Afghanistan: Chuyến bay cuối cùng sau cuộc chiến dài nhất của Mỹ
Nguồn: BBC Tiếng Việt Ngày đăng: 2021-08-31


(Ảnh minh họa)
Chuyến bay quân sự cuối cùng của Mỹ đã rời Kabul, đánh dấu sự kết thúc sự hiện diện của nước này tại Afghanistan.
Chỉ huy quân sự hàng đầu của Mỹ trong khu vực, Tướng Kenneth McKenzie, cho biết chiếc máy bay C17 cuối cùng rời Kabul cùng với đại sứ Mỹ ngay sau nửa đêm theo giờ địa phương hôm thứ Ba.
Ông nói thêm rằng phái đoàn ngoại giao hỗ trợ những người không thể rời đi trước thời hạn sẽ tiếp tục.
Tiếng súng ăn mừng của Taliban đã vang lên sau khi chiếc máy bay cuối cùng cất cánh.
Chiếc máy bay cuối cùng rời đi báo hiệu sự kết thúc cuộc chiến dài nhất của nước Mỹ, và một nỗ lực sơ tán lớn bắt đầu vào ngày 14/8 ngay sau khi Taliban tiếp quản đất nước.
Tướng McKenzie nói rằng tổng cộng, máy bay của Mỹ và liên quân đã sơ tán hơn 123.000 dân thường - trung bình hơn 7.500 người mỗi ngày trong thời gian vừa qua.
Phát biểu sau thông báo trên, Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken, từ Washington, gọi cuộc sơ tán là một "hoạt động quân sự, ngoại giao và nhân đạo quy mô lớn" và là một trong những thách thức nhất mà Mỹ từng thực hiện.
"Một chương mới bắt đầu," ông nói. "Sứ mệnh quân sự đã kết thúc. Một sứ mệnh ngoại giao mới đã bắt đầu."



Nhưng ông nói rằng Taliban cần có đạt được tính chính danh, và sẽ bị đánh giá dựa trên việc chính quyền này thực hiện các cam kết và nghĩa vụ đối với người dân ở mức độ nào. Các cam kết bao gồm cho phép dân thường tự do đi đến và rời khỏi Afghanistan, bảo vệ quyền của tất cả người Afghanistan bao gồm phụ nữ, và ngăn chặn các nhóm khủng bố chiếm được vị thế ở Afghanistan.
Ông Anthony Blinken nói thêm rằng mặc dù Mỹ đã ngưng hiện diện ngoại giao ở Kabul, chuyển các hoạt động tới Doha, nhưng sẽ tiếp tục "nỗ lực không ngừng" để giúp người Mỹ và người Afghanistan có hộ chiếu Mỹ rời khỏi Afghanistan nếu họ muốn.
Ông Blinken là thành viên đầu tiên của nội các Biden nói về việc rút quân.


Các chiến binh Taliban tiến vào Sân bay Quốc tế Kabul ngày 31/8/2021


Các chiến binh Taliban tiến vào Sân bay Quốc tế Kabul ngày 31/8/2021
Tổng thống Joe Biden đã đưa ra một tuyên bố ngắn cảm ơn tất cả những người tham gia vào hoạt động sơ tán trong 17 ngày qua và nói rằng ông sẽ phát biểu trước toàn quốc vào thứ Ba.
Trong khi đó, Mỹ vẫn chưa giải thích thông tin về một vụ tấn công bằng drone của Mỹ nhắm vào một kẻ tình nghi đánh bom liều chết ở Afghanistan đã giết chết một số dân thường, trong đó có 6 trẻ em và một nam giới làm phiên dịch cho quân đội Mỹ.
Người thân của các nạn nhân cho biết cuộc tấn công nhắm vào một chiếc xe hơi gần sân bay Kabul, là dựa trên thông tin sai. Lầu Năm Góc cho biết họ đang đánh giá và điều tra các báo cáo.
Tương lai bất định chờ đợi hàng triệu người Afghanistan



Ngay cả sau 40 năm chiến tranh, tôi không nghĩ rằng người Afghanistan đã phải trải qua một quá trình chuyển đổi bấp bênh đến thế, bị bao phủ bởi bóng tối và u ám đến mức sợ hãi. Một tương lai bất định đang chờ đợi phía trước.
Sự bất định và lo sợ đối với hàng ngàn người Afghanistan đã rời khỏi đất nước trong vài ngày qua, những người sẽ tự hỏi liệu họ có còn được quay về quê hương nữa không.
Đối với 38 triệu người Afghanistan vẫn còn ở lại, đó là mối hoài nghi lớn về hình thức cai trị mà Taliban sẽ áp đặt. Liệu Taliban có mang trở lại những luật lệ và hình phạt khắc nghiệt đặc trưng cho thời kỳ cuối cùng họ điều hành đất nước hay không.



