhưng việc phá hủy có thể bị trì hoãn bởi thời tiết xấu.
'Trấn an'


Phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên được cho là một vấn đề không dễ xử lý nếu Thượng Đỉnh Mỹ - Triều diễn ra, theo truyền thông quốc tế
Hội nghị lần đầu tiên bị đe dọa khi Bắc Hàn hủy bỏ cuộc đối thoại cấp cao với Nam Hàn vào hôm thứ Tư vừa qua sau khi cuộc tập trận chung giữa Seoul và Washington đã làm họ tức giận và coi đây là một hành độnng khiêu khích và chuẩn bị cho chiến tranh xâm lược.
Bình Nhưỡng sau đấy cũng kịch liệt phê bình về phát biểu được cho là "liều lĩnh" của Cố vấn An ninh Quốc Gia Hoa Kỳ John Bolton sau khi ông này đề nghị Bắc Hàn có thể theo "mô hình Libya" về phi hạt nhân. Mô hình này đưa tới kết cục là cái chết của nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi.
Tuy nhiêu sau đó chính Tổng thống Mỹ ông Donald Trump đã đứng ra trấn an rằng:
"Mô hình Lybia không phải là mô hình mà chúng tôi muốn thực hiện. Điều này sẽ chỉ diễn ra, nếu ông Kim không chấp nhận thỏa thuận. Trái lại, nếu ông Kim đồng ý thỏa hiệp, thì tôi chắc chắn là ông Kim Jong-un sẽ rất, rất vui."
Trước cuộc họp với ông Moon, Phó tổng thống Mỹ Mike Pence đã lên tiếng cảnh cáo ông Kim đừng giở trò "chơi" ông Trump trong Thượng đỉnh dự kiến vào tháng sau, ông Pence cũng cho rằng đấy sẽ là một sai lầm lớn. Hiện tại ông Trump chưa có ý định rút lui khỏi hội nghị thượng đỉnh tại Singapore.
'Vấn ý'
Tuy nhiên, tờ New York Times đưa tin hôm Chủ Nhật là Tổng thống Mỹ đã hội ý với ban cố vấn về việc liệu ông có nên tiếp tục tham dự hội nghị với ông Kim nữa hay không.
Sau hơn một năm tranh luận kịch liệt với nhau, mà rất nhiều nhà quan sát đã rất lo sợ có thể leo thang đến can thiệp quân sự giữa Mỹ bà Bắc Hàn, thì Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chấp nhận lời mời đối thoại trực tiếp của Chủ tịch Bắc Hàn Kim Jong-un.


Theo lịch trình, Bắc Hàn sẽ gỡ bỏ một bãi thử hạt nhân (Punggye-ri) trước sự chứng kiến của quốc tế trong tuần này
Chính quyền Bình Nhưỡng đã tiến hành nghiên cứu nguyên tử trong nhiều năm qua và đã phát triển những hỏa tiễn tầm xa có khả năng đe dọa trực tiếp nước Mỹ. Bên cạnh đó, chưa từng có một Tổng thống tại vị nào của Mỹ gặp một nhà lãnh đạo của Bắc Hàn trong quá khứ.
Theo nhiều nhà quan sát thì có quá nhiều yếu tố mà họ cho rằng sẽ dẫn đến sự trì hoãn của hội nghị thượng đỉnh lịch sử này.
Tuy nhiên cam kết của Bình Nhưỡng về giải trừ hạt nhân có thể sẽ khác vơí yêu cầu của Mỹ "toàn diện, có thể kiểm chứng và không thể đảo ngược"
Bắc Hàn cho biết họ sẽ bắt đầu tháo dỡ địa điểm thử nghiệm hạt nhân trong tuần này, trong một buổi lễ được các nhà báo nước ngoài tham dự.
Các nhà báo từ Phương Tây, Nga và Trung Quốc đang trên đường để đến tham dự lễ tháo gỡ của địa điểm thử nghiệm hạt nhân Punggye-ri.
Các nhà báo Hàn Quốc lẽ ra cũng đã được mời tham dự, nhưng sau sự cố Nam Hàn tập trận với Mỹ, Bình Nhưỡng đã quyết định không chào đón các phóng viên này.
Theo các nhà báo, con đường di chuyển đến trung tâm thử nghiệm hạt nhân này rất khó khăn và tốn nhiều công sức. Đây cũng là cơ sở hạt nhân chính của Bắc Hàn và là địa điểm thử nghiệm hạt nhân duy nhất đang hoạt động trên thế giới.
---------