MỘT CƠN ĐAU TIM
Tác giả : Nguyễn Hưng Ngày đăng: 2021-12-23
Tối thứ ba tuần trước, tôi đi ngủ rất ngon đến hơn 6 giờ sáng, dậy đi tắm và sửa soạn đi làm, cảm thấy thoải mái bình thường, không có triệu chứng gì khác lạ. Khoảng 7 giờ hơn, khi với tay tắt ngọn đèn trên đầu tủ hơi cao, tôi bỗng thấy mặt nóng bừng, mồ hôi toát ra, hai cánh tay rã rời như vừa khiêng vác vật nặng quá sức. Khi đó, tôi hơi nghi là bị stroke đứt hoặc nghẽn mạch máu dẫn vào óc, liền lấy máy đo huyết áp, thấy rất cao, khoảng 180/100. Tôi vội lấy 2 viên thuốc chống cao máu uống liền một lúc. Tiếc rằng nhà không có sẵn aspirin. Ngay sau đó, tôi xuống cầu thang thì bắt đầu thấy tức ngực, đau khoảng giữa lồng ngực, nửa như đau bao tử , xót bao tử khi đói, nửa như bị ai đấm vào chấn thủy.
Nhìn vào gương, cười, nói, dơ tay lên xuống thì không thấy có gì biến đổi hay khó khăn, không nhức đầu chóng mặt, hát thử vài câu vẫn thấy dở như thường, nghĩa là không có những triệu chứng của stroke.
Tôi liền nghĩ ngay đến heart attack - cơn đau tim, chứ không phải stroke (đột quỵ, tai biến mạch máu não). Không chần chờ nữa, tôi gọi số cấp cứu 911 ngay. Lúc đó vào khoảng 7 giờ 20, chỉ chừng 10 phút sau khi tôi nhận thấy triệu chứng khó chịu đầu tiên.
Qua điện thoại, nhân viên cấp cứu bảo tôi ngồi hoặc nằm ở tư thế nào thấy thoải mái nhất, nhờ người nhà lấy tất cả những thứ thuốc tôi đang uống để sẵn và để ngỏ cửa vào nhà. Khi đó tôi vẫn tỉnh táo, đọc tên từng loại thuốc và liều lượng đang uống cho họ, nhưng rất khó thở và hai cánh tay rất mỏi.
Vẫn không thấy nhức đầu và không nói líu lưỡi không phải stroke.
Chừng 5 phút sau, xe cấp cứu tới. Người paramedic - chuyên viên cấp cứu cho tôi nhai ngay chừng 5 hay 6 viên baby aspirin loại 81 mg, nhai rồi nuốt trửng chứ không nhai với nước để cho thuốc thấm theo nước miếng vào các mạch máu nhỏ dưới lưỡi, mục đích là làm cho máu loãng ra. Đồng thời họ xịt Nitroglycerin lỏng vào dưới lưỡi tôi ba lần, mỗi lần cách nhau chừng 5 phút, để cho các mạch máu giãn nở , không được dùng quá 3 lần, kẻo sự giãn nở mạch máu quá đáng, có thể gây stroke. Tôi thấy bớt tức ngực, thở dễ hơn, nhưng hai cánh tay vẫn rã rời. Trái lại, đầu óc tỉnh táo, không nhức đầu và chân đi vẫn vững vàng , không stroke.
Chừng 5 phút sau, xe cứu thương tới. Tôi đã cảm thấy dễ thở hơn và có thể tự đi ra trèo lên băng-ca cấp cứu. Trên đường vào vào bệnh viện, tôi để ý thấy xe không hụ còi - có nghĩa là không có gì khẩn cấp lắm. Trên xe, người paramedic hỏi chuyện tôi liên tục, mục đích là coi tôi có tỉnh táo, có bị stroke khiến nói ngọng không. Có người vừa bị heart attack vừa bị stroke, rất nguy hiểm.
