Nóng
Tác giả : Đỗ Quân Nguồn: Thời Báo Canada Ngày đăng: 2021-07-08


Kể cả những người không quan tâm gì đến Canada cũng biết rằng cái quốc gia này có hỗn danh là “cái tủ lạnh” Bắc Mỹ. Xứ sở này hơn nửa năm đầy những tuyết và lạnh khiếp người.
Khi kể ra những nơi nóng bức của thế giới, người ta nghĩ ngay đến những sa mạc ở Phi châu, những khu rừng rậm Amazon hay bãi biển cháy nắng của Rio de Janeiro ở Nam Mỹ và các sườn đồi nóng bỏng ở Sicily, Âu châu. Hoặc, nếu là người Việt, thì Miền Trung nước Việt.
Thế nên người ta bàng hoàng với cái tin trên trang nhất tuần trước: Hơn 700 cái chết ở British Columbia, tỉnh bang nằm bên bờ Thái bình dương của Canada, có liên quan đến sức nóng, trời nóng thì đúng hơn. Thêm vào đó là có một nơi (nay đã trở thành nhiều nơi) ở Canada trong mấy ngày qua đã nóng hơn cả sa mạc Sahara.
Nóng cháy cả làng
Có một cái thị trấn nhỏ của tỉnh bang British Columbia đã đoạt kỷ lục nóng nhất thế giới. Nhiệt độ kỷ lục đó kéo dài suốt ba ngày, đốt cháy cả làng (nói hơi quá lời, thực sự là do quá nóng, cháy rừng đã bùng lên.)



Hôm thứ Ba 29 tháng 7, nhiệt độ ở Lytton lên tới 49,5 độ C, không chỉ phá kỷ lục về nhiệt độ cao nhất mọi thời đại ở Canada, mà còn nóng hơn nhiệt độ cao lịch sử của bất kỳ quốc gia nào ở Nam Mỹ hoặc Châu Âu. Nhiệt độ nóng nhất từ trước đến nay của châu Âu thuộc về Athens, Hy Lạp, đạt 48 độ C vào năm 1977. Trong khi ở Nam Mỹ, nhiệt độ cao nhất từ trước đến nay là 48,9 độ C tại thị trấn nửa khô hạn Rivadavia của Argentina vào năm 1905.
Sách Kỷ lục thế giới Guiness ghi nhận trong lịch sử nhân loại chỉ có một lần, và ở một nơi, Trái đất có nhiệt độ cao hơn nữa. Đó là một ngày năm 1913, tại Death Valley, California. Hôm đó, nhiệt kế ghi nhận 56,7 độ C. Chỉ cao hơn nhiệt độ ở Lytton mấy ngày qua có 7 độ.
Đáng ngạc nhiên hơn nếu người ta biết rằng thị trấn Lytton, cách thành phố nổi tiếng Vancouver (British Columbia) 260 cây số về phía đông bắc. Nằm trên vĩ tuyến 50 Bắc, đây một khu vực đầy cây tùng và tùng xanh tươi trên các sườn đồi núi.
Trong ba ngày liền của tuần trước, nhiệt độ ở đây đã lên đến 49,7 độ bách phân (Celsius / độ C).
Sức nóng đã khiến cho các cây thông, tùng đầy nhựa trở thành những thanh ngo đóm, và chỉ cần một tia lửa nhỏ là bùng lên. Sự việc đã diễn ra đúng như thế. Thị trưởng Lytton nói: “…chỉ khoảng 15 phút sau khi có dấu hiệu khói đầu tiên thì lửa đã có mặt ở khắp mọi nơi… cả thị trấn bốc cháy.” Ông Jan Polderman nói với báo chí “Nhiều người dân thoát thân với chỉ một bộ quần áo trên người.
Không riêng Lytton, hơn 40 điểm khác ở British Columbia đã lập kỷ lục mới. Nhà khí hậu học của Bộ Môi trường Canada, ông David Phillips, nói rằng các kỷ lục về nóng không còn bị “phá” nữa mà là bị “đập vỡ, nghiền nát”, khi “các vùng phía tây Canada nóng hơn cả Dubai.” Miền Tây Canada mà ông muốn nói bao gồm cả các tỉnh đồng cỏ Alberta, Saskatchewan.
Mà không phải chỉ có Lytton và BC cùng những tỉnh bang nằm ngang với BC về phía đông nóng như thế. Các vùng lãnh thổ nằm cao hơn về phía Bắc của Canada cũng nóng! Như Northwest Territories. Nếu nhìn trên bản đồ, người ta thấy rằng vùng lãnh thổ đó nằm ngang với Alaska, Yukon, những địa danh nghe thấy đã đủ lạnh. Từ một tuần nay, nhiệt độ ở khu vực lãnh thổ mà biên giới phía bắc là Bắc băng dương ở trên 30 độ C. Kỷ lục thuộc về Nahanni Butte, đạt 38,1 độ C vào thứ Hai 28 tháng 6, chẳng kém New Delhi, Ấn Độ bao nhiêu. Cuối tuần trước, nhiệt độ ở Delhi dao động quanh mức 39 độ C.
Mỹ cũng nóng



