Chuyện 'Just Stop Oil' chặn xa lộ, ngăn giao thông ở Anh
Tác giả : Nguyễn Giang Nguồn: BBC Ngày đăng: 2022-11-08


Mới tháng trước, có hai thanh niên treo mình trên dây văng của cầu ở Dartord qua đêm, gây tắc nghẽn giao thông mấy ngày liền ở cả vùng Đông Nam London
Vài tuần này, cứ mỗi sáng tôi lại hồi hộp xem tin trên trang Kent Online để biết mấy phố quanh nhà có kẹt xe không.
Tôi chỉ đi tàu nhưng nhà tôi và mấy hàng xóm hay nói chuyện với nhau và ai cũng lo lắng “hôm nay có đi xe hơi đi làm không?” Nếu chỗ làm ở xa nhà tới chục cây số, nằm ở điểm xa tuyến bus, hỏa xa mà không đi xe thì đi bằng gì?
Kể từ khi tổ chức chống dầu -Just Stop Oil – chọn cách chặn xa lộ M25- đường vành đai quanh London, khu vực tôi ở gần cầu và hầm Dartford qua sông Thames trở thành “điểm đấu tranh” gay go giữa họ và cảnh sát.
Điểm duy nhất nối quận Kent ở bờ Nam và quận Essex, bờ bắc sông Thames, cầu Queen Elizabeth và hầm Dartford Tunnel là cái chốt giao thông huyết mạch không chỉ nối Nam-Bắc nước Anh và còn là chỗ xe tải từ châu Âu sang Anh muốn lên London hoặc đi xa lên các vùng khác của Anh, thậm chí để sang đảo Ireland đều phải “quá giang”.
Các nhóm đấu tranh vì môi trường đã chọn junction 1b và 2 ở hai đầu của cây cầu cách nhà tôi chừng 7 km để trèo lên các xà ngang của cầu, “bám trụ” trên đó qua đêm, hoặc treo lơ lửng thân mình trên các trụ cài đèn giao thông (gantry).
Ngồi trên đó, họ dùng Twitter để nêu thông điệp, trả lời phỏng vấn BBC, chứng tỏ hoạt động rất chuyên nghiệp, biết cách tiếp cận truyền thông.
Cảnh sát phải đóng đường để lôi họ xuống. Việc này thường diễn ra trong vài giờ là ít, và khiến các xa lộ chính: M25, A2... có ngày bị kẹt xe kéo dài chừng 5-6 dặm, tức là tới 10 km.
Dù bị cấm tuần trước, Just Stop Oil ra quân càng mạnh tuần này, khi các lãnh đạo quốc tế gặp nhau ở Ai Cập tại Hội nghị chống biến đổi khí hậu COP27, để gây tiếng vang thêm mạnh.
Ví dụ hôm nay 08/11, cuộc phản đối chỉ của 16 người khiến nhiều đoạn đường ở vùng Đông Nam nước Anh bị đóng trong nhiều giờ.
Khu nhà tôi “gặp nạn” vì hàng trăm hàng nghìn xe ô-tô nhỏ của dân đi làm, xe taxi, xe bus, và cả các đoàn xe tải to khủng khiếp chen vào tìm các lối thoát. Những con phố nhỏ cũng kẹt cứng xe cộ, nhìn và thấy tội cho những người phải đi làm sáng sớm bằng xe hơi, và chán nản thay những người chiều phải đi về nhà.
Bạn thử nghĩ chỉ cần vài chục nghìn xe kẹt, chui vào các phố nhỏ, như đàn thỏ rừng bị đèn chiếu vào mặt, thì các con phố quanh nhà tôi phải “chịu trận” tới mức nào.
Mà con số chính thức cho thấy mỗi tháng có trên 1 triệu lượt xe cộ, tính ra một ngày có quá 330 nghìn xe qua cầu mang tên Nữ hoàng Elizabeth II ở điểm Dartford Crossing hoặc đường hầm.
Thêm nào nó, nỗi cơ khổ còn tăng cùng tần suất các vụ đấu tranh bằng cách chặn xa lộ và hầm, cầu vượt của những nhóm vì môi trường.
Trước đó, chiến thuật của họ là dùng xích tự trói nhau lại và nằm dài trên xa lộ, nơi tốc độ xe hơi là trên 70 dặm/giờ, bằng 112km/giờ. Lúc ấy, cảnh sát và cơ quan Highway England phải đóng cả tuyến dài, gây kẹt xe “dài vô biên” ở nhiều quận của vùng quanh London: Essex, Kent, East Sussex, Surrey, Hampshire...
Đài báo cũng đã nói nhiều về “lý do chính đáng” của các nhóm đấu tranh: họ muốn chính phủ Anh hủy các giấy phép khai thác dầu khí, nhanh chóng chuyển hết sang dùng năng lượng xanh, sạch.


