Người Việt lại có thể vẫn không có người đại diện tại San Jose
Tác giả : Joaquin Nguyễn Hòa Nguồn: BBC Tiếng Việt Ngày đăng: 2022-06-12


Một lần nữa thành phố đông người Việt nhất thế giới bên ngoài Việt Nam, là San Jose, California, lại có khả năng vắng bóng người Việt trong các chức vụ dân cử.
Lần cuối cùng có người Việt trong hội đồng thành phố San Jose là ngày 31/12/2020, khi ông Lan Diep rời chức vụ ủy viên hội đồng thành phố, khu vực 4, sau khi thua đối thủ.
Trong cuộc bầu cử ngày thứ ba, 7/6/2022, có ba ứng cử viên người Việt tranh hai vị trí ủy viên hội đồng thành phố San Jose tại hai khu vực số 5 và số 7.
Đó là bà Hanh Giao Nguyen ở khu vực số 5, ông Bien Doan và bà Van Le ở khu vực số 7.
Cho đến sáng ngày thứ tư 8/6/2022, với khoảng phân nửa số phiếu đã được đếm, bà Hanh Giao Nguyen đứng ở vị trí thứ ba, ông Bien Doan và bà Van Le ở vị trí thứ hai và thứ ba.
Như vậy nếu trật tự không có gì thay đổi thì chỉ còn duy nhất 1 cơ hội giành cho người Việt là ông Bien Doan sẽ tranh chung cuộc với bà Maya Esparza vào tháng 11.
Khả năng ông Bien Doan thắng cử không cao, khi ông đối diện với một nhân vật có nhiều kinh nghiệm chính trường như bà Maya Esparza đương kim ủy viên, người từng thắng một người Việt là ông Tam Nguyen vào năm 2018 để giành vị trí này.
Bà Esparza có sự hậu thuẫn mạnh mẽ của Đảng Dân chủ, và các nghiệp đoàn lao động địa phương.


Đại bản doanh tập đoàn Apple ở thành phố Cupertino, quận Santa Clara, không xa San Jose
Đây là những kết quả đáng buồn cho cộng đồng người Việt tại San Jose, thành phố có hơn 100 ngàn người Việt, chiếm hơn 10% dân số, mà không có một vị đại diện nào.
Lý giải sự thất bại đã kéo dài nhiều năm này, có những ý kiến khác nhau.
Ông Nguyễn Xuân Nam, chủ tờ báo tiếng Việt phổ biến nhất ở San Jose là Cali Today, cho rằng những nhóm người Việt hay kình chống nhau, tạo điều kiện cho các nhóm sắc dân khác chiếm lấy vị trí dân cử.
Lý giải này có thể đúng trong khu vực 7, nơi người Việt chiếm đa số, nhưng có tới hai ứng cử viên là ông Bien Doan và bà Van Le. Theo kết quả kiểm phiếu đến sáng ngày thứ tư 8/6/2022, thì nếu cộng hai số phiếu của hai vị ứng cử viên này thì sẽ ra tổng số cao hơn người dẫn đầu rất nhiều.
Tuy nhiên yếu tố sắc tộc dù đóng vai trò quan trọng nhưng không phải là tất cả ở những nơi đa sắc tộc, những người thuộc các sắc tộc khác nhau có thể có chung một mục đích và nhu cầu.
Bà Esparza được xem như một nhân vật thuộc phe cấp tiến, và yếu tố này ắt hẳn sẽ là lợi điểm của bà tại San Jose, thủ đô của thung lũng điện tử, vùng đất cấp tiến hàng đầu của nước Mỹ. Ngoài số phiếu cử tri địa phương, các ứng cử viên còn có thể nhận được những sự giúp đỡ về tài chính từ bên ngoài.


Park Avenue, San Jose
Không có người nào trong số các ứng cử viên người Việt được xem là thuộc phe cấp tiến.
Trong khi đó một trong những người ủng hộ bà Van Le là cựu thiếu tướng Việt Nam Cộng hòa, Nguyễn Khắc Bình, người từng nói rằng những người kéo đến điện Capitol, trụ sở quốc hội Mỹ, vào ngày 6/1/2021, thực hiện quyền tự do biểu tình của mình, chứ không phải làm loạn. Lý lẽ này phe cấp tiến, dù có ôn hòa đến đâu, cũng không chấp nhận được. Vụ Capitol 6/1 có 6 người bị thiệt mạng, và nhiều người tham gia bạo loạn đã bị bỏ tù.
Trong cộng đồng người Việt ở San Jose nói riêng, miền Bắc California nói chung, không phải không có người theo khuynh hướng cấp tiến, mà nhiều chứ không ít.
Sau khi ông Donald Trump lên cầm quyền vào năm 2017, những người Việt này đã thành lập một tổ chức chính trị có tên là Người Mỹ gốc Việt cấp tiến, PIVOT. PIVOT đã ủng hộ nhiều ứng cử viên gốc Việt thắng cử trong năm 2018, và 2020, như cô Bee Nguyen, làm dân biểu tiểu bang Georgia. Không có ứng cử viên gốc Việt nào tại San Jose trong cuộc bầu cử lần này được PIVOT ủng hộ.
PIVOT không chỉ bao gồm những thành phần cấp tiến. Ông Khanh Nguyễn, một nhân vật chủ chốt của PIVOT nói với người viết bài này rằng tổ chức của ông có một phổ rộng hơn cấp tiến. Có thể hiểu là nhóm này bao gồm cả những thành phần người Việt thuộc nhóm trung tả.
Cũng trong cuộc bầu cử ngày 7/6/2022, người ta nói nhiều đến thắng lợi của bà Cindy Chavez, có thể là thị trưởng tới đây của San Jose, do sự ủng hộ mạnh mẽ của các nghiệp đoàn. Các ứng cử viên gốc Việt Nam có vẻ không có quan hệ mạnh với các nghiệp đoàn, đang ngày càng có vai trò chính trị quan trọng.
Ngoài ra còn có yếu tố ngôn ngữ. Các ứng cử viên gốc Việt, ngoài tiếng Anh và tiếng mẹ đẻ để chinh phục cử tri đồng hương, họ có lẽ phải thông thạo tiếng Tây Ban Nha để có thể lấy phiếu của những người nói tiếng Tây Ban Nha ngày càng mạnh lên ở San Jose.
Như đã nói ở trên, yếu tố sắc tộc không phải là tất cả cho thắng lợi của một ứng cử viên gốc người thiểu số, nhưng sự có mặt của một người đại diện cho cộng đồng thiểu số tại nơi đa sắc tộc như San Jose là rất quan trọng.
Nó không chỉ quan trọng ở những lĩnh vực như văn hóa, ngôn ngữ, mà nó quan trọng cả trong những điều rất cụ thể như là tranh thủ nguồn tiền dành cho các sắc tộc để trợ giúp những người nghèo khó.
Bài thể hiện quan điểm riêng của ông Joaquin Nguyễn Hoà ở San Jose, California, Hoa Kỳ.
----------