Khoảng 15 phút sau đến bệnh viện, họ đưa tôi vào khu cấp cứu, có bác sĩ chăm sóc ngay lập tức. Họ tiếp "nước biển" hòa thuốc làm loãng máu và làm tan máu đông (blood clots), morphine làm bớt đau, chụp quang tuyến X lồng ngực để tìm dấu vết sưng phổi - pneumonia nếu có, đo tâm động đồ - EKG. Đồng thời họ cho thử máu để tìm chỉ số enzyme định bệnh tim.
Khi tim bị thiếu máu, tim sẽ tiết ra loại enzyme này.
Nếu chỉ số enzyme cao tức là bệnh nhân đã bị heart attack.
Lần đầu, có lẽ vì thử nghiệm quá sớm, nên chỉ số không cao. Họ chờ 2 tiếng sau thử lại thì mới rõ ràng là bị heart attack. Vì nhịp tim của tôi đập không quá nguy cấp nên Bác sĩ không mổ ngay. Trong thời gian đó, tuy vẫn nằm ở khu cấp cứu, nhưng tôi rất tỉnh táo, bớt đau ngực và tay và còn có thể lấy smart phone ra trả lời ngắn gọn một hai emails.
Lạ một điều là tâm động đồ làm mấy lần đều không có dấu hiệu heart attack rõ ràng.
Sau này, Bác sĩ giải thích rằng bắp thịt tim tôi chưa bị hư hại và còn hoạt động mạnh dù bị attacked, có lẽ nhờ vào việc tôi bơi lội thường xuyên , tôi thường bơi 40 đến 60 chiều dài hồ bơi trong một giờ, một hai lần mỗi tuần - nhưng từ sáu tháng nay bận nhiều việc quá nên không bơi, không tập thể dục gì hết !
Khoảng 3 giờ chiều thì Bác sĩ chuyên khoa tim quyết định làm phẫu thuật thông mạch máu tim - angioplasty. Theo kỹ thuật này, Bác sĩ cắt một lỗ rất nhỏ ở mạch máu gần háng hay cổ tay - trường hợp của tôi , Bác sĩ cắt ở cổ tay - rồi luồn một camera cực nhỏ ở đầu một catheter - ống mềm rất mảnh đưa vào đến động mạch tim. Camera sẽ chiếu lên màn ảnh computer lớn như TV cỡ 60" để cho thấy chỗ bị tắc nghẽn. Khi đó tôi vẫn tỉnh, chỉ hơi mơ mơ buồn ngủ do được chích thuốc an thần, không làm mê hoàn toàn và không cảm thấy đau đớn gì hết. Khi tìm ra chổ mạch máu nghẽn, Bác sĩ sẽ "bắn" cho cục máu đông - blood clot tan ra, rồi đẩy một "bong bóng" - balloon vào chỗ đó, xong bơm cho bong bóng căng lên, làm phồng khúc mạch máu nghẹt khiến cho máu thông dễ dàng, trước khi xì hơi bong bóng, còn để lại một "giàn lưới"- stent hình ống, nằm lót bên trong nhằm căng khúc mạch máu đó ra. Lưới sẽ nằm vĩnh viễn trong mạch máu tim nên bệnh nhân sẽ phải uống thuốc làm loãng máu dài dài, nếu không, máu đông có thể kẹt vào đó làm heart attack nữa!
Cuộc giải phẫu, ban đầu dự tính chừng 45 phút, đúng hai giờ mới xong ! Mà vẫn còn hai mạch máu nữa chưa được thông, nên vài tuần nữa tôi sẽ phải vào bệnh viện làm tiếp. Tuy nhiên, lần sau sẽ dễ dàng hơn nhiều, có thể làm xong trong ngày, trừ khi tôi để cho bị heart attack nữa. Sau khi mạch máu tim được thông, tôi cảm thấy dễ chịu ngay lập tức. Hai cánh tay hết mỏi rã rời, ngực hết tức, nhịp thở gần bình thường trở lại.
