Trung Quốc bị loại khỏi cuộc tập trận RIMPAC: Nhiều nước vui thầm!
Author: Mai Vân Source: RFI Posted on: 2018-06-01


Khu trục hạm chở trực thăng JS Hyuga (DDH 181) của Nhật Bản diễu hành trong đội hình 40 tàu nổi và tàu ngầm đại diện cho 13 nước tham gia cuộc tập trận RIMPAC 2016. Ảnh tư liệu chụp ngày 28/07/2018, trên Thái Bình Dương. uring Rim of the Pacific 2016.US NAVY
Hải quân Mỹ ngày 30/05/2018 chính thức thông báo: Cuộc tập trận hải quân quốc tế RIMPAC 2018 sẽ bắt đầu từ ngày 27/06 đến ngày 02/08 tới đây, với tổng cộng 26 nước tham gia, trong đó có Việt Nam. Trong những ngày qua, sự kiện nổi bật là quyết định của Mỹ thôi không mời Trung Quốc tham gia cuộc tập trận lần này để “trừng phạt” Bắc Kinh về tội quân sự hóa Biển Đông. Theo ghi nhận của nhà nghiên cứu Nicole L. Freiner ngày 26/05 trên chuyên san Nhật Bản The Diplomat, dù không nói ra, việc RIMPAC cấm cửa Trung Quốc cũng đã khiến nhiều nước hả hê, đặc biệt là Nhật Bản.
Trong bài viết mang tựa đề “Việc Trung Quốc bị trục xuất khỏi RIMPAC có ý nghĩa gì đối với với các đồng minh của Mỹ - What China’s RIMPAC Exclusion Means for US Allies”, tác giả đã nêu bật lý do mà Mỹ đã chính thức đưa ra để hủy bỏ lời mời Trung Quốc tham gia RIMPAC 2018: đó là việc Bắc Kinh vẫn tiếp tục tăng cường quân sự hóa Biển Đông.
“Hành vi của Trung Quốc không phù hợp với nguyên tắc và mục tiêu cuộc tập trận RIMPAC”
Bà Freiner đã trích dẫn trung tá Hải Quân Christopher Logan, phát ngôn viên Bộ Quốc Phòng Mỹ, xác định rằng việc thôi không mời Trung Quốc tham gia tập trận là phản ứng đầu tiên nhằm chống lại hành động quân sự hóa Biển Đông mà Trung Quốc đang tiến hành.
Đối với phát ngôn viên bộ Quốc Phòng Mỹ: “Hành vi của Trung Quốc không phù hợp với nguyên tắc và mục tiêu cuộc tập trận RIMPAC”, và ông nêu đích danh hai khu vực Hoàng Sa và Trường Sa là hai nơi Trung Quốc đã triển khai vũ khí và thiết bị quân sự như tên lửa chống hạm và phòng không cùng với các thiết bị gây nhiễu điện tử.
RIMPAC là cuộc thao diễn hải quân lớn nhất thế giới và diễn ra 2 năm một lần, với Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ mà tổng hành dinh đặt tại Honolulu, Hawaii, đóng vai trò chủ đạo. Đây được xem là cơ hội duy nhất để các quốc gia ven Thái Bình Dương hợp tác, thao dợt chung, cùng hoạt động với nhau để giải quyết các vấn đề khó khăn.
Cuộc thao diễn còn được xem như một cách đảm bảo sao cho các tuyến hàng hải đi qua các vùng biển Châu Á có rất nhiều tranh chấp được thông suốt. Cuộc tập trận chung cũng là dịp để phô trương uy lực, tức là cho phép những nước tham gia hiểu được khả năng công nghệ của nhau, một sự kiện có thể có tác dụng răn đe buộc các nước phải suy nghĩ kỹ nếu nuôi dưỡng ý định hung hăng tấn công nước khác.
Cuộc tập trận RIMPAC quy tụ tất cả những cường quốc trong vùng, từ Nhật Bản đến Ấn Độ. Trung Quốc đã tham gia hai lần vào năm 2014 và 2016. Thoạt đầu, việc Trung Quốc cùng tập trận với Mỹ và các cường quốc khác rất được hoan nghênh vì đó được xem như là một bước tiến đến hợp tác.
Trung Quốc từng gây ra sự cố trong cuộc tập trận
Việc Trung Quốc tham gia không phải không đặt ra vấn đề, đặc biệt trong bối cảnh và trong thời gian qua đã có nhiều ý kiến đòi Mỹ chấm dứt việc mời Trung Quốc cùng tập trận do thái độ hung hăng của Trung Quốc đối với hầu như tất cả các nước khác, từ Nhật Bản, cho đến Mỹ, Úc…
Thái độ thiếu hợp tác của Trung Quốc khi tham gia cuộc tập trân RIMPAC cũng đã đặt ra vấn đề.
