Số người chết vì Covid tại Hoa Kỳ vượt qua con số 700.000 người
Tác giả : Amy Schoenfeld Walker và Sarah Cahalan Nguồn: Saigon Weekly Ngày đăng: 2021-10-03
Theo New York Times (Oct 3,2021)
Wayne Bright, giám đốc một nhà quàn ở Tampa, Fla cho biết: “Đây là những người, nếu không có đại dịch Covid, chắc chắn sẽ còn sống và sống một cuộc sống trọn vẹn, dài lâu. (Ảnh Zack Wittman - The New York Times)
Những ca tử vong mới nhất của Covid-19 tập trung ở các tiểu bang miền Nam, đại đa số là người không chích ngừa và 40% là người trẻ hơn 55 tuổi.
Hoa Kỳ đã vượt qua con số 700.000 ca tử vong do coronavirus vào thứ Sáu, 1 tháng 10, một “cột mốc” mà các chuyên viên y tế khó có thể lường được trước khi vắc-xin được phổ biến rộng rãi cho công chúng Hoa Kỳ.
Phần lớn những người Mỹ đã chết vì Covid trong những tháng gần đây, vào thời điểm mà khả năng tiếp cận với thuốc chủng rộng rãi và dễ dàng là những người đã từ khước tiêm chủng. Hoa Kỳ là một trong những quốc gia có tỷ lệ tử vong gần đây cao nhất so với bất kỳ quốc gia nào có nguồn vaccin dồi dào.
Sự gia tăng số người chết và đáng báo động trong mùa hè này biến đại dịch coronavirus trở thành đại dịch nguy hiểm nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, vượt qua con số của đại dịch cúm năm 1918 và 1919. Nó đã giết chết khoảng 700.000 người cho đến ngày hôm nay, 1 tháng 9, 2021. Howard Markel, một nhà sử học về y khoa tại Đại học Michigan cho biết: “Làn sóng đại dịch Delta này chỉ tấn công được những người chưa được tiêm chủng. Những ca tử vong sau khi đã được vắc-xin có thể coi là “hoàn toàn không”.


Lưu ý: Bản đồ cho thấy số ca tử vong do Covid-19 kể từ ngày 16 tháng 6 (ngày Hoa Kỳ đạt 600.000 ca tử vong) cho đến ngày 29 tháng 9 năm 2021 (ngày Hoa Kỳ đạt 700.000 ca tử vong) theo dữ liệu của New York Times. Nguồn: New York Times dựa trên các báo cáo từ các cơ quan y tế tiểu bang và địa phương
Một tổng kết của The New York Times cho thấy những ca tử vong vì Covid gần đây khác với những ca tử vong trong các đợt trước của đại dịch. Những người tử vong trong 3 tháng rưỡi qua tập trung ở miền Nam Hoa Kỳ, tại những tiểu bang có sự tụt hậu trong việc tiêm chủng, nhiều nhất ở Florida, Mississippi, Louisiana và Arkansas. Và những người chết đều trẻ hơn: Vào tháng 8, đa số người chết đều dưới 55 tuổi.
Một trường hợp điển hình là cô Brandee Stripling, một tiếp viên pha rượu tại thành phố Cottondale, Ala. Khi bị nhiễm Covid cô đã than với chủ của cô, ông Grimball, rằng cô có cảm giác đau nhức toàn thân như bị một đoàn xe lửa chở hàng chạy qua thân mình.
“Dù vậy, tôi tin rằng cô ấy sẽ vượt qua được, sẽ trở lại làm việc và tiếp tục sống” ông Grimball nói khi đứng trong nghĩa trang khi cô Stripling được chôn cất. Các con của cô ôm chặt lấy nhau khi ai đó hát bài "If I Die Young". Cái chết của cô là 1 trong 100.000 người trên khắp Hoa Kỳ đã chết vì Covid-19 kể từ giữa tháng 6, khi vắc-xin được phân phối dễ dàng cho tất cà người Mỹ từ 12 tuổi trở lên khi biến thể Delta di hành qua Nam, Tây Bắc Thái Bình Dương và các vùng của Trung đông. Cô Brandee Stripling đã qua đời vài tuần trước sinh nhật lần thứ 16 của cô con gái Taylor. Ông Hallman, em của bà khóc nói: “Ở tuổi 38, bạn không có ý nghĩ mình sẽ chết. “Chúng tôi muốn con cái chôn cất chúng tôi khi chúng tôi già chứ không phải khi chúng tôi còn trẻ.”