Bác sĩ đã mổ từ mạch máu ở cổ tay tôi, luồn vào tim, nên tôi mau hồi phục hơn là mổ từ dưới háng. Sau ba ngày, mở băng ra, cổ tay tôi chỉ còn vết đóng vảy cỡ như bị con kiến lửa cắn rồi mình gãi ra mà thôi !
Tuy nhiên, dọc theo cánh tay có vết bầm phía bên trong, chắc là do đường ống luồn qua gây nên. Không đau đớn gì cả. Tim không có cảm giác gì mới lạ, vẫn yêu, thương, hờn, giận... như thường! Đặc biệt là sau khi được thông mạch máu tim, huyết áp của tôi xuống và nằm ở mức rất tốt, rất ổn định. Bác sĩ giải thích là do mạch máu được thông nên tim đỡ phải làm việc nhiều, không cần bơm máu mạnh như trước nữa, nên áp suất nén vào thành mạch máu cũng giảm đi. Thật là một công đôi việc!
Qua tai biến này, tôi rút ra được vài kinh nghiệm quý báu như sau, xin được chia sẻ cùng anh chị em:
Thứ nhất:
BÌNH TĨNH MÀ RUN! Đúng vậy, ai mà không run khi nghĩ đùng một cái mình đang bị một trong hai chứng bệnh giết người nhiều nhất và nhanh chóng nhất: Heart attack đứng đầu, stroke thứ ba, chỉ sau ung thư. Nhưng phải thật bình tĩnh và tỉnh táo để không lãng phí từng giây phút và làm bệnh thêm trầm trọng.
Thứ hai: NGƯNG MỌI HOẠT ĐỘNG VÀ ĐỂ Ý NGAY KHI CÓ TRIỆU CHỨNG LẠ THỨ NHẤT, trường hợp tôi là toát mồ hôi dù buổi sáng khá lạnh. Nếu đang lái xe, cần phải tìm chỗ an toàn đậu lại ngay. Chú ý: Nếu có cell phone, luôn luôn mang bên mình, không để trong cặp hay giỏ đàng sau cóp xe.
Thứ ba: GỌI CẤP CỨU NGAY KHI CÓ NHIỀU HƠN MỘT TRIỆU CHỨNG LẠ của stroke hay heart attack .
thí dụ: cánh tay mỏi rã, tức ngực, ngay sau khi toát mồ hôi.
Ở Mỹ: Không nên nhờ người nhà chở vô nhà thương, mà phải gọi 911. Lý do: bệnh viện có bổn phận phải cấp cứu ngay lập tức khi tiếp nhận một bệnh nhân do 911 đưa tới. Người paramedic đưa mình tới phải chờ cho đến khi thấy mình được chăm sóc bởi bác sĩ, rồi mới đi được.
Nếu mình tự tới xin cấp cứu, trừ khi bị thương máu me đầm đìa như bị đụng xe, còn không sẽ phải làm nhiều thủ tục và chờ đợi trước khi được cấp cứu. Nếu bị stroke hay heart attack mà mất chừng 15 phút là nguy lắm rồi.
Thứ tư: Cố gắng PHÂN BIỆT CÁC TRIỆU CHỨNG GIỮA STROKE VÀ HEART ATTACK.
Khi chuyên viên cấp cứu đến nhà, cố gắng trả lời rõ ràng sao cho họ có thể hướng sự cấp cứu về một loại tai biến: Stroke hay Heart Attack.
Lý do: những giây phút cấp cứu đầu tiên là cực kỳ quan trọng. Nếu không phải stroke vì máu nghẽn mà vì đứt mạch máu, nhức đầu mạnh, mạch máu chính trên đầu bị bể mà nhân viên cấp cứu cho thêm aspirin làm loãng máu, nitroglycerin làm giãn mạch... thì tiêu luôn tại chỗ !