Khu vực Tây bắc Thái bình đương (Pacific Northwest) của Hoa Kỳ cũng nóng. Cái nóng đến với vùng này trước Canada ít ngày.
Nhiệt độ ở đây trong nhiều ngày cao hơn 100 độ, may quá không phải độ sôi của nước, Hoa kỳ vẫn còn sính dùng hệ thống Farenheit. (Công thức chuyển F sang C là lấy C nhân 9 chia 5 cộng 32, nếu bạn làm biếng, chỉ cần nhờ anh Google đổi giúp).
Cơ quan Thời tiết Quốc gia Hoa Kỳ (NWS) cho biết hôm 27 tháng 6 nhiệt độ tại phi trường Quốc tế Portland ở Oregon đạt 115 độ F (46.1 độ C). Đây là nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận ở nơi đó kể từ khi Hoa Kỳ bắt đầu ghi chép các kỷ lục vào năm 1940. Nhiệt độ cao trung bình vào thời điểm này trong năm tại sân bay là khoảng 73 độ.
Một trong những thành phố nóng nhất hôm 27 tháng 6 ở Mỹ là Salem, Oregon, cách Portland 45 dặm (lại thêm một đo lường không dùng hệ bách phân). Trưa ngày hôm đó nhiệt kế chỉ 117 độ F (47.25 độ C).
Seattle (Washington) mát hơn chút ít, 108 độ. Tuy nhiên, nhiệt độ này cũng phá kỷ lục về nóng được NWS ghi nhận năm 2009 là 105 độ.
Cơ quan NWS đã ban hành cảnh báo nhiệt độ quá cao vào thứ Hai cho phần lớn Washington và Oregon, cũng như một số khu vực của California, Idaho và Nevada.
Các xa lộ ở Washington bị nóng đẩy phồng lên trong khi hệ thống vận chuyển công cộng TriMet của Portland hoàn toàn tê liệt do các đường dây điện trên cao bị võng xuống và nở ra.
Tháng trước, Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia (National Oceanic and Atmospheric Administration / NOAA) đã điều chỉnh “tiêu chuẩn khí hậu”, dữ liệu căn bản về nhiệt độ, mưa, tuyết và các biến số thời tiết khác được thu thập trong ba thập niên tại hàng ngàn địa điểm trên khắp đất nước.
Michael Palecki, giám đốc dự án này tại Trung tâm Thông tin Môi trường Quốc gia của NOAA, cho biết: “Chúng ta đang thực sự nhìn thấy dấu vết của biến đổi khí hậu trong các quy chuẩn mới”.
Văn phòng dự báo của NWS ở Spokane (WA) dự đoán nhiệt độ cao ít nhất là 112 độ ở các khu vực xa hơn về phía đông cho đến ít nhất là giữa tuần.
Để chuẩn bị cho đợt nắng nóng, Thống đốc Jay Inslee của Washington đã đình chỉ giới hạn về số lượng người có thể được lưu trú tại các trung tâm làm mát do chính phủ và các nhóm bất vụ lợi nhuận của tiểu bang điều hành.
Đây là các giới hạn đã được đưa ra trong lệnh khẩn cấp y tế công cộng trong đại dịch coronavirus.
Thư viện Seattle cho biết vào sáng Chủ nhật rằng họ sẽ mở thêm các chi nhánh có máy lạnh vào Chủ nhật và thứ Hai để cung cấp cho mọi người nơi trú ẩn khỏi cái nóng.
Cơ quan Y tế Oregon thông báo hôm thứ Sáu rằng họ cũng đã dỡ bỏ giới hạn về số lượng người có thể tụ tập tại các hồ bơi, rạp chiếu phim và trung tâm mua sắm.
Đợt nóng tuy tệ hại nhưng cũng đem lại lợi lộc cho một số ngành kinh doanh. Máy lạnh cửa sổ, máy hút hơi ẩm (dehumidifier) bán sạch. Đài truyền hình KING 5 đưa tin tất cả các phòng máy lạnh của khách sạn Holiday Inn Express & Suites ở Bắc Seattle đã được đặt kín vào dịp cuối tuần vừa qua.
Nóng chết người
Hàng trăm trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng đã được xác nhận ở Oregon, Washington và British Columbia.
Chỉ riêng ở Oregon và Washington, nhà chức trách tin rằng có nhất 90 ca tử vong là do nhiệt độ nóng bất thường gây ra.
Các nhân viên y tế khẩn cấp đã tìm thấy bà Dorothy Galliano, 85 tuổi, trong ngôi nhà bà sống một mình, không có máy lạnh ở khu phố Seward Park của Seattle. Bà Galliano đã chết vì tăng thân nhiệt (hyperthermia).
Một phụ nữ khác, bà Debra Moore, 68 tuổi, được tìm thấy hôm thứ Hai trên vỉa hè phồng rộp lên vì nóng ở một cộng đồng ở chân núi Rainier. Nơi bà ngã xuống chỉ cách ngôi nhà mà bà đang trên đường đến thăm có vài bước.






Canada Climate challenge | North America | Heatwave | Global temperature
----------