Theo chuyên gia Freiner, vào năm 2016, Hải Quân Trung Quốc đã tẩy chay Nhật Bản, không cho thủy thủ Nhật Bản lên viếng tàu của mình, cho dù nguyên tắc cuộc diễn tập là tinh thần hợp tác.
Thậm chí, khi tổ chức tiếp tân trên tàu của mình, Hải Quân Trung Quốc cũng không chịu mời các đồng đội Nhật Bản, và chỉ miễn cưỡng mời sau khi bị phía Mỹ công khai chỉ trích.
Tờ báo Nhật Bản Yomiuri Shinbum, số ra ngày 30/05, trong một bài xã luận, đã nhắc lại rằng sở dĩ chính quyền của tổng thống Mỹ Barack Obama quyết định mời Trung Quốc tham gia cuộc tập trận RIMPAC, đó là vì Washington muốn khuyến khích Trung Quốc đẩy mạnh việc tuân thủ các quy tắc quốc tế và minh bạch hơn trên các vấn đề quân sự.
Thê nhưng cho đến nay, theo tờ báo Nhật Bản, khó có thể nói là hai mục tiêu đó đã đạt được. Trong các đợt tập trận, Trung Quốc vẫn tìm cách thu thập thông tin quân sự của các nước tham gia bằng cách gửi một tàu gián điệp đến các khu vực xung quanh vùng biển nơi diễn ra các cuộc thao diễn, trong lúc các tàu Trung Quốc tham gia tập trận thì chỉ tuân thủ một phần nguyên tắc chung là cung cấp thông tin về tàu chiến.
Quyền tự do hàng hải ở Biển Đông bị Trung Quốc đe dọa
Khu vực đảo mà ông Logan nêu lên là trong những đường hàng hải quan trọng nhất thế giới. Phần lớn những cảng quan trọng nhất thế giới cũng nằm ở trong và chung quanh Biển Đông.
Và như một báo cáo của trung tâm nghiên cứu Hội Đồng Quan Hệ Đối Ngoại của Mỹ - Council on Foreign Relations – đã ghi nhận, với thương mại gia tăng giữa các quốc gia ASEAN, việc thương thuyền được qua lại một cách tự do ở vùng biển này mang tầm quan trọng cốt yếu cho các nước trong vùng.
Hành động của Trung Quốc đặt các đường biển này trong thế nguy hiểm. Trường Sa và đảo Phú Lâm nằm ngay sau eo biển Malacca, một con đường hẹp mà hầu như một nửa thương thuyền thế giới đi qua hàng năm. Phần lớn các con tàu đều đi qua vùng Trường Sa để tiếp tục hành trình ở Châu Á. Những tàu đi vào đây chở từ dầu thô, khí lỏng và Nhật là nước đón nhận hàng này vì lệ thuộc vào năng lượng nhập khẩu cũng như Đài Loan và Hàn Quốc.
Các khảo sát về Trường Sa và quần đảo Senkaku/Điếu Ngư ở Biển Hoa Đông đã phát hiện những mỏ dầu khí ở sâu dưới đáy biển, và việc khai thác cho là sẽ rất tốn kém. Như thế, giới quan sát đánh giá Trung Quốc quân sự hóa và có thái độ hung hăng trong vùng là do tham vọng bá quyền và mở rộng chủ quyền, chứ không phải là kinh tế.
Thái độ đó của Trung Quốc trực tiếp thách thức Nhật Bản, không khác gì đối với Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia và Đài Loan.
Theo nhà nghiên cứu Freiner, quyết định rút lời mời Trung Quốc thao diễn RIMPAC 2018 là một phản ứng có thể dự đoán được do việc Trung Quốc thách thức an ninh chủ quyền của các đồng minh của Mỹ. Nhật đến lúc này chưa có phản ứng chính thức, nhưng Tokyo hưởng lợi trong việc Mỹ xác định quyền tự do hàng hải ở các đường biển Châu Á.
Nhưng không mời Trung Quốc tham gia RIMPAC 2018, trước mắt chỉ là một động thái ngoại giao vì không có một hành động quân sự nào đưa ra và cũng hy vọng rằng biện pháp quân sự sẽ không cần thiết.
Tuy nhiên, do việc phát ngôn viên bộ Quốc phòng Mỹ đã nói rằng việc không mời Trung Quốc là phản ứng đầu tiên, các nhà quan sát Châu Á đang cho rằng những động thái ‘nhẹ nhàng’ sẽ được nối tiếp bằng những hành động cứng rắn hơn.
Đến khi đó, Hoa Kỳ và các đồng minh Á Châu sẽ phải quyết định họ muốn đi đến đâu để bảo vệ những đường biển quan trọng nhất Châu Á.