UỒN HÌNH ẢNH,GETTY IMAGES Nhiều người Afghanistan nhìn vào sự cai trị của Taliban ở các vùng nông thôn và lo sợ rằng chúng không thay đổi, mà thậm chí còn tồi tệ hơn.
Đây là một xã hội vô cùng truyền thống. Phụ nữ và trẻ em gái đã giành được chút ít tự do khi các lực lượng liên minh phương Tây khuyến khích giáo dục ở đây. Những người thất bại nặng nề nhất là những cô gái đã trưởng thành trong 20 năm qua, những người tin rằng giờ đây họ không thể sống cuộc sống mà họ được hứa hẹn.
Ngày mai sẽ bắt đầu chương tiếp theo của cuộc chiến dài hơi này. Cuộc chiến dài nhất ở châu Mỹ đã kết thúc, nhưng cuộc chiến đối với người Afghanistan chắc chắn vẫn còn đó.
------------

Taliban: Từ AK47 lên trực thăng Black Hawk, xe Humvee và súng Mỹ
Tác giả : Vikas Pandey & Shadab Nazmi Nguồn: BBC Tiếng Việt Ngày đăng: 2021-08-31


Một video gần đây đăng trên mạng xã hội cho thấy cảnh các chiến binh Taliban nhìn ngắm một một sản phẩm quân sự mang tính biểu tượng của Hoa Kỳ: chiếc trực thăng Black Hawk - được lái chạy ở sân bay Kandahar.
Chiếc phi cơ đa năng có bốn cánh quạt tuy chỉ chạy trên đường băng, nhưng hình ảnh này gửi ra một thông điệp cho toàn thế giới: Taliban nay không còn là một nhóm các chiến binh rách rưới ôm súng AK ngồi trên những xe bán tải cũ kĩ nữa.
Tại những nơi khác, kể từ khi Kabul rơi vào tay nhóm Hồi giáo cực đoan theo đường lối cứng rắn hôm 15/8, các chiến binh Taliban đã xuất hiện trong những bức ảnh khoe sở hữu các loại vũ khí và xe cộ do Hoa Kỳ sản xuất.
Người ta thấy có một số chiến binh với trang bị vũ khí chiến đấu đầy đủ xuất hiện trong các post đăng trên mạng xã hội, trông không khác gì những lực lượng đặc nhiệm khác trên thế giới.
Họ không còn xuất hiện trong hình ảnh đặc trưng với bộ râu dài và mặc những bộ quần áo truyền thống salwar kameez, và đương nhiên không ôm những thứ vũ khí rỉ sét. Họ trông rất khác.
Họ chiếm được những thứ vũ khí này sau khi binh lính từ các lực lượng quốc phòng và an ninh quốc gia Afghanistan đầu hàng lần lượt từ thành phố này tới thành phố khác.
Một số người nói trên mạng xã hội rằng điều này khiến cho Taliban trở thành nhóm cực đoan duy nhất có được lực lượng không quân.
Taliban có bao nhiêu máy bay?
Lực lượng Không quân Afghanistan có 167 máy bay, trong đó gồm các phi cơ và trực thăng tấn công tính đến cuối tháng Sáu, theo một bản phúc trình do Tổng Thanh tra Đặc biệt về Tái thiết Afghanistan (Sigar), một tổ chức đóng tại Hoa Kỳ, thực hiện.


Số liệu các loại máy bay mà quân đội Afghanistan từng có
Tuy nhiên, không rõ có bao nhiêu trong số 167 chiếc máy bay này đã bị Taliban thực sự thu giữ.
Các hình ảnh thu được từ vệ tinh do Planet Labs trao cho BBC cho thấy có một số phi cơ quân sự của Afghanistan đỗ trên đường băng sân bay Kandahar.
Một ảnh chụp sáu ngày sau khi thành phố rơi vào tay Taliban cho thấy có 5 chiếc phi cơ, trong đó có ít nhất là 2 chiếc trực thăng MI-17, 2 chiếc Black Hawk (UH-60), và 1 chiếc trực thăng thứ ba - có thể đó cũng là chiếc UH-60 - theo Angad Singh, chuyên gia về không quân từ tổ chức nghiên cứu Observer Reseach Foundation đóng tại Dehli.