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh cho đến nay đã xác định được 2.900 người đã tiêm vaccin vẫn bị chết trong số 100.000 người đã chết (ít hơn 0.002%) vì Covid kể từ giữa tháng Sáu. Vaccin đã được chứng minh là có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa bệnh tật và tử vong và một nghiên cứu từ C.D.C. được công bố vào tháng 9 cho thấy rằng sau khi Covid 19 trở thành biến thể Delta, những người không tiêm chủng có nguy cơ tử vong vì vi rút này cao hơn 100 lần so với những người đã được tiêm phòng. Nghiên cứu kéo dài từ tháng 4 đến giữa tháng 7, 2021 sử dụng dữ liệu từ 10 tiểu bang.



Tốc độ tử vong đã chậm lại sau khi có Vaccin, rồi lại tăng nhanh trong vòng 18 tháng qua khi virus Delta lan tràn khắp nước Mỹ theo từng đợt. 100.000 ca tử vong gần đây nhất xảy ra trong hơn ba tháng, một tốc độ chậm hơn đáng kể so với khi đại dịch đạt đến đỉnh điểm vào mùa đông năm ngoái. Trong đợt tăng trước khi có Vaccin, chỉ trong 34 ngày Hoa Kỳ đã đi từ cái chết thứ 400.000 sang thứ 500.000.


Nguồn: New York Times dựa trên các báo cáo từ các cơ quan y tế tiểu bang và địa phương
Tính đến cuối tháng 9, trung bình Hoa Kỳ có hơn 2.000 người chết vì Covid mỗi ngày, mức độ cao nhất kể từ tháng 2. Nhưng những cái chết gần đây đã để lại cho gia đình và bạn bè những chóang váng và đau khổ vì đa số người Mỹ đã nghĩ rằng đại dịch đã kết thúc. Các bác sĩ và y tá của các nhà thương Hoa Kỳ đã bày tỏ sự thất vọng và chán nản khi nhiều bệnh nhân mà họ đang phải vật lộn ngày đêm để cứu sống đã từ chối chủng ngừa Vaccin trước đây. Những nhân viên nhà quàn, giám đốc nhà tang lễ và các vị thừa sai tôn giáo lại bận rộn an ủi những người sống đau buồn và chuẩn bị chôn cất người chết. Kể từ khi bắt đầu đại dịch, họ phải làm việc nhiều giờ trong những hoàn cảnh khó khăn. Tuy nhiên, mùa hè năm nay đã khác. Khoảng 40% trong số 100.000 người chết vì virus gần đây nhất là dưới 55 tuổi, một tỷ lệ cao hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong đại dịch. Trong một gia đình, người cha trụ cột của các thanh thiếu niên đã chết. Một cô gái 16 tuổi trong một gia đình khác đã mất cùng lúc mẹ, dì và em họ của mình vì virus. Ông Wayne Bright, giám đốc một nhà quàn tại thành phố Tampa, Fla than thở “Bây giờ chúng tôi đang lo hậu sự cho những người ở độ tuổi 30 và 40 và 50. “Đây là những người mà nếu không có đại dịch, chắc chắn họ sẽ còn sống và sống một cuộc sống trọn vẹn dài lâu. Tình trạng bây giờ tồi tệ hơn nhiều so với khi đại dịch xãy ra lần đầu tiên. Vì có thể chúng ta đã tránh được. Biến thể Delta tệ hơn rất nhiều. Thật khó cho tôi định nghĩa nó tồi tệ đến mức nào.”


Số người chết được báo cáo theo độ tuổi là chưa chính xác vì sự chậm trễ trong việc báo cáo. . Nguồn: Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh
Sự kiệt sức của ông Wayne Bright là một điều dễ hiểu. Ông ta phải làm việc bảy ngày một tuần và gần đây phải đối mặt với những vấn đề không thể tưởng tượng được trước đây: thiếu quan tài, nhà xác quá tải, nhu cầu chôn cất phải được sắp xếp trong nhiều tuần để các nghĩa trang sẽ có sẵn mộ hay nơi để tro cốt.