Theo các Bác sĩ, khi thiếu máu vào nuôi, tế bào óc sẽ chết mau hơn tế bào tim nhiều. Do đó, nếu nhân viên cấp cứu tin là bệnh nhân bị stroke do đứt, bể mạch máu thì nhiều phần là họ sẽ lo chở bệnh nhân vào bệnh viện thật sớm . Bây giờ ở Mỹ và các nước tiên tiến có thuốc chích có thể hồi phục stroke, nếu được chích trong vòng một, hai giờ kể từ khi có triệu chứng đầu tiên, càng sớm càng tốt. Nếu tin là heart attack thì họ sẽ thử làm cho máu loãng và mạch nở tại chỗ, mất chừng 10 phút trước khi họ chở đi. Mười phút phù du đầu tiên đó quý giá bằng 10 năm hay có thể bằng cả quãng đời còn lại !
Thứ năm: Trong bệnh viện, cần TỈNH TÁO khi còn có thể, NÓI CHUYỆN NHÌỀU với Y tá, Bác sĩ , không hiểu thì yêu cầu người thông dịch.
Đặt câu hỏi mỗi khi nhân viên Y tế làm bất cứ thủ thuật nào trên cơ thể mình.
Thí dụ: Chích thuốc này làm gì? Tại sao cần chụp X-ray ngực hai lần trong vòng vài giờ khi tình trạng không có gì thay đổi?
Nhờ hỏi mà tôi tránh được 1 lần X-ray vô ích do lỗi của Y- tá, người ca trước đã làm, người ca sau lại định làm nữa!
Thứ sáu: Khi đã lên bàn phẫu thuật mà không bị đánh thuốc mê thì hãy quên hết mọi sự mà chỉ NGHĨ VỀ CHUYỆN VUI. Chẳng có gì phải lo lắng nữa!
Vài hàng chia sẻ cùng anh chị em.
Nguyễn Hưng
-----------
Lời BBT.BCT : Vì tac giả có nhắc đến phải biết phận biệt Stroke và heart attack cho nên chúng tôi đã vào tìm trên mạng và có tài liệu sau đây, xin đăng tải để quý vị dễ đàng tìm hiểu.
Xum bấm vào link này để đọc bằng Anh Ngữ :
Và dưới đây là bản dịch qua Viẹt Ngữ của tài liệu trên do GOOGLE TRANSLATE chuyển ngữ:
Đó là đột quỵ hay đau tim?
Tổng quat
Các triệu chứng đột quỵ và đau tim xảy ra đột ngột. Mặc dù hai sự kiện có một số triệu chứng chung có thể xảy ra, nhưng các triệu chứng khác của chúng khác nhau.
Một triệu chứng phổ biến của đột quỵ là đau đầu đột ngột và mạnh. Đột quỵ đôi khi được gọi là “cơn đau não”. Mặt khác, cơn đau tim thường xảy ra kèm theo đau ngực.
Nhận biết các triệu chứng khác nhau của đột quỵ và đau tim có thể tạo ra sự khác biệt lớn trong việc nhận được sự trợ giúp phù hợp.
Các triệu chứng như thế nào?
Các triệu chứng của đột quỵ và đau tim phụ thuộc vào:
• mức độ nghiêm trọng của trường hợp lâm bịnh
• tuổi của bạn
• giới tính của bạn
sức khỏe tổng thể của bạn
Các triệu chứng có thể đến nhanh chóng và không có dấu hiệu báo trước.
Nguyên nhân là gì?
Cả đột quỵ và đau tim đều có thể xảy ra do các động mạch bị tắc nghẽn.
Nguyên nhân đột quỵ Loại đột quỵ phổ biến nhất là đột quỵ do thiếu máu cục bộ :
• Cục máu đông trong động mạch não có thể cchặn đứng lưu thông máu đến não. Điều này có thể gây ra đột quỵ .
• Các động mạch cảnh đưa máu lên não. Sự tích tụ mảng bám trong động mạch cảnh có thể gây ra kết quả tương tự.
