Ukraine: 'Putin chỉ đang đối diện với các dạng thức thất bại khác nhau'
Tác giả : Michael Clarke Nguồn: BBCTiếng Việt Ngày đăng: 2022-05-08


Binh sĩ Ukraine đứng cạnh một xác xe tăng Nga vào tháng 03/2022
Lễ duyệt binh ngày Chiến thắng 09/05 tại Nga sẽ không đại diện cho bất kỳ hình thức chiến thắng nào tại Ukraine, bất chấp sự tô hồng từ Tổng thống Nga Putin và Điện Kremlin, nhà phân tích quốc phòng Michael Clarke nhận định.
Đây là một cuộc chiến mà Nga không thể chiến thắng theo bất kỳ ý nghĩa thông thường nào.
Những thành công quân sự ở nước ngoài của Putin trên khắp thế giới sau năm 2008 đạt được nhờ các đơn vị lực lượng tinh nhuệ nhỏ, lính đánh thuê và các nhóm chiến binh địa phương bên cạnh sức mạnh của không quân Nga.
Điều này giúp Moscow có một đòn bẩy đáng kể với chi phí thấp trong các cuộc can thiệp vào Gruzia (Georgia), Nagorno-Karabakh, Syria, Libya, Mali và hai lần tại Ukraine trong năm 2014, lần đầu là sáp nhập trái phép bán đảo Crimea và sau đó là tạo nên các vùng cộng hòa tự xưng tại Luhansk và Donetsk.
Trong mỗi trường hợp, Nga tiến công nhanh chóng và không khoan nhượng theo các cách thức mà thế giới Phương Tây không thể đối phó ngoại trừ thông qua các cơ chế trừng phạt theo từng giai đoạn - không gì có thể đảo ngược được thực tế. Putin có năng khiếu trong việc tạo nên "các sự thật mới trên chiến trường".
Vào tháng 2, ông ta cố gắng tương tự một lần nữa trên quy mô lớn nhất có thể có tại Ukraine - để chiếm chính phủ Ukraine trong vòng khoảng 72 giờ tại đất nước gồm 45 triệu dân, có diện tích đất liền lớn thứ 2 tại Châu Âu. Đây là một canh bạc gây ngỡ ngàng và nguy hiểm và nó đã hoàn toàn thất bại ngay trong tuần quan trọng đầu tiên.
Putin hiện thời có ít sự lựa chọn nhưng vẫn không lùi bước, nhằm khiến cuộc chiến tranh này lớn hơn - lớn hơn tại Ukraine hoặc lớn hơn theo cách vượt qua khỏi biên giới nước này. Leo thang xuất hiện trong tình huống hiện tại và Châu Âu đã đạt tới thời khắc rất nguy hiểm trong lịch sử gần đây.
Thất bại với Kế hoạch A nhằm chiếm chính phủ Kyiv trước khi lực lượng của Tổng thống Zelensky hoặc thế giới bên ngoài có thể phản ứng, sau đó Moscow đã chuyển sang Kế hoạch B. Đây là cách tiếp cận quân sự mang tính "thủ đoạn" hơn nhằm bao vây Kyiv và di chuyển gần hơn đến các thành phố khác tại Ukraine - Chernihiv, Sumy, Kharkiv, Donetsk, Mariupol và Mykolaiv và chỉ đơn giản là nhằm tiêu diệt sức kháng cự của lực lượng vũ trang Ukraine trong khi chính Kyiv sẽ bị đe dọa chấp nhận thất bại hay bị tàn phá. Kế hoạch này cũng lại thất bại.
Kherson là thành phố chính duy nhất rơi bị Nga chiếm giữ và kể từ khi đó tiếp tục kháng cự chống lại chính quyền Nga. Sự thật là lực lượng Nga quá nhỏ để thống trị một quốc gia lớn như vậy; màn phô diễn của họ cũng nghèo nàn vì các lý do; họ đã có sự lãnh đạo kém cỏi, bị rải quân ở 4 mặt trận riêng rẽ, từ Kyiv đến Mykolaiv, mà không có vị tổng tư lệnh chung.