Ảnh chụp vệ tinh sân bay Kandahar hôm 21/8/2021
Để so sánh, thì có 16 chiếc, trong đó gồm 9 chiếc Black Hawk và 2 trực thăng MI-17 cùng 5 phi cơ cánh cố định, đã được nhìn thấy trong một ảnh khác, chụp từ vệ tinh hôm 16/7.
Điều đó có nghĩa là một số trong những chiếc phi cơ này hoặc là đã được lái ra khỏi đất nước hoặc đã được chuyển tới các căn cứ không quân khác.
Taliban cũng đã chiếm được 9 căn cứ không quân còn lại ở Afghanistan, trong đó có các căn cứ tại Herat, Khost, Kunduz và Mazar-i-Sharif, nhưng hiện không rõ họ đã chiếm được bao nhiêu chiếc phi cơ từ các căn cứ này, do không có ảnh chụp vệ tinh đối với những địa điểm đó.
Các chiến binh Taliban và truyền thông địa phương đã đăng những hình ảnh phi cơ bị tịch thu và các thiết bị bay không người lái từ những sân bay đó. Một số trang web độc lập cũng đã xác định được vị trí thực tế của một số trong các phi cơ đó.
Nhưng cũng có gợi ý cho rằng có một số máy bay đã được đưa ra khỏi Afghanistan trước khi nước này rơi vào tay các tay súng của phe nổi dậy.
Phân tích các hình ảnh vệ tinh chụp hôm 16/8 từ sân bay Termez của Uzbekistan cho thấy có hơn 20 chiếc trực thăng, trong đó có MI-17, MI-25, Black Hawk và một số các phi cơ chiến đấu hạng nhẹ A-29 và C-208, theo chuyên gia hàng không làm việc tại Delhi, người không muốn tiết lộ danh tính.
Các chuyên gia tại tổ chức nghiên cứu an ninh CSIS nói rằng các phi cơ và trực thăng này nhiều khả năng là của lượng không quân Afghanistan.


Ảnh chụp vệ tinh sân bay Termez của Uzbekistan hom 16/8/2021
Taliban còn được thừa hưởng các loại vũ khí chiến đấu nào khác nữa?
Trong lúc đang có những câu hỏi về khả năng không chiến của Taliban thì các chuyên gia đồng ý rằng nhóm này rất có kinh nghiệm trong việc xoay xở với các loại súng ngắn, súng trường và các kiểu xe cộ phức tạp. Mà những thứ đó lại tương đối dồi dào ở Afghanistan.
Từ 2003 đến 2016, Hoa Kỳ đã đưa tới một số lượng khí tài cực lớn cho các lực lượng Afghanistan chiến đấu bên cạnh quân Mỹ: 358.530 súng trường các loại, hơn 64.000 súng máy, 25.327 súng phóng lựu và 22.174 chiếc xe Humvee, loại xe chạy được trên mọi địa hình, theo báo cáo của chính phủ Hoa Kỳ.



Sau khi các lực lượng Nato chấm dứt vai trò chiến đấu vào năm 2014, quân đội Afghanistan đã được trao nhiệm vụ đảm bảo an ninh cho đất nước.
Do các lực lượng Afghanistan gặp khó khăn trong việc đối phó với Taliban, Hoa Kỳ đã cung cấp thêm thiết bị và thay mới các vũ khí, khí tài cũ.
Chỉ riêng trong năm 2017, Mỹ đã cung cấp gần 20.000 súng trường M16. Trong những năm sau đó, Mỹ đóng góp ít nhất 3.598 khẩu súng trường M4 và 3.012 chiếc Humvee, bên cạnh các loại vũ khí, khí tài khác, cho các lượng lượng an ninh Afghanistan trong thời gian từ 2017 đến 2021, theo Sigar.


Mỹ cung cấp cho quân đội Afghanistan xe Humvee hoạt động được trên mọi loại địa hình
Quân đội Afghanistan cũng có các loại phương tiện di chuyển hạng nặng vốn có thể được dùng để triển khai tấn công di động một cách nhanh chóng. Các loại xe hai cầu này có thể được dùng để chở người hoặc thiết bị.