Sự gia tăng của biến thể Delta đã ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng đến những người Mỹ trong độ tuổi lao động. Theo CDC, người Mỹ lớn tuổi, từ 65 tuổi trở lên, những người dễ bị nhiễm Covid nghiêm trọng nhất, có tỷ lệ tiêm chủng cao nhất trong tất cả các nhóm tuổi, 83% đã được tiêm chủng đầy đủ n ên ít nhiễm bệnh và tử vong.
Kể từ ngày thứ Sáu 1 tháng 10, California đã trở thành tiểu bang đầu tiên công bố lệnh bổ sung vắc-xin Covid vào các loại vắc-xin khác bắt buộc để được đi học, thi hà nh bắt đầu vào mùa thu năm sau. Nhưng cho đến nay, chỉ 65 phần trăm dân số Hoa Kỳ được tiêm chủng đầy đủ. Chiến dịch tiêm chủng của Hoa Kỳ đã bị chậm lại: một số do dự hoặc không muốn tiêm vì nghi ngờ về tính an toàn của vắc-xin sau nhiều thông tin sai lệch từ các nhà bình luận bảo thủ, số khác vì lý do tôn giáo, chính trị, số khác tin rằng sau khi đại đa số đã miễn nhiễm khi trên 75% dân số đã tiêm chủng thì họ sẽ không cần tiêm chủng nữa, phần còn lại là những người trè tuổi, họ tin vào số liệu chứng minh là với sức đề kháng mạnh của cơ thể họ sẽ vượt qua được dù có bị lây nhiễm.
Điều sau cùng này giải thích được vì tỷ lệ tiêm chủng thấp hơn đối với những người ở độ tuổi 30 khiến cho số người trong độ tuổi đó chết vì Covid 19 trong tháng 8 gần như gấp đôi số người chết cùng độ tuổi trong tháng 1 theo số liệu tạm thời từ C.D.C. Hơn 3.800 người ở độ tuổi 40 đã chết vì Covid-19 vào tháng 8, so với 2.800 vào tháng Giêng.
Stephen Kimmel, giáo sư dịch tễ học tại Đại học Florida, cho biết những người trẻ tuổi đặc biệt dễ bị lây nhiễm vì họ có tỷ lệ tiêm chủng thấp và do việc tiếp xúc chung đụng khi sinh hoạt trong đám đông dẫn đến nhiều cơ hội bị nhiễm bệnh hơn. Biến thể Delta dễ lây lan hơn nhiều so với các biến thể Covid trước đó.
Ông nói: “Nếu bạn nhìn lại thời điểm virus mới bắt đầu xuất hiện, thì đây có vẻ là một căn bệnh ảnh hưởng đến những người lớn tuổi nghiêm trọng hơn, và may mắn thay, lúc đó, những người trẻ tuổi dường như không bị nhiễm”. “Những người trẻ hơn bấy giờ cảm thấy đây là một loại vi-rút sẽ không ảnh hưởng đến họ.”
Ở nhiều khu vực của miền Nam, nơi đã trải qua thời kỳ tồi tệ nhất của đợt tăng ca nhiễm trong mùa hè, các ca tử vong do Covid-19 đã chỉ bắt đầu chậm lại gần đây.
James Pollard, nhân viên điều tra ở Quận Henry, Ky., Ngoại ô Louisville, cho biết ông đã chứng kiến nhiều ca tử vong trẻ tuổi xảy ra tại nhà hơn bất kỳ thời điểm nào khác trong thời gian xảy ra đại dịch. Ông cho biết, vào một ngày gần đây, một xe cấp cứu đã được triệu tập để đưa một bệnh nhân bị nhiễm virus coronavirus đến bệnh viện, nhưng người này đã chết trước khi xe cấp cứu đến.