Loại đột quỵ chính khác là đột quỵ xuất huyết. Điều này xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ và máu rò rỉ vào các mô xung quanh. Huyết áp cao làm căng thành động mạch có thể gây ra đột quỵ xuất huyết .
Nguyên nhân đau tim
Đau tim xảy ra khi một động mạch vành bị tắc nghẽn hoặc thu hẹp quá nhiều khiến lưu lượng máu bị ngừng trệ hoặc bị hạn chế nghiêm trọng. Động mạch vành là động mạch cung cấp máu cho cơ tim.
Sự tắc nghẽn trong động mạch vành có thể xảy ra nếu cục máu đông làm ngừng dòng máu. Nó cũng có thể xảy ra nếu quá nhiều mảng bám cholesterol tích tụ trong động mạch đến mức tuần hoàn chậm lại hoặc ngừng hoàn toàn.
Các yếu tố nguy cơ là gì?
Nhiều yếu tố nguy cơ của đột quỵ và đau tim là như nhau. Bao gồm 
• hút thuốc
• cholesterol cao
• huyết áp cao
• già đi
• lịch sử gia đình
Huyết áp cao làm căng thành mạch máu. Điều đó làm cho chúng trở nên cứng hơn và ít có khả năng giãn nở hơn khi cần thiết để duy trì tuần hoàn lành mạnh. Lưu thông kém có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ và đau tim.
Nếu bạn có một bất thường về nhịp tim được gọi là rung tâm nhĩ (AK) , bạn cũng có nguy cơ đột quỵ cao hơn. Bởi vì tim của bạn không đập theo nhịp đều đặn trong quá trình AF, máu có thể tích tụ trong tim bạn và hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông đó thoát ra khỏi tim của bạn, nó có thể di chuyển như một tắc mạch đến não của bạn và gây ra đột quỵ do thiếu máu cục bộ.
Làm thế nào để chẩn đoán cơn đau tim và đột quỵ?
Nếu bạn có các triệu chứng đột quỵ, bác sĩ sẽ nhận được một bản tóm tắt nhanh chóng về các triệu chứng và tiền sử bệnh. Bạn có thể sẽ được chụp CT não. Điều này có thể cho thấy chảy máu trong não và các khu vực của não có thể đã bị ảnh hưởng bởi lưu lượng máu kém. Bác sĩ của bạn cũng có thể yêu cầu chụp MRI.
Một loạt các xét nghiệm khác được thực hiện để chẩn đoán cơn đau tim. Bác sĩ sẽ vẫn muốn biết các triệu chứng và bệnh sử của bạn. Sau đó, họ sẽ sử dụng điện tâm đồ để kiểm tra sức khỏe cơ tim của bạn.
Xét nghiệm máu cũng được thực hiện để kiểm tra các enzym chỉ ra cơn đau tim. Bác sĩ cũng có thể tiến hành thông tim. Thử nghiệm này liên quan đến việc dẫn một ống dài, mềm dẻo qua mạch máu vào tim để kiểm tra sự tắc nghẽn.
Đau tim và đột quỵ được điều trị như thế nào?
Đau tim
Đôi khi điều trị tắc nghẽn gây ra cơn đau tim không chỉ cần thuốc và thay đổi lối sống. Trong những trường hợp này, có thể cần ghép bắc cầu động mạch vành (CAGB) hoặc nong mạch bằng stent.
Trong quá trình CABG, thường được gọi là “phẫu thuật bắc cầu”, bác sĩ sẽ lấy một mạch máu từ một bộ phận khác của cơ thể bạn và gắn nó vào một động mạch bị tắc nghẽn. Điều này định tuyến lại dòng chảy của máu xung quanh phần bị tắc của mạch máu.