Mỗi tháng có trên 1 triệu lượt xe cộ, tính ra một ngày có quá 330 nghìn xe qua cầu Queen Elizabeth ở điểm sang sông Thames, Dartford Crossing
Họ là ai và muốn gì?
Nhưng điều tôi chú ý là nhân thân của các nhà hoạt động.
Đa số họ là dân Anh gốc chứ không phải người nhập cư đời một, đời hai, và thuộc các lứa tuổi, giới tính đa dạng.
Ví dụ, người lập ra nhóm Just Stop Oil là ông Roger Hallam, ngoài 50 tuổi, còn những người khác, đều đã bị lệnh của tòa án cấm “gây cản trở giao thông” đều là dân Anh, có vẻ trí thức hoặc trung lưu: Tim Hewes, 72 tuổi, từ Oxfordshire, Daniel Shaw, 36 tuổi, Ian Bates, 63 tuổi, Alexander Wilcox, 21 tuổi, đều từ Northampton, Christopher White, 29 tuổi, từ Yeovil, Karen Matthews, 60, tuổi, từ Northamptonshire và Louise Lancaster, 57 tuổi, từ Cambridge.
Hẳn họ lo âu cho tương lai, không gian sống của một đất nước đăng oằn mình chịu liên tiếp các cơn bão chính trị, tài chính, giá cả, năng lượng và muốn có tiếng nói của mình.
Nhưng những người khác cũng vẫn phải sống, phải đi lại, làm ăn.
Một phần dư luận cánh tả Anh ủng hộ Just Stop Oil nhưng số người phải đi xe đi làm, có thân nhân trên xe cứu thương bị chặn không đi được thì lên án cách hành động này. Đã có nơi, người qua đường bực dọc, xuống xe lôi người đấu tranh kéo lên vỉa hè, vừa lôi vừa chửi.
Trí tuệ hơn, có nhà bình luận lên án cách đấu tranh “chỉ nhìn vào yêu sách riêng lẻ” của các bạn bảo vệ môi trường.
Các ý kiến bênh hay chống cách đấu tranh gây cản trở giao thông cho hàng triệu người này tuy thế, đều thể hiện một nỗi bực bội: “Giải pháp lớn là gì?”
Vì dù bênh phong trào môi trường này, người ta cũng chưa thấy việc có lối thoát cho việc bỏ đứt điện than, năng lượng hóa thạch từ dầu khí ngay lập tức (overnight).
Chưa kể, nếu chọn năng lượng hạt nhân thì bạn sẽ vấp phải ngay các nhóm phản đối khác, chuyên chống điện nguyên tử và các nhà máy, cơ sở chứa, xử lý chất thải phóng xạ.
Thậm chí điện gió cũng bị phản đối: phá vỡ cảnh quan các vùng đồi xanh tươi, cột của trạm điện gió ngoài khơi rung liên tục, gây ra môi trường bất bình thường, giết chết vi sinh vật ở đáy nước.
Nếu bạn bỏ nhiều tiền mua chiếc xe hơi chạy điện thì khủng hoảng thiếu điện gần đây khiến giá nạp pin cho xe tại Anh bằng giá mua xăng, vậy khoản lợi do “bảo vệ môi trường, chống xả thải” còn đâu?
Có ý kiến nói vì mô hình kinh tế hiện nay từ mấy chục năm qua vẫn được “nuôi dưỡng” bằng dầu, gas, muốn chuyển đổi thì lại cần bỏ vào nhiều tỷ tỷ đô la để “chuyển hệ” cho nguồn năng lượng. Mà nguồn tiền công và từ thị trường lại đang teo lại.
Nhìn từ góc phố nhỏ nhà tôi cũng đủ thấy bức tranh chung của nước Anh, và rộng ra là thế giới với các bài toán rất khó.
Nỗi niềm duy nhất có thể chia sẻ là mong ước rằng những người đấu tranh, cảnh sát, người đi xe, đều cố gắng thân ái với nhau, kể cả khi phải đối đầu ngoài xa lộ.
Vì đấu tranh mà để loại trừ nhau khỏi cộng đồng xã hội thì việc tìm Giải pháp lớn sẽ còn xa vời hơn nữa.


Ông Roger Hallam và một số thành viên nhóm 'Hãy ngưng dầu'
----------