Và Nga đã gặp khó khăn trước lực lượng quân đội Ukraine đầy lòng quyết tâm và tinh nhuệ, khiến Nga bị cầm chân trong một màn phô diễn cổ điển về "sự tự vệ di động" - không nắm thế trận nhưng thay vào đó tấn công kẻ thù ở các điểm dễ bị tổn thương nhất.
Nản chí, Nga giờ chuyển sang kế hoạch C, đó là từ bỏ Kyiv và miền bắc, thay vào đó tập trung toàn bộ lực lượng cho một cuộc tấn công quan trọng ở vùng Donbas và trên khắp miền nam Ukraine, có lẽ là xa đến cảng Odesa ở miền tây nam - nhằm cắt đường tiếp cận ra biển của Ukraine một cách hiệu quả.
Đây là chiến dịch mà chúng ta hiện đang thấy tại miền đông Ukraine, quanh thành phố Iziyum và Popasne, Kurulka và Brazhkivka.
Các lực lượng Nga cũng đang cố gắng bao vây Lực lượng Phối hợp Tác chiến của Ukraine (JFO), với khoảng 40% quân ngũ đã bị chuyển sang các cộng hòa tự xưng Luhansk và Donetsk kể từ năm 2014.
Các mục tiêu chính của Nga là chiếm Slovyansk và xa hơn về phía nam là Kramatorsk. Cả hai vùng đều là những điểm chiến lược cực kỳ quan trọng nhằm kiểm soát được hoàn toàn vùng Donbas.
Và cuộc chiến này đã chuyển sang một giai đoạn quân sự khác - một cuộc chiến đấu ở một đất nước mở hơn, trong thời tiết tốt hơn, với xe tăng, bộ binh cơ giới và quan trọng nhất là đạn pháo - được thiết kế để phá hủy tuyến phòng vệ của đối thủ trước khi lực lượng thiết giáp tấn công vào.
Thế nhưng quy trình này không đơn giản như vậy.
Cuộc tấn công của Nga đã có sự khởi đầu gây sốc và lực lượng JFO của Ukraine đã khiến Nga không thể đạt được mục tiêu mà các tổng tư lệnh mong muốn vào lúc này. Ukraine cũng có thêm được khoảng thời gian quý báu. Một "cuộc chạy đua khí tài hạng nặng" đang diễn ra khi mỗi bên cố gắng thu gom được vũ khí hạng nặng trước khi cuộc chiến bắt đầu với quân lực đầy đủ. Chúng ta có thể chứng kiến điều này trong vòng vài tuần lễ tới.
Điều xảy ra tại Donbas, tuy nhiên chỉ mang lại cho Putin sự lựa chọn các dạng thức thất bại khác nhau mà thôi.
Nếu cuộc chiến tranh này đạt đến thế bất phân thắng bại vào mùa thu, thì Putin sẽ có rất ít điều quý giá để phô trương vì có quá nhiều mất mát và tổn thương. Nếu thế trận quân sự xoay chuyển và lực lượng quân đội Nga bị đẩy lùi, và thậm chí hơn thế nữa. Và thậm chí nếu Nga thành công trong việc chiếm lĩnh được toàn bộ vùng Donbas và tất cả trên khắp miền nam thì họ vẫn sẽ phải chiếm giữ các vùng lãnh thổ này cho một tương lai bất định mặc cho hàng triệu người dân Ukraine không muốn họ hiện diện tại đó.
Và bất kỳ thành công quân sự đáng kể nào từ Nga cũng có thể tạo nên một cuộc nổi dậy quan trọng, có thể kết thúc theo nhiều cách khác nhau và sẽ có quy mô lớn hơn tại mọi nơi mà lực lượng Nga có thể giành quyền kiểm soát. Putin đã đánh cược toàn bộ vào tháng 2 với Kế hoạch A. Thất bại với kế hoạch này đồng nghĩa các kế hoạch B, C hoặc bất kỳ kế hoạch nào sau đó sẽ khiến Nga liều lĩnh đặt cược vào tất cả - cần để thống lĩnh một số hoặc tất cả vùng tại đất nước rộng lớn này.
Theo một cách nào đó, Nga sẽ phải tiếp tục chiến đấu tại Ukraine, hoặc chống lại người dân, hoặc chống lại quân đội Ukraine, và rất có thể cả hai cùng một lúc. Và nếu Kyiv vẫn còn nắm thế trận như hiện tại theo đó yêu cầu Nga rút quân trước khi có bất kỳ sự nhượng bộ nào, thì Putin không thể làm nhiều hơn ngoại trừ tiếp tục một cách tuyệt vọng.
Các cường quốc Phương Tây vẫn tiếp tục đổ vũ khí và tiền bạc vào Kyiv, và sẽ không sớm dỡ bỏ các lệnh trừng phạt nặng nề lên Nga. Một khi sự phụ thuộc về năng lượng của Châu Âu đối với Nga bị giảm đi đáng kể, thì Châu Âu sẽ chỉ cần Nga rất ít, Mỹ và Châu Âu sẽ có thể giữ nguyên các lệnh trừng phạt mang tính bóp nghẹt nền kinh tế Nga trong khi nền kinh tế của chính họ chỉ chịu tổn thất rất ít.


Các quả pháo chưa nổ của Nga gần thủ đô Kyiv
Không có đường lui cho cá nhân Vladimir Putin và ông ta thậm chí có thể bị truy tố là tên tội phạm chiến tranh. Chiến lược chính trị duy nhất của ông ta là biến cuộc chiến tranh tại Ukraine thành điều gì đó - một phần trong cuộc chiến sinh tồn của Nga chống lại "phát xít" và "thực dân" Phương Tây, được cho là tranh thủ cơ hội để hạ bệ Nga.
Đó là lý do tại sao điều này phù hợp với Putin khi đùa giỡn với ý tưởng nguy hiểm rằng Nga đang đối diện với "Cuộc chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại 2.0" với toàn bộ phần còn lại của Châu Âu. Chúng ta sẽ có thể nghe nhiều về điều này vào ngày Chiến thắng. Tổng thống Putin sẽ tuyên bố thấy được ánh sáng cuối đường hầm rất dài và tối tăm mà ông đang hướng quốc gia của mình đi vào.
Michael Clarke là Giáo sư thỉnh giảng bộ môn quốc phòng tại Đại học King's College London.
----------