Tổng thống Mỹ Biden lên án nguyên thủ Nga Putin là "kẻ sát nhân"
Tác giả : Thanh Hà Nguồn: RFI Ngày đăng: 2021-03-18


Ảnh tư liệu: Joe Biden, phó tổng thống Mỹ (T) gặp thủ tướng Nga Vladimir Putin, ngày 10/03/2011 tại Matxcơva, Nga. AP - Alexander Zemlianichenko
Căng thẳng Washington - Matxcơva đột ngột gia tăng vào hôm 17/03/2021 sau khi tổng thống Mỹ Joe Biden tố cáo đồng nhiệm Nga, Vladimir Putin là một « kẻ sát nhân ». Để trả đũa, điện Kremlin triệu hồi đại sứ Nga tại Mỹ.
Trả lời câu hỏi của nhà báo George Stephanopoulos trên đài truyền hình ACB : « Ông có nghĩ (Putin) là kẻ sát nhân hay không ? », tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden trả lời là « Có » nhưng không đi sâu vào chi tiết. Giới phân tích không biết nguyên thủ Hoa Kỳ có muốn nhắc tới vụ nhà đối lập Nga Alexeï Navalny bị ám sát hụt hồi tháng 08/2020 hay không.
Ngoài ra trong bối cảnh Matxcơva liên tục bị tố cáo can thiệp vào bầu cử tổng thống Hoa Kỳ hồi năm 2016 và 2020, lãnh đạo Nhà Trắng cảnh báo Nga sẽ phải « trả giá » cho các hành vi can thiệp vào chính trường Mỹ.
Thông tín viên đài RFI Daniel Vallot từ Matxcơva giải thích :
« Vladimir Putin có phải là kẻ sát nhân hay không ? Câu hỏi này đã nhiều lần được nên lên với các lãnh đạo Mỹ trong những năm gần đây. Nhưng đây là lần đầu tiên một tổng thống đương nhiệm trả lời là « có » khi được hỏi.
Donald Trump trước đây đã hai lần tránh né trả lời câu hỏi này và khẳng định là không có bằng chứng về cáo buộc trên nhắm vào ông Putin. Báo chí Matxcơva đã nhắc lại là hai ứng viên tổng thống Hoa Kỳ, cố thượng nghị sĩ John McCain và thượng nghị sĩ bang Massachusetts, Mitt Romney, đã từng tố cáo nguyên thủ Nga là một kẻ giết người.
Matxcơva biết Joe Biden sẽ là một vị tổng thống cương quyết. Ông sẽ có quan điểm đối với Nga cứng rắn hơn nhiều so với người tiền nhiệm là Donald Trump. Tuy nhiên, công luận bất ngờ về tuyên bố vừa qua cho dù là nguyên thủ Mỹ chỉ trả lời « có » trước một câu hỏi của một phóng viên.
Đây có thể là một giai đoạn căng thẳng ngoại giao mới giữa hai nước. Ngoài ra, Matxcơva cũng cho rằng Mỹ sẽ nhanh chóng ban hành thêm các biện pháp trừng phạt nhắm vào nước Nga ».
Nga triệu hồi đại sứ để phản đối
Chỉ vài giờ sau tuyên bố của tổng thống Biden về đồng nhiệm Putin, Matxcơva triệu hồi đại sứ Nga tại Washington. Ông Anatoli Antonov sẽ rời khỏi thủ đô Mỹ trước ngày thứ Bảy 20/03.
Bộ Ngoại Giao Nga tuy nhiên tìm cách giảm thiểu mức độ căng thẳng qua tuyên bố « tìm kiếm những phương tiện để điều chỉnh quan hệ song phương đang trong giai đoạn khó khăn và quan hệ đó đã bị Washington đẩy vào ngõ cụt trong những năm gần đầy ». Chủ tịch hạ Viện Nga Viatcheslav Volodin với lời lẽ gay gắt hơn cho rằng tổng thống Biden đã « thóa mạ » và xúc phạm đến các công dân Nga, cả nước Nga bị tổn thương.
Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ cũng có dấu hiệu hòa hoãn với tuyên bố không có ý định triệu hồi đại sứ Mỹ tại Matxcơva đồng thời chủ trương « mở tất cả những kênh đối thoại » vì lợi ích của Hoa Kỳ và giảm thiểu những « hiểu nhầm » trong quan hệ song phương.
Trái với thái độ hòa hoãn của bộ Ngoại Giao, phát ngôn viên Nhà Trắng Jen Psaki trong cuộc họp báo hôm 17/03 nhắc lại, trước những cáo buộc Nga đã can thiệp vào bầu cử tổng thống Mỹ, chính quyền Biden sẽ « không ngoảnh mặt nhìn đi nơi khác » như dưới thời chính quyền Trump.
--------
Khủng hoảng ngoại giao Nga - Mỹ đầu tiên hay đòn hù dọa dưới chính quyền Biden ?
Tác giả : Thanh Hà Nguồn: RFI Ngày đăng: 20221-03-18


Ảnh minh họa : Phó tổng thống Mỹ Joe Biden (T) và thủ tướng Nga Vladimir Putin (P) trong một cuộc họp tại Matxcơva, Nga, ngày 10/03/2011. ASSOCIATED PRESS - Alexander Zemlianichenko
Viễn cảnh Nga - Mỹ sưởi ấm quan hệ thêm xa vời sau cáo buộc của tổng thống Biden xem đồng nhiệm Putin là « kẻ sát nhân » và đe dọa Matxcơva sẽ « phải trả giá » do đã can thiệp vào chính trường Mỹ. Tuyên bố của ông Biden được đưa ra một ngày trước cuộc họp tại Matxcơva nhằm tìm kiếm giải pháp vãn hồi hòa bình tại Afghanistan, cho phép khép lại hơn hai thập niên Washington sa lầy tại quốc gia Nam Á này.
Nga lập tức đáp trả với quyết định triệu hồi đại sứ tại Washington và chỉ trích Mỹ phải « hoàn toàn chịu trách nhiệm » về mối bang giao « xấu đi thêm » giữa hai nước. Đâu là thông điệp Nhà Trắng nhắm gửi đến điện Kremlin ?
Ngay từ những ngày đầu lên cầm quyền, tổng thống Mỹ thứ 46 đã liên tục có những lời lẽ cứng rắn đối với Nga. Trong phát biểu đầu tiên về chính sách đối ngoại đầu tháng 2/2021, Joe Biden khẳng định « đã qua rồi thời kỳ mà nước Mỹ chịu đựng những hành vi hung hăng của Nga (…) Washington sẽ đáp trả quyết tâm của nước Nga muốn làm suy yếu các nền dân chủ ».
Tại Matxcơva, các nhà ngoại giao thừa biết là với ông Biden ở Nhà Trắng, Nga sẽ không rộng đường hành động như dưới thời tổng thống Trump.
Ukraina, Syria, vụ nhà đối lập Alexei Navalny bị đầu độc, những cáo buộc Matxcơva đứng đằng sau các vụ tấn công trên mạng hay những nghi ngờ Nga can thiệp vào bầu cử tổng thống Hoa Kỳ năm 2016 giúp ông Trump đắc cử và cả trong đợt bầu cử hồi tháng 11/2020… liên tục thách thức quan hệ Mỹ-Nga.
Tình hình không có dấu hiệu được cải thiện sau báo cáo của bộ Tư Pháp và An Ninh Nội Địa Hoa Kỳ cách nay hai ngày nêu đích danh Nga và Trung Quốc hay Iran đe dọa các « mạng lưới của nhiều tổ chức chính trị, của các ứng viên và đảng phái chính trị » Hoa Kỳ. Cơ quan tình báo Mỹ đang điều tra về một loạt các vụ tấn công nhắm vào quyền lợi của Mỹ được cho là đã có lệnh của Matxcơva. Trong số này có cả những cáo buộc Nga đã tài trợ cho một số quân Taliban để sát hại lính Mỹ can thiệp tại Afghanistan.