Nong mạch được thực hiện bằng cách sử dụng một ống thông với một quả bóng nhỏ ở đầu của nó. Bác sĩ sẽ luồn một ống thông vào mạch máu và làm phồng quả bóng tại vị trí tắc nghẽn. Bóng ép các mảng bám vào thành động mạch để mở ra cho máu lưu thông tốt hơn. Thông thường, họ sẽ để lại một ống lưới nhỏ, được gọi là stent, để giúp giữ cho động mạch mở.
Sau cơn đau tim và quá trình điều trị tiếp theo, bạn nên tham gia vào quá trình phục hồi chức năng tim. Phục hồi chức năng tim kéo dài vài tuần và bao gồm các buổi tập thể dục được giám sát và giáo dục về chế độ ăn uống, lối sống và thuốc để có sức khỏe tim tốt hơn.
Sau đó, bạn sẽ cần tiếp tục tập thể dục và ăn một chế độ ăn uống có lợi cho tim mạch, đồng thời tránh những thứ như hút thuốc, uống quá nhiều rượu và căng thẳng.
Đột quỵ
Lối sống lành mạnh tương tự cũng được khuyến khích sau khi điều trị đột quỵ. Nếu bạn bị đột quỵ do thiếu máu cục bộ và phải đến bệnh viện trong vòng vài giờ sau khi các triệu chứng bắt đầu, bác sĩ có thể cho bạn một loại thuốc gọi là chất kích hoạt plasminogen mô , giúp làm tan cục máu đông. Họ cũng có thể sử dụng các thiết bị nhỏ để lấy cục máu đông từ mạch máu.
Đối với đột quỵ xuất huyết, bạn có thể cần phẫu thuật để sửa chữa mạch máu bị tổn thương. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể sử dụng một chiếc kẹp đặc biệt để cố định phần mạch máu bị vỡ.
Triển vọng là gì?
Triển vọng của bạn sau một cơn đột quỵ hoặc đau tim phụ thuộc rất nhiều vào mức độ nghiêm trọng của sự kiện và tốc độ điều trị của bạn.
Một số người bị đột quỵ sẽ bị tổn thương khiến việc đi lại hoặc nói chuyện khó khăn trong một thời gian dài. Những người khác mất chức năng não không bao giờ trở lại. Đối với nhiều người trong số những người được điều trị ngay sau khi các triệu chứng bắt đầu, có thể hồi phục hoàn toàn.
Sau cơn đau tim, bạn có thể tiếp tục hầu hết các hoạt động mà bạn đã yêu thích trước đây nếu bạn thực hiện tất cả những điều sau:
• làm theo lời dặn của bác sĩ
• tham gia phục hồi chức năng tim
• duy trì một lối sống lành mạnh
Tuổi thọ của bạn sẽ phụ thuộc rất nhiều vào việc bạn có tuân thủ các hành vi tốt cho tim mạch hay không. Nếu bạn bị đột quỵ hoặc đau tim, điều quan trọng là phải thực hiện quá trình phục hồi chức năng một cách nghiêm túc và gắn bó với nó. Đôi khi, nó có thể là một thách thức, nhưng phần thưởng là chất lượng cuộc sống tốt hơn nhiều.
Ngăn ngừa đau tim và đột quỵ
Nhiều chiến lược tương tự có thể giúp ngăn ngừa đột quỵ cũng có thể giúp giảm nguy cơ bị đau tim. Bao gồm các:
• đưa mức cholesterol và huyết áp của bạn vào ngưỡng khỏe mạnh
• không hút thuốc
• duy trì cân nặng hợp lý
• hạn chế uống rượu
• kiểm soát lượng đường trong máu của bạn
• tập thể dục hầu hết, nếu không phải tất cả, các ngày trong tuần
• ăn một chế độ ăn ít chất béo bão hòa, đường bổ sung và natri
Bạn không thể kiểm soát các yếu tố nguy cơ nhất định, chẳng hạn như tuổi tác và tiền sử sức khỏe gia đình. Tuy nhiên, bạn có thể sống một lối sống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ bị đau tim hoặc đột quỵ.
----------