Rút quân khỏi Kherson : một thất bại quân sự của Nga nhưng Ukraina vẫn cảnh giác
Tác giả : Thanh Hà Nguồn: RFI Ngày đăng: 2022-11-10


Binh sĩ Ukraina tại khu vực Kherson, Ukraina ngày 09/11/2022. REUTERS - STRINGER
Nga rút quân khỏi Kherson, chiến tranh Ukraina vẫn chưa tới hồi kết. Matxcơva tính toán những gì với thông báo rút quân khỏi một địa điểm « chiến lược » sát cạnh bán đảo Crimée ở miền nam Ukraina ? Tại sao Kiev lo ngại khi quân thù thoái lui ?
Mới chỉ sáu tuần lễ trước, tổng thống Vladimir Putin đã long trọng thông báo Kherson cùng với ba vùng khác của Ukraina thuộc về Liên Bang Nga. Nhưng đến ngày 09/11/2022 bộ trưởng Quốc Phòng, Serguei Choigu ra lệnh « rút quân » khỏi Kherson. Kèm theo đó là hình ảnh lính Nga phá hủy những cây cầu và một phần cơ sở để « chận đường » quân Ukraina truy kích họ về bên kia bờ sông Dniepr.
Tổng thống Vladimir Putin tới nay vẫn chưa lên tiếng. Nhiều nguồn tin thân cận với điện Kremlin, ngay cả phe « diều hâu » đã nhanh chóng đánh giá đây là một quyết định « sáng suốt » để bảo toàn mạng sống cho các quân nhân Nga.
Trong khi đó truyền thông phương Tây đồng loạt nói đến « thất bại to lớn cả về quân sự lẫn chính trị » của Nga, bởi vì « càng lúc càng khó giữ Kherson trước đà tiến của quân đội Ukraina ». Mất Kherson, hay ít ra là một phần khu vực này, Nga mất ngả tiếp viện cho quân đội.
Tổng thống Mỹ Joe Biden coi đây là bằng chứng rõ rệt nhất cho thấy « quân đội Nga đang có vấn đề ».
Thế nhưng Kiev lại tỏ ra thận trọng hơn bao giờ hết. Tổng thống Volodymyr Zelensky cho rằng Ukraina cần cảnh giác cao độ trước những ý đồ thâm hiểm của « quân thù », bởi Nga không có một chút « thiện chí » nào qua quyết định quân sự nói trên.
Cố vấn thân cận với tổng thống Ukraina, ông Podoliak, khẳng định quân Nga vẫn còn hiện diện trong thành phố. Phát ngôn viên bộ tư lệnh Ukraina khu vực miền nam bà Natalia Gumeniuk báo động đây chỉ là một màn nhằm lôi kéo quân Ukraina vào một tình thế « hiểm nghèo hơn », tình hình ở Kherson vẫn « chưa ngã ngũ ». Rất nhiều nhà quan sát tại Kiev cho rằng việc Nga thông báo rút quân khỏi Kherson nhằm « cài bẫy đối phương » nhất là khi mà từ đầu chiến tranh đến nay, lời nói của Matxcơva luôn trái ngược với việc làm.
Trên thực tế, Nga chỉ « rút quân » khỏi bờ tây sông Dniepr, khúc chảy qua thành phố Kherson để tập trung sức lực về phía bên kia con sông là bờ đông chứ chưa phải là rút lui khỏi toàn bộ vùng Kherson. Chính quyền và giới quân sự Ukraina chưa trông thấy dấu hiệu nào có thể cho là phía Nga đã dễ dàng buông súng trong khu vực này.
Từ nhiều ngày qua Kiev lo ngại « rơi vào bẫy » của Matxcơva bởi vì gài bẫy đối phương là một chiến thuật mà Ukraina cũng là một « cao thủ ». Có lẽ giới lãnh đạo ở Ukraina biết rõ hơn ai hết, ông Putin khó có thể để mất Kherson khi mà sắc lệnh sáp nhập vùng đất này với lãnh thổ Nga còn chưa ráo mực. Kherson, với 280.000 dân cư trước chiến tranh, là thành phố lớn nhất trong khu vực miền nam Ukraina và là một chặng thiết yếu trên con đường mở ra hải cảng Odessa bên bờ Biển Đen.
Ngoài ra, từ cuối thế kỷ 18, Kherson đã là biểu tượng của chính sách Đại Nga mà Vladimir Putin hằng ấp ủ và cũng vì muốn mở lại những trang sử huy hoàng từ thời Catherine Đại Đế mà điện Kremlin tiến hành « chiến dịch đặc biệt » xâm chiếm Ukraina.
Vậy thì làm thế nào mà Matxcơva với Vladimir Putin và những cố vấn trong cánh diều hâu nhất lại có thể chấp nhận lùi bước ? Làm thế nào để điện Kremlin giải thích với công luận trong nước về một thất bại « quân sự » sau khi đã huy động 300.000 lính dự bị để « bảo vệ tổ quốc » ?
Tuy nhiên, theo một số nhà phân tích, tuyên bố của bộ trưởng Quốc Phòng Nga ẩn chứa một phần sự thật : quân đội Ukraina với trang thiết bị của phương Tây, mà đứng đầu là tên lửa Himars của Mỹ, càng lúc càng trở nên « lợi hại ». Ukraina tập trung nhắm vào các tuyến đường tiếp liệu huyết mạch cho quân đội Nga ở hai bên bờ con sông Dniepr khiến đối phương càng lúc càng bị « cô lập ». Tình hình đã xấu đi thêm hàng tuần đến nỗi ngày 18/10/2022 phía Nga đã phải « thay đổi chiến thuật », bắt đầu tính đến chuyện rút quân. Cùng lúc chính quyền thân Nga tại đây viện lý do nhân đạo, sơ tán hơn 100.000 dân cư.
Trả lời báo Le Figaro, chuyên gia về lịch sử quân đội của Pháp, Cédric Mas, giải thích : bỏ bờ tây, tập trung về bờ đông sông Dniepr là một quyết định khôn ngoan, bởi không ai đương đầu với địch trong thế có một con sông ở sau lưng mình. Còn về phía Ukraina thì để tấn công đối phương, sẽ phải vượt qua được con sông. Đó không là chuyện dễ làm.
Hơn nữa, tập trung lực lượng vào một điểm duy nhất cũng là thượng sách, để cho binh sĩ đỡ « vất vả » trong lúc tinh thần các quân nhân Nga không được tốt gì cho lắm.
Điểm thứ ba như nhà nghiên cứu Pháp ghi nhận : có nhiều khả năng Nga tìm cách câu giờ, cố gắng cầm cự cho qua mùa đông để chuẩn bị cho một đợt tấn công quy mô vào mùa xuân sắp tới. Khi đó những tân binh mới vừa bị điều động đã đủ vững vàng.
Vladimir Putin được cho là vẫn còn chưa đưa ra quyết định cuối cùng và Matxcơva vẫn còn có nhiều nước cờ lợi hại trên hồ sơ Ukraina. Sau cùng ngay cả trong trường hợp thực sự bị đẩy vào đường cùng, cả về quân sự lẫn chính trị, thì điều đó lại càng khiến tổng thống Nga trở nên « nguy hiểm hơn » như Pierre Haski chuyên về địa chính trị trên tạp chí L’Obs và đài phát thanh France Inter đánh giá.
----------