Taliban có thể làm được gì với lượng vũ khí khí tài dồi dào mới có được?
Điều đó còn phụ thuộc vào từng loại vũ khí, khí tài họ thu được.
Thu được nhiều máy bay có thể là điều dễ dàng đối với Taliban, nhưng vận hành và bảo dưỡng chúng lại là điều khó khăn, Tiến sĩ Jonathan Schroden, giám đốc nhóm tư vấn CNA và là cựu cố vấn cho các lực lượng Hoa Kỳ tại Afghanistan, nói.
Các bộ phận, thiết bị thường cần được bảo dưỡng và thỉnh thoảng cần được thay thế, và lực lượng không quân sẽ cần phải dựa vào nhóm các nhân viên kỹ thuật để bảo đảm duy trì độ an toàn khi bay cho từng chiếc phi cơ.
Hầu hết các máy bay đều được bảo dưỡng bởi các nhà thầu tư nhân Hoa Kỳ, những người đã bắt đầu rời đi ngay từ trước khi Taliban tấn công vào các tỉnh thành hồi đầu tháng Tám.
Jodi Vittori, giáo sư an ninh và chính trị toàn cầu tại Đại học Georgetown và là một cựu binh không quân Hoa Kỳ từng phục vụ tại Afghanistan, đồng ý rằng Taliban thiếu khả năng chuyên môn để có thể vận hành những máy bay này.
"Do vậy, không có mối nguy hiểm trước mắt nào về việc Taliban sử dụng những máy bay này," bà nói, và chỉ ra rằng các máy bay có thể đã bị tháo dỡ một phần trước khi các lực lượng Afghanistan đầu hàng.
Tuy nhiên, Taliban sẽ tìm cách bắt buộc các cựu phi công Afghanistan phải bay những phi cơ này, Jason Campbell, nhà nghiên cứu từ Rand Corporation và là cựu giám đốc phụ trách vấn đề Afghanistan trong Văn phòng Chính sách của Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ, nói.
"Họ sẽ đe dọa các cựu phi công và gia đình, để họ phải khiến một số trong những phi cơ này cất cánh, nhưng về mặt dài hạn thì viễn cảnh sẽ không mấy sáng sủa."
Và Taliban nhiều khả năng sẽ có thể tự vận hành được các phi cơ MI-17 do Nga sản xuất, bởi đây là loại đã hoạt động tại Afghanistan từ hàng chục năm qua.
Với các loại máy bay còn lại, họ có thể sẽ nhờ vào những quốc gia có thiện cảm với mình để giúp cho công tác bảo hành và đào tạo vận hành.
Với các loại vũ khí khác, việc làm quen, sử dụng sẽ là dễ dàng hơn nhiều đối với phe nổi dậy. Các chiến binh chân đất của Taliban có vẻ như cũng dễ dàng làm quen được với các thiết bị trên mặt đất mà họ chiếm được.
Qua năm tháng, họ đã chiếm được các chốt kiểm soát, và những người lính đào ngũ đã giúp họ làm quen được với những loại vũ khí đó.
Việc để cho nhóm này tiếp cận được với những vũ khí hiện đại như vậy là một "thất bại khủng khiếp", Michael Kugelman, phó giám đốc Trung tâm Wilson từ Washington, nói.
Điều này sẽ không chỉ có tác động giới hạn ở Afghanistan. Hiện đang có những lo sợ về việc một lượng nhỏ vũ khí có thể sẽ xuất hiện trong thị trường chợ đen, do đó làm thổi bùng lên những phong trào nổi dậy khác trên toàn thế giới.
Nó không phải là mối đe dọa xảy ra ngay lập tức, bà Vittori nói, nhưng một chuỗi cung ứng có thể sẽ xuất hiện trong những tháng tới đây.
Trách nhiệm chặn đứng điều này nằm ở các quốc gia láng giềng của Afghanistan, như Pakistan, Trung Quốc và Nga.
Ông Campbell nói rằng Taliban có vẻ rất thiết tha trong việc tạo ra một hình ảnh có trách nhiệm, cho dù sẽ khó có chuyện họ không ủng hộ về ý thức hệ cho các nhóm tương tự hoạt động trên toàn cầu.
Sự đoàn kết trong nội bộ Taliban cũng là một yếu tố then chốt khác nữa, đóng vai trò quan trọng trong việc các vũ khí này sẽ được sử dụng ra sao.
Bà Vittori nói rằng có khả năng các phe phái trong Taliban sẽ quyết định tách ra, và cùng với sự chia tay phe phái sẽ là việc mang đi theo các vũ khí mới chiếm được.
Do đó, sẽ có rất nhiều điều phụ thuộc vào việc giới lãnh đạo của Taliban sẽ duy trì nhóm này như một khối ra sao, một khi tâm trạng hân hoan chiến thắng sau thành tựu chiếm được Afghanistan dần lắng xuống.
Tường thuật bổ sung: David Brown
----------