--------
Mỹ tuyên bố tiếp tục chống Bắc Kinh quân sự hóa Biển Đông
Author: Trọng Nghĩa Source: RFI Posted on: 2018-06-01


Bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Jim Mattis phát biểu với báo giới trên máy bay đến Hawaii ngày 29/05/2018.Thomas WATKINS / AFP
Sau các cử chỉ cụ thể để cảnh cáo Trung Quốc về việc đưa vũ khí hạng nặng xuống Biển Đông và quân sự hóa các đảo họ bồi đắp trong vùng đang có tranh chấp với các láng giềng, Mỹ tiếp tục cứng giọng với Bắc Kinh : Trên đường bay đến Hawaii để tham dự lễ bàn giao quyền chỉ huy Bộ Tư Lệnh Thái Bình Dương, bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ Jim Mattis ngày 29/05/2018 tuyên bố: Washington sẽ tiếp tục đối đầu với các hành vi quân sự hóa Biển Đông của Bắc Kinh.
Theo hãng tin Pháp AFP, phát biểu với các nhà báo tháp tùng theo ông đến Hawaii, rồi sau đó qua Singapore tham gia Đối Thoại An Ninh Shangri La vào đầu tháng Sáu, ông Mattis ghi nhận thực tế là cho đến nay «dường như chỉ có một nước duy nhất (là Mỹ) là đã có những biện pháp cụ thể để tố cáo các hành vi đó (của Trung Quốc) » trên Biển Đông.
Tuy nhiên, Mỹ vẫn sẽ tiếp tục cho thấy sự hiện diện của mình tại Biển Đông vì « đó là vùng biển quốc tế nơi nhiều quốc gia muốn được quyền đi lại tự do ».
Theo ông Mattis, chiến hạm Mỹ đang duy trì những hoạt động hải quân đều đặn quanh các hòn đảo có tranh chấp, và cho đến nay cũng « chỉ có duy nhất một quốc gia » - ám chỉ Trung Quốc - là có dấu hiệu bị hoạt động thường lệ của tàu Mỹ làm phiền.
Đối với bộ trưởng Quốc Phòng Mattis, dù mở rộng hợp tác với các nước vùng Thái Bình Dương, nhưng Hoa Kỳ « sẽ đối đầu với những hành vi bị cho là không phù hợp với luật pháp quốc tế, với những gì mà các tòa án quốc tế đã nói về vấn đề này ».
Lời khẳng định được bộ trưởng Quốc Phòng Mỹ nhấn mạnh khi ông trở lời câu hỏi của một phóng viên về vụ Bắc Kinh lên tiếng cực lực phản đối việc Hải Quân Mỹ, hôm 27/05, đã cho hai chiến hạm tiến vào thao tác bên trong vùng 12 hải lý quanh quần đảo Hoàng Sa mà Bắc Kinh đã chiếm trọn từ tay Việt Nam vào năm 1974, xây dựng trên đó nhiều cơ sở quân sự và bố trí chiến đấu cơ, tên lửa.
Giải thích về các quyết định cứng rắn mới đây của Mỹ đối với Trung Quốc, trong đó có việc không mời Trung Quốc tham gia cuộc tập trận RIMPAC 2018, ông Mattis cho rằng Bắc Kinh đã nuốt lời cam kết không quân sự hóa Biển Đông, và « khi người Trung Quốc hành động thiếu minh bạch với chúng ta, thì chúng ta không thể tiếp tục hợp tác với họ trong một số lĩnh vực ».
Ông Mattis cho biết thêm là các vấn đề kể trên cũng sẽ được ông đề cập một cách mạnh mẽ với phía Trung Quốc khi ông đến Singapore vào cuối tuần để dự Đối Thoại Shangri-La, diễn đàn an ninh lớn nhất châu Á.
Trung Quốc sách nhiễu tàu hải quân Philippines trên Biển Đông
Theo hãng tin Mỹ AP, hai quan chức Philippines xin giấu tên đã tiết lộ ngày 30/05/2018 rằng Manila mới đây đã kín đáo phản đối Bắc Kinh về vụ tàu Trung Quốc đã cho máy bay trực thăng lượn sát bên trên một chiếc tàu của Hải Quân Philippines tại vùng Trường Sa.
Vụ việc xẩy ra ngày 11/05 khi một chiếc tàu Philippines chuyên chở hàng tiếp tế đến cho toán thủy quân lục chiến Philippines đồn trú trên bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), do Philippines kiểm soát tại Trường Sa, nhưng đang bị Trung Quốc bao quanh.
Theo nguồn tin trên thì gần đây, Philippines và Trung Quốc đã tổ chức đàm phán để ngăn chặn không cho sự cố như trên tái diễn.
-----------