Ông nói: “Các gia đình đang phải trải qua rất nhiều nỗi đau và cú sốc ban đầu khi chúng tôi bắt đầu có những người 20, 30- 40 tuổi ra đi, điều đó càng khó khăn hơn rất nhiều”. "Nó có nhiều tác động lâu dài hơn bất kỳ cái chết tự nhiên nào khác." Và sau đó, ông thường xuyên nghe thấy một điệp khúc: các thành viên trong gia đình người vừa chết thề sẽ tiêm chủng. Thật đáng tiếc sau khi mất một người thân thì mới nhận ra sự nguy hiểm của căn bệnh này và sự công hiệu của Vaccin.
Làn sóng tử vong ở Delta đặc biệt cao ở các vùng nông thôn của miền Nam, nơi tỷ lệ tiêm chủng thấp hơn so với các khu vực đô thị. Mặc dù số ca tử vong do Covid-19 có vẻ như cao hơn ở các khu vực đô thị nhưng đó là do dân số những nơi này đông hơn, đo đó tỷ lệ người chết vì vi-rút ở các vùng nông thôn Hoa Kỳ lại lớn hơn nhiều.


Ông Bright cho biết những người chết vì Covid-19 bây giờ hầu hết không được tiêm chủng, cũng như nhiều thành viên trong gia đình của ho khi đến nhà tang lễ của ông để tham gia tang lễ . (Ảnh New York Times)
Số tử vong quá lớn tại các tiểu bang miền Nam Hoa Kỳ đã đẩy số tử vong tại tiểu bang Mississippi vượt qua 2 tiểu bang New York và New Jersey về số ca tử vong do Covid nhiều nhất tính trên mật độ dân số trong suốt cơn đại dịch. Trước khi xảy ra đợt bùng phát Delta, các tiểu bang bị ảnh hưởng nặng nề nhất chủ yếu là các tiểu bang Đông Bắc Hoa Kỳ đã hứng chịu các đợt tử vong nghiêm trọng trước khi có Vaccin. Nhưng Louisiana và Alabama đã trở thành hai trong năm tiểu bang có tỷ lệ người chết ở Covid cao nhất và cũng là 2 tiểu bang có tỷ lệ người tiêm chủng Vaccin thấp nhất.
Harold Proctor, nhân viên giảo nghiệm tử thi ở Floyd County, Ga. cho biết cơ quan của ông đang phụ trách số người chết gấp đôi so với thời điểm này năm ngoái. “Hiện nay, một số gia đình đã quá quen với việc nghe và nói về Covid-19 đến nỗi họ có cảm giác rằng tử vong do Covid là chuyện thường ngày. Có vẻ như họ đã chấp nhận nhiều hơn rằng mọi người sẽ chết vì Covid như bây giờ là chuyện bình thuờng,” ông Proctor nói.
Nhưng một số gia đình khác đã bày tỏ sự đau buồn xen lẫn hối hận sâu xa vì người thân đã chết không được tiêm chủng.
Mục sư Joy Baumgartner ở Beloit, Wis., đã chủ trì một đám tang gần đây mà bà mô tả là "buồn nhất, đau buồn nhất mà tôi từng trải qua." Người phụ nữ qua đời vì Covid-19 là một thành viên nhà thờ 64 tuổi, thợ làm bánh tài năng và là một tình nguyện viên thường xuyên trong các bữa ăn tối vào dịp Lễ Tạ ơn. Các con trưởng thành của bà đã khuyên bà không nên tiêm Vaccin và bà đã nghe theo. Tại nhà thờ, mục sư Baumgartner cho biết, các con của bà hối hận, tuyệt vọng về điều này và đang tự trách họ. Bà nhớ lại: “Họ lên án chính họ. Tôi đã phải ôm những người này trong vòng tay của mình trước bình tro cốt của bà mẹ, cầu xin Chúa giúp họ vượt qua sự ăn năn này. Đó là một đám tang đau đớn tột cùng, kéo dài trong tiếng khóc như không bao giờ kết thúc ”.
Lưu ý: Đồ họa hiển thị tỷ lệ tiêm chủng của tiểu bang so với các trường hợp tử vong do vi rút gần đây đã được cập nhật để phản ánh bản cập nhật trong dữ liệu tiêm chủng của Trung tâm Kiểm soát Dịch bệnh đã sửa đổi tỷ lệ tiêm chủng của Texas từ 55% xuống 51%.
Amy Schoenfeld Walker
Sarah Cahalan – New York Times
SWO phiên dịch.
----------