Ngay cả trong lĩnh vực y tế, vào lúc thế giới vẫn đảo điên vì đại dịch Covid-19, Nga bị Hoa Kỳ tố cáo đã « giật dây » một chiến dịch loan tin « thất thiệt » về hai loại vac-xin được sử dụng rộng rãi để tiêm chủng cho hàng chục triệu người dân Mỹ.
Nhìn từ phía Matxcơva, từ nhiều tuần qua, chính quyền Nga liên tục chỉ trích các mạng xã hội Twitter, Facebook hay mạng Youtube của Mỹ đã vô trách nhiệm, để cho những thông tin sai lệch được phổ biến rộng rãi làm phương hại đến « xã hội và đời sống chính trị của nước Nga ». Phát ngôn viên điện Kremlin, Dmitri Peskov cho rằng các nhà cung cấp mạng nước ngoài hoạt động tại Nga cần « tuân thủ luật pháp » của quốc gia sở tại. Theo giới quan sát, cuộc đọ sức trên mạng này thực ra nhằm kiểm duyệt thông tin ủng hộ nhà đối lập Alexei Navalny, đang thi hành án tù giam, người được cho là đối thủ chính trị của tổng thống Vladimir Putin.
Trong bối cảnh vốn đã căng thẳng nói trên, Dmitri Peskov sáng 18/03 cho rằng việc tổng thống Biden chụp mũ ông Putin là « kẻ giết người » là bằng chứng « rõ rệt cho thấy Nhà Trắng không muốn cải thiện quan hệ với Matxcơva ».
Dù vậy, có nhiều dấu hiệu cho thấy dường như còn quá sớm để kết luận là đã hết mọi cơ hội tan băng trong quan hệ Mỹ - Nga. Thứ nhất, về phản ứng của Nga : Tuy Matxcơva triệu hồi đại sứ Antonov tại Washington về nước để « tham khảo », nhưng một nhà ngoại giao Nga được hãng tin AFP trích dẫn giải thích, đôi bên cần tránh kịch bản « không thể đảo ngược được tình thế » và hy vọng là « phía Mỹ ý thức được về mức độ rủi ro » nếu nguy cơ này xảy ra. Trong khi đó, bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ tiếp tục khẳng định « các kênh đối thoại vẫn mở »« lợi ích của Mỹ và nhằm giảm thiểu nguy cơ hiểu nhầm ».
Dấu hiệu thứ nhì có thể được tìm thấy trong phát biểu đầu tiên về chính sách đối ngoại của tân tổng thống Biden hôm đầu tháng 2/2021. Bên cạnh những lời lẽ cứng rắn gửi đến Matxcơva, nguyên thủ Mỹ đã không quên nhắc nhở rằng Washington sẵn sàng « làm việc » với phía Nga vì lợi ích chung của hai nước. Tiêu biểu nhất là quyết định của chính quyền Biden hôm 03/02/2021 gia hạn thêm 5 năm hiệp ước cắt giảm vũ khí chiến lược mới New Start. Đó là chưa kể ảnh hưởng của Matxcơva trong tiến trình vãn hồi hòa bình tại Afghanistan, mà Washington muốn nhanh chóng đúc kết.
Do vậy, giới phân tích đưa ra hai khả năng, có thể lời lẽ cứng rắn của Mỹ nhằm nhắc nhở Nga chớ « già néo đứt dây » hay cũng có thể là tổng thống Biden sử dụng lại đòn của người tiền nhiệm là ông Trump trên những hồ sơ khác đó là màn gây sức ép tối đa với đối phương trước khi thông báo một sự thay đổi ngoạn mục. Bởi vì theo một nhà quan sát được tờ Huffington Post trích lời : Joe Biden và Vladimir Putin cùng không có ý định « quay lưng lại với nhau » và họ ý thức được là Nga - Mỹ « cần đối thoại một cách tối thiểu